แนวทางการพัฒนาหลักสูตรท้องถิ่น: “มรดกภูมิปัญญาผ้าทอเกาะยอ” แบบมีส่วนร่วมของเยาวชน ตำบลเกาะยอ อำเภอเมือง จังหวัดสงขลา
คำสำคัญ:
แนวทางการพัฒนาหลักสูตรท้องถิ่น, มรดก, ภูมิปัญญาผ้าทอ, แบบมีส่วนร่วม, เยาวชนบทคัดย่อ
บทความวิจัยฉบับนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาแนวทางการพัฒนาหลักสูตรท้องถิ่น: “มรดกภูมิปัญญาผ้าทอเกาะยอ” แบบมีส่วนร่วมของเยาวชน ตำบลเกาะยอ อำเภอเมือง จังหวัดสงขลา ใช้วิธีวิจัยเชิงคุณภาพเก็บข้อมูลจากการสังเกต สัมภาษณ์แบบเจาะลึกจากกลุ่มผู้ให้ข้อมูลหลัก คือ เจ้าของมรดกภูมิปัญญาผ้าทอเกาะยอจำนวน 3 คน และเยาวชนจำนวน 5 คน ใช้วิธีการจัดการความรู้ ลงพื้นที่เก็บข้อมูลภาคสนาม ให้ชุมชนเข้าร่วมออกแบบหลักสูตรผ้าทอเกาะยอตามแนวทางการพัฒนาหลักสูตรท้องถิ่นและถอดองค์ความรู้จากเจ้าของมรดกภูมิปัญญาผ้าทอเพื่อนำมาสังเคราะห์ จัดระเบียบความรู้ เป็นหมวดหมู่ และสรุป เพื่อนำเสนอข้อมูลเชิงพรรณนาแต่ละประเด็น พบว่า ชุมชนต้องการให้มีหลักสูตรท้องถิ่นผ้าทอเกาะยอ ที่สกัดองค์ความรู้มาจากเจ้าของมรดกทางภูมิปัญญาผ้าทอเกาะยอโดยตรง ได้แก่ องค์ความรู้ด้านประวัติการทอผ้า ขั้นตอนวิธีการทอผ้า การออกแบบและประยุกต์ลายผ้า ซึ่งเป็นหลักสูตรที่มาจากการมีส่วนร่วมของชุมชนดังนี้ 1) กำหนดวัตถุประสงค์ 2) กำหนดโครงสร้าง 3) การออกแบบกิจกรรมการทอผ้า 4) วัดผลประเมินผลที่ออกมาเป็นชิ้นงานที่ประเมินจากเจ้าของมรดกภูมิปัญญา ทั้งนี้หลักสูตรท้องถิ่นผ้าทอเกาะยอเป็นหลักสูตรที่ได้มาจากการมีส่วนร่วมของชุมชนเป็นองค์ความรู้ที่สกัดมาจากเจ้าของมรดกภูมิปัญญามาจัดทำเป็นเอกสารหลักสูตรฉบับสมบูรณ์และคืนให้ชุมชนเพื่อเป็นแนวทางในการพัฒนาหลักสูตรท้องถิ่น “มรดกภูมิปัญญาผ้าทอเกาะยอ” แบบมีส่วนร่วมของเยาวชน ตำบลเกาะยอ อำเภอเมือง จังหวัดสงขลา ในการอนุรักษ์ สืบสาน และต่อยอดให้กับเยาวชน ชุมชนและผู้ที่สนใจได้ศึกษาเรียนรู้ภูมิปัญญาผ้าทอเกาะยอ
เอกสารอ้างอิง
กองพัฒนาการศึกษานอกโรงเรียน กรมการศึกษานอกโรงเรียน. (2543). คู่มือการพัฒนาหลักสูตรท้องถิ่น. (ฉบับปรับปรุง). กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์โอเดียนสโตร์.
ฆนัท ธาตุทอง. (2550). การพัฒนาหลักสูตรท้องถิ่น. นครปฐม: เพชรเกษมการพิมพ์.
ทนงศักดิ์ ปัดสินธุ์. (2551). การพัฒนาหน่วยการเรียนรู้โดยใช้แหล่งเรียนรู้ในชุมชน เรื่อง สิ่งแวดล้อมลำน้ำปาว สำหรับนักเรียน ชั้นประถมศึกษาปีที่ 6. วารสารศึกษาศาสตร์ ฉบับวิจัยบัณฑิตศึกษา มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 2(2), 144-151.
นิตย์ พงษ์พฤกษ์. (2553). เกาะยอปริทัศน์. สงขลา: องค์การบริหารตำบลเกาะยอ.
ประเวศ วะสี. (2536). ภูมิปัญญาชาวบ้านกับการพัฒนาชนบท. กรุงเทพมหานคร: อัมรินทร พริ้นติ้งกรุฟ.
วิการดา นรินทร. (2549). การจัดการเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญของสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาหนองคายเขต 1. มหาสารคาม: มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม.
วิชัย วงษ์ใหญ่. (2554). การพัฒนาหลักสูตรระดับอุดมศึกษา. (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพมหานคร: บริษัท อาร์แอนด์ ปริ้นจำกัด.
วีรยุทธ เพชรทอง (ป้าช้าง) เรณู เพชรทอง (ยายเรณู) และ จิต เพชรทอง (ลุงจิต). (19 มกราคม 2563). มรดกภูมิปัญญาผ้าทอเกาะยอ. (พนัชกร พิทธิยะกุล, ผู้สัมภาษณ์)
สงัด อุทรานันท์. (2538). พื้นฐานการพัฒนาหลักสูตร. กรุงเทพมหานคร: วงเดือนการพิมพ์.
สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2559). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 11 พ.ศ. 2555- 2559. เรียกใช้เมื่อ 23 ตุลาคม 2562 จาก http://www.nesdb.go.th/Defaul t.aspx?tabid=395
สำลี ทองธิว. (2544). หลักการและกระบวนการพัฒนาหลักสูตรงานอาชีพ. กรุงเทพมหานคร: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
อุดม เชยกีวงศ์. (2545). หลักสูตรท้องถิ่น : ยุทธศาสตร์การเรียนรู้. กรุงเทพมหานคร: บรรณกิจ.
Beauchamp, G. A. (1984). Curriculum Theory. (3rd ed.). Lllinois: The Kagg Press.
Hilda Taba. (1992). Curriculum Development Theory and Practice. New York: Harcourt, Brace and World.
