การนำหลักโยนิโสมนสิการมาปรับใช้กับหลักการชั่งน้ำหนักพยานหลักฐานในคดีอาญา
คำสำคัญ:
โยนิโสมนสิการ, การชั่งน้ำหนักพยานหลักฐาน, ดุลพินิจอิสระบทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาในคัมภีร์พุทธศาสนา วิเคราะห์แนวความคิดหลักโยนิโสมนสิการเกี่ยวกับการชั่งน้ำหนักพยานหลักฐาน 2) ศึกษาค้นคว้าแนวความคิดและหลักกฎหมายที่เป็นปัญหาเกี่ยวกับการชั่งน้ำหนักพยานหลักฐานในคดีอาญาตามกฎหมายไทยปัจจุบัน และ 3) นำเสนอแนวความคิดหลักโยนิโสมนสิการไปประยุกต์ใช้ ปรับปรุง แก้ไขเพิ่มเติมกฎหมาย ระเบียบ ข้อบังคับ ข้อกำหนด หรือข้อแนะนำเกี่ยวกับการชั่งน้ำหนักพยานหลักฐานในคดีอาญาให้ชัดเจนยิ่งขึ้น เป็นวิธีวิจัยเชิงคุณภาพจากการศึกษาเอกสาร และตำราทางกฎหมาย ผลการวิจัยพบว่า 1) หลักโยนิโสมนสิการคือ กระบวนการคิดอย่างเป็นขั้นตอน การรู้จักคิด หรือวิธีการแห่งปัญญา ได้แก่ 1.1) วิธีสืบสาวเหตุปัจจัย 1.2) วิธีแยกแยะส่วนประกอบ 1.3) วิธีสามัญลักษณ์ 1.4) วิธีอริยสัจหรือคิดแบบแก้ปัญหา 1.5) วิธีอรรถธรรมสัมพันธ์ 1.6) วิธีเห็นคุณโทษและทางออก 1.7) วิธีรู้คุณค่าแท้คุณค่าเทียม 1.8) วิธีเร้าคุณธรรม 1.9) วิธีอยู่กับปัจจุบัน และ 1.10) วิธีวิภัชวาท 2) กฎหมายที่เกี่ยวข้องคือ หลักการชั่งน้ำหนักพยานหลักฐานคดีอาญาเป็นการใช้ดุลพินิจการชั่งน้ำหนักพยานหลักฐานเพื่อประเมินความน่าเชื่อถือของพยานหลักฐาน ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 227 เป็นปัญหากฎหมายที่มีการใช้ดุลพินิจไว้กว้างขวางโดยไม่มีขอบเขต ให้ศาลใช้ดุลพินิจอิสระ หรือกฎหมายบัญญัติไว้มอบความไว้วางใจให้บุคคลมากกว่าตัวบทกฎหมาย และ 3) นำหลักโยนิโสมนสิการประยุกต์ใช้โดยเพิ่มเติมกฎหมายประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา พ.ศ. 2477 มาตรา 227 ควรกำหนดหลักเกณฑ์ขั้นตอนการชั่งน้ำหนักชัดเจน มีการคัดแยกพยานหลักฐาน กำหนดประเภทค่าน้ำหนักพยานหลักฐานที่น่าเชื่อถือและพยานหลักฐานที่ไม่น่าเชื่อถือหรือพยานหลักฐานที่มีน้ำหนักน่าเชื่อถือน้อย พยานหลักฐานที่มีความมั่นคงกับพยานหลักฐานที่ไม่มีความมั่นคง และพยานหลักฐานที่มีคุณค่าเชิงพิสูจน์กับพยานหลักฐานที่ไม่มีคุณค่าเชิงพิสูจน์
เอกสารอ้างอิง
จรัล เตชะวิจิตรา. (2556). กระบวนยุติธรรมในการพิจารณาคดีอาญาวิธีพุทธ. กรุงเทพมหานคร: สถาบันพัฒนาข้าราชการฝ่ายตุลาการศาลยุติธรรม สำนักงานยุติธรรม.
ณรงค์ ใจหาญ. (2562). การปฏิรูปการศึกษานิติศาสตร์. เรียกใช้เมื่อ 1 สิงหาคม 2562 จาก https://www.siamrath.co.th/n/3797
พร้อมพรรณ ชลถาวรพงศ์. (2560). การรับฟังพยานหลักฐานที่ได้มาโดยมิชอบตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา. ใน วิทยานิพนธ์นิติศาสตรมหาบัณฑิต สาขานิติศาสตร์. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต). (2555). พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม. (พิมพ์ครั้งที่ 23). กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์ผลิธัมม์.
พระราชบัญญัติให้ใช้ประมวลกฎหมายอาญา พุทธศักราช 2477. (2477). ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 52 (7 มีนาคม 2477).
พระสมนึก จรโณ. (2561). โยนิโสมนสิการ: หลักการคิดที่เหมาะสมกับคนไทยในยุค 4.0. ใน การสัมมนาวิชาการระดับชาติ มจร. ครั้งที่ 4. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณ์ราชวิทยาลัย.
ภูมิรินทร์ บุตรอินทร์. (2562). การใช้เหตุผลทางนิติศาสตร์. (พิมพ์ครั้งที่ 3). กรุงเทพมหานคร: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560. (2560). ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 134 ตอนที่ 40 ก (6 เมษายน พ.ศ. 2560).
รัตติยา ทาทอง. (2555). หลักความเป็นอิสระในการชั่งน้ำหนักพยานหลักฐาน: วิเคราะห์การกำหนดมาตรฐานการชั่งน้ำหนักพยานตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา พ.ศ.2477 มาตรา 227/1. ใน วิทยานิพนธ์นิติศาสตรมหาบัณฑิต สาขานิติศาสตร์. มหาวยิทยาลัยธุรกิจบัณฑิต.
Kitboon, A. (2015). Forensic Evidence on Social Justice. Bangkok: Ministry of Justice.
Sinloyma. P. (2017). Solving Crime Problems with Forensic Science. Bangkok: Office of Justice Affairs.
