การสร้างความสมดุลและการรักษาต้นทุนทางธรรมชาติเชิงพุทธ ของเครือข่ายป่าชุมชนในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

บทคัดย่อ

บทความวิจัยฉบับนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา 1) แนวคิดและกระบวนทัศน์การสร้างความสมดุลและการรักษาต้นทุนทางธรรมชาติเชิงพุทธ 2) รูปแบบและกระบวนการสร้าง   ความสมดุลและการรักษาต้นทุนทางธรรมชาติเชิงพุทธของเครือข่ายป่าชุมชนในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ 3) ปัญหา อุปสรรค และแนวทางการสร้างความสมดุลและการรักษาต้นทุนทางธรรมชาติเชิงพุทธของเครือข่ายป่าชุมชนในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เป็นการวิจัยทั้ง เชิงคุณภาพและเชิงปริมาณ ใช้แบบสอบถามและการสัมภาษณ์จากกลุ่มตัวอย่าง คือ พระสงฆ์ เครือข่ายป่า ข้าราชการ ผู้นำชุมชน และประชาชนในพื้นที่ป่าชุมชนทั้ง 6 แห่ง ใช้วิธีการเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง จำนวน 72 รูป/คน ผลการวิจัย พบว่า 1) แนวคิดและกระบวนทัศน์การสร้างความสมดุลและการรักษาต้นทุนทางธรรมชาติเชิงพุทธ ได้แก่ 1.1) หลักสันโดษเป็นหนทางเยียวยาธรรมชาติทั้งภายในและภายนอกตัวมนุษย์ ไม่เบียดเบียนตนเองและผู้อื่น 1.2) วิริยะ 1.3) อวิหิงสา 1.4) โภชเน มัตตัญญุตา 1.5) ศีล 1.6) อิทัปปัจจยตา 1.7) หลักมัชฌิมาปฏิปทา หลักการใช้สอยทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมอย่างมีคุณค่า 2) รูปแบบและกระบวนการสร้างความสมดุลและการรักษาต้นทุนทางธรรมชาติของเครือข่ายป่าชุมชน มี 4 ประการ ได้แก่ การใช้กฎระเบียบทางสังคม การมีส่วนร่วมเครือข่ายองค์กร    การอนุรักษ์และฟื้นฟูสภาพป่าชุมชน และการจัดสรรผลประโยชน์จากป่าชุมชน 3) ปัญหาอุปสรรคและแนวทางการสร้างความสมดุลและการรักษาต้นทุนทางธรรมชาติของเครือข่ายป่าชุมชน ขาดการใช้ประโยชน์จากป่าอย่างยั่งยืน ขาดการส่งเสริมการใช้ภูมิปัญญาอนุรักษ์ป่าชุมชนบนฐานเศรษฐกิจพอเพียง และสร้างความองค์ความรู้ด้านความหลากหลายทางชีวภาพให้มีผลต่อการสร้างความสมดุลและการรักษาต้นทุนทางทรัพยากรธรรมชาติ อย่างมั่นคงและยั่งยืน