การเสริมศักยภาพผู้นำจิตอาสาเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน ในบริบทชุมชนประเทศไทย
คำสำคัญ:
การเสริมศักยภาพ, ผู้นำจิตอาสา, การพัฒนาที่ยั่งยืน, บริบทชุมชนบทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) วิเคราะห์คุณลักษณะผู้นำจิตอาสาเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืนในบริบทชุมชนประเทศไทย 2) ศึกษาแนวทางการพัฒนากระบวนการเสริมสร้างศักยภาพผู้นำจิตอาสาเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน และ 3) พัฒนาข้อเสนอแนวทางการเสริมสร้างศักยภาพผู้นำจิตอาสาเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืนในบริบทชุมชนประเทศไทย เป็นงานวิจัยเชิงคุณภาพ ใช้การสัมภาษณ์เชิงลึก การสนทนากลุ่ม และการสังเกตอย่างมีส่วนร่วม ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ เป็นตัวแทนผู้นำจิตอาสา เลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง จำนวน 32 คน วิเคราะห์ข้อมูลเชิงเนื้อหาและสรุปเป็นภาพรวม ผลการวิจัยพบว่า 1) คุณลักษณะผู้นำจิตอาสาเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืนในบริบทชุมชนประเทศไทย มี 8 ด้าน คือ 1.1) เกิดมาจากปัญหาและความจำเป็นของชุมชน 1.2) ผู้นำจิตอาสามีภาวะผู้นำตามธรรมชาติ 1.3) การเรียนรู้และพัฒนาตนเองอย่างต่อเนื่อง 1.4) ตั้งอยู่บนฐานทุนทางสังคม 1.5) การสื่อสารเชิงบวก 1.6) หลักธรรมตามหลักทางศาสนาเป็นแนวปฏิบัติ 1.7) จิตสำนึกสาธารณะ และ 1.8) กิจกรรมมีความต่อเนื่อง 2) แนวทางการพัฒนากระบวนการเสริมสร้างศักยภาพผู้นำจิตอาสาเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน มี 5 ประการ คือ 2.1) การประเมินความต้องการและความจำเป็น 2.2) การค้นหาแกนนำผู้นำรุ่นใหม่ 2.3) การใช้บริบทชุมชนเป็นพื้นฐานการเสริมศักยภาพ 2.4) การดำเนินกิจกรรมตามขั้นตอน และ 2.5) การประเมินผลและวางแผนยกระดับ และ 3) พัฒนาข้อเสนอแนวทางการเสริมสร้างศักยภาพผู้นำจิตอาสาเพื่อการพัฒนา ที่ยั่งยืน มี 5 ขั้นตอน คือ 3.1) ภาวะผู้นำและการสร้างความไว้วางใจ 3.2) การวางแผน การทำงานที่สอดคล้องกับความเป็นจริงของชุมชน 3.3) การเรียนรู้บนฐานบริบทชุมชน 3.4) การสื่อสารที่ทันสมัยแต่พอเพียง และ 3.5) การสรุปและปรับปรุงงาน
เอกสารอ้างอิง
กรรยา พรรณนา. (2559). จิตสาธารณะสร้างได้ง่ายนิดเดียว. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
คณะกรรมการส่งเสริมคุณธรรมแห่งชาติ. (2561). การส่งเสริมคุณธรรม พอเพียง วินัย สุจริต จิตอาสา สร้างคนดีสู่สังคม. กรุงเทพมหานคร: บริษัท พิมพ์ดี จำกัด.
ดำรงศักดิ์ แก้วเพ็ง. (2556). ชุมชน. สงขลา: นำสินโฆษณา จำกัด.
ธนากร สังเขป. (2556). การพัฒนาที่ยั่งยืน. (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
บุญชม ศรีสะอาด. (2556). วิธีการทางสถิติสำหรับการวิจัย เล่ม 1. (พิมพ์ครั้งที่ 5). กรุงเทพมหานคร: สุวีริยาการพิมพ์.
บุษราภรณ์ ติเยาว์. (2561). ขบวนการจิตอาสา : การขัดเกลาทางสังคมกับการพัฒนาตนของเยาวชนในกรุงเทพมหานครและปริมณฑล. ใน ดุษฎีนิพนธ์พุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาพัฒนาการสังคม . มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
ประเวศ วะสี. (2558). วิธีการและกลไก ยุทธศาสตร์ประชารัฐสร้างความเข้มแข็งเศรษฐกิจฐานรากบนหลักการเศรษฐกิจพอเพียง. นนทบุรี: สำนักพิมพ์หมอชาวบ้าน.
ผู้นำกลุ่มจิตอาสาภาคกลาง. (26 สิงหาคม 2562). การเสริมศักยภาพผู้นำจิตอาสาเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืนในบริบทชุมชนประเทศไทย. (วงษ์สิริ เรืองศรี และคณะ, ผู้สัมภาษณ์)
ผู้นำกลุ่มจิตอาสาภาคตะวันออก. (14 สิงหาคม 2562). การเสริมศักยภาพผู้นำจิตอาสาเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืนในบริบทชุมชนประเทศไทย. (วงษ์สิริ เรืองศรี และคณะ, ผู้สัมภาษณ์)
ผู้นำกลุ่มจิตอาสาภาคใต้. (5 ตุลาคม 2562). การเสริมศักยภาพผู้นำจิตอาสาเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืนในบริบทชุมชนประเทศไทย. (วงษ์สิริ เรืองศรี และคณะ, ผู้สัมภาษณ์)
พฤทธิ์ ศิริบรรณพิทักษ์. (2553). การจัดการศึกษาเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน : พื้นฐานการศึกษาด้านเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์ไทยสัมพันธ์.
วรภัทร์ ภู่เจริญ. (2559). ฝ่า : ทักษะสำหรับผู้บริหารยุคใหม่ (Facilitator Skill for Management). กรุงเทพมหานคร: อริยชน.
สมาชิกกลุ่มจิตอาสาภาคกลาง. (26 สิงหาคม 2562). การเสริมศักยภาพผู้นำจิตอาสาเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืนในบริบทชุมชนประเทศไทย. (วงษ์สิริ เรืองศรี และคณะ, ผู้สัมภาษณ์)
สมาชิกกลุ่มจิตอาสาภาคเหนือ. (9 กันยายน 2562). การเสริมศักยภาพผู้นำจิตอาสาเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืนในบริบทชุมชนประเทศไทย. (วงษ์สิริ เรืองศรี และคณะ, ผู้สัมภาษณ์)
สัมฤทธิ์ กางเพ็ง และประยุทธ ชูสอน. (2557). ภาวะผู้นำแบบโลกาภิวัฒน์ : แนวคิดและการวิจัย. (พิมพ์ครั้งที่ 2). ขอนแก่น: มหาวิทยาลัยขอนแก่น.
สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ สำนักงานเลขานุการของคณะกรรมการยุทธศาสตร์ชาติ. (2561). ยุทธศาสตร์ชาติ พ.ศ. 2561 - 2580 (ฉบับประกาศราชกิจจานุเบกษา). กรุงเทพมหานคร: สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.
สำนักงานโครงการจิตอาสาประชารัฐเพื่อสังคมสุขภาวะ สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ. (2560). ผลการดำเนินงานโครงการพัฒนากลไกสนับสนุนเครือข่ายจิตอาสาประชารัฐระดับจังหวัดเสริมสร้างสุขภาวะ พ.ศ. 2560. นนทบุรี: สำนักงานจิตอาสาประชารัฐเพื่อสังคมสุขภาวะ สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ.
สำนักส่งเสริมการเมืองภาคพลเมือง สถาบันพระปกเกล้า. (2558). รากฐานประชาธิปไตยเพื่อพลเมืองไทยที่ปรารถนา. กรุงเทพมหานคร: สถาบันพระปกเกล้า.
สุชาติ ประสิทธิ์รัฐสินธุ์. (2546). ระเบียบวิธีการวิจัยสังคมศาสตร์. (พิมพ์ครั้งที่ 12). กรุงเทพมหานคร: เฟื่องฟ้า ปริ๊นติ้ง.
สุรเชษฐ์ หิรัญสถิต และคณะ. (2561). การส่งเสริมการเรียนรู้เพื่อเสริมสร้างภาวะผู้นำของประเทศญี่ปุ่น. Journal of Ratchathani Innovative Social Sciences, 3(1), 1-24.
สุรพล พยอมแย้ม. (2556). จิตวิทยาในงานชุมชน. กรุงเทพมหานคร: บริษัท ส เจริญการพิมพ์ จำกัด.
Cronbach, L. J. (1990). Essentials of psychological testing. (5th ed.). New York : Harper Collins: Publishers.
Kraft, P. N. (1992). Nurturing social consciousness through church education. United States of America: University of Pittsburgh.
Rappaport, J. (1977). Community psychology: values, research, and action. New York: Holt Rineheart and Winston.
UNESCO. (1997). Educating for a Sustainable Future: A Transdisciplinary Vision for Concerted Action. Paris: UNESCO.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2022 วารสารสังคมศาสตร์และมานุษยวิทยาเชิงพุทธ
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
