DEVELOPMENT OF MODEL FOR COPING WITH BURNOUT AMONG DEPENDENT ELDERLY CAREGIVERS IN PHETCHABUN PROVINCE

สกาวรัตน์  ทวีนุต

ผู้แต่ง

สกาวรัตน์ ทวีนุต Western University

คำสำคัญ:

การพัฒนารูปแบบ, การรับมือกับภาวะหมดไฟ, ผู้ดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง, จังหวัดเพชรบูรณ์

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนารูปแบบการรับมือกับภาวะหมดไฟของผู้ดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง ในจังหวัดเพชรบูรณ์ เป็นการใช้วิธีวิจัยแบบผสานวิธี ได้แก่ 1) ศึกษากรอบแนวคิดในการวิจัย จากการวิเคราะห์เอกสาร 2) ศึกษาภาวะหมดไฟผู้ดูแลผู้สูงอายุโดยใช้แบบสอบถาม เลือกตัวอย่างแบบเจาะจง จำนวน 288 คน 3) ศึกษารูปแบบและพัฒนารูปแบบการรับมือกับภาวะหมดไฟโดยการสนทนา เลือกตัวอย่างแบบเจาะจงเป็นกลุ่มภาคีเครือข่ายสุขภาพ จำนวน 20 คน เพื่อนำมาร่างรูปแบบ และ 4) ทดลองใช้และประเมินรูปแบบการรับมือกับภาวะหมดไฟ โดยใช้แบบประเมินและสัมมนาประชาพิจารณ์ จำนวน 34 คน เลือกตัวอย่างแบบเจาะจง ใช้วิเคราะห์สถิติค่าความถี่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน โดยวิเคราะห์ข้อมูลเชิงเนื้อหาและสรุปเป็นภาพรวม ผลการวิจัยพบว่า การพัฒนารูปแบบการรับมือกับภาวะหมดไฟของผู้ดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง ด้านสภาพผู้ดูแลผู้สูงอายุภาวะหมดไฟ ได้แก่ ภาวะหมดไฟ อยู่ระดับปานกลาง ( $gif.latex?\bar{x}$ = 1.63) และภาวะความเครียด อยู่ระดับปานกลาง ( $gif.latex?\bar{x}$ = 1.80) ปัญหาคือ การผู้ดูแลผู้สูงอายุด้านสุขภาพ การเงิน สุขอนามัย จิตใจ ด้านรูปแบบและพัฒนารูปแบบการรับมือกับภาวะหมดไฟ ได้แก่ 1) ผูกมิตรพัฒนาจิต 2) ฝึกสติ สร้างสุข และพัฒนาตน 3) สร้างสุขทางใจ 4) เพื่อนช่วยเพื่อน 5) สร้างสุขทางกาย และ6) แลกเปลี่ยนเรียนรู้ การทดลองใช้และประเมินรูปแบบคือ 1) ภาวะหมดไฟ 2) ภาวะความเครียด 3) ภาวะวิธีการรับมือกับปัญหา และ 4) การติดตาม ประสิทธิผลของรูปแบบ ภาพรวมอยู่ระดับมาก ( $gif.latex?\bar{x}$ = 4.40) แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ 0.01 ดังนั้น รูปแบบที่พัฒนาขึ้นมีประสิทธิผลทำให้ภาวะหมดไฟผู้ดูแลผู้สูงอายุ ความเครียดลดลง และการรับมือกับปัญหาดีขึ้น

เอกสารอ้างอิง

ทรงสุดา ยงพัฒนจิตร. (2563). ความเครียดจากการดูแลผู้ป่วยระยะท้ายและการเผชิญความเครียดของญาติผู้ดูแลในหอผู้ป่วยที่มีการดูแลแบบประคับประคอง. วารสารสภาการพยาบาล, 35(2), 116-131.

ธนาสิทธิ์ วิจิตราพันธ์. (2559). ความชุกและปัจจัยที่สัมพันธ์ต่อความรู้สึกเป็นภาระในผู้ดูแลผู้ป่วยสูงอายุติดเตียงของอำเภอหล่มสัก จังหวัดเพชรบูรณ์. วารสารสวนปรุง, 29(3), 55-69.

ธัญยรัชต์ องค์มีเกียรต์. (2561). ภาวะเปราะบางในผู้สูงอายุ: กรณีศึกษา. วารสารสภาการพยาบาล, 33(3), 5-19.

บุญชม ศรีสะอาด. (2556). วิธีการทางสถิติสำหรับการวิจัย เล่ม 2. กรุงเทพมหานคร: สุวีริยาการพิมพ์.

ปราโมทย์ ประสาทกุล. (2562). สถานการณ์ผู้สูงอายุไทย พ.ศ. 2561. นครปฐม: พริ้นเทอรี่.

ผู้สัมภาษณ์ท่านที่ 1. (24 กันยายน 2563). เรื่องการพัฒนารูปแบบการรับมือกับภาวะหมดไฟของผู้ดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงในจังหวัดเพชรบูรณ์. (สกาวรัตน์ ทวีนุต, ผู้สัมภาษณ์)

ผู้สัมภาษณ์ท่านที่ 2. (25 กันยายน 2563). เรื่องการพัฒนารูปแบบการรับมือกับภาวะหมดไฟของผู้ดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงในจังหวัดเพชรบูรณ์. (สกาวรัตน์ ทวีนุต, ผู้สัมภาษณ์)

ผู้สัมภาษณ์ท่านที่ 3. (24 กันยายน 2563). เรื่องการพัฒนารูปแบบการรับมือกับภาวะหมดไฟของผู้ดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงในจังหวัดเพชรบูรณ์. (สกาวรัตน์ ทวีนุต, ผู้สัมภาษณ์)

ผู้สัมภาษณ์ท่านที่ 4. (24 กันยายน 2563). เรื่องการพัฒนารูปแบบการรับมือกับภาวะหมดไฟของผู้ดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงในจังหวัดเพชรบูรณ์. (สกาวรัตน์ ทวีนุต, ผู้สัมภาษณ์)

ผู้สัมภาษณ์ท่านที่ 5. (25 กันยายน 2563). เรื่องการพัฒนารูปแบบการรับมือกับภาวะหมดไฟของผู้ดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงในจังหวัดเพชรบูรณ์. (สกาวรัตน์ ทวีนุต, ผู้สัมภาษณ์)

สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2563). สำมะโนประชากรและเคหะ พ.ศ. 2563. เรียกใช้เมื่อ 20 เมษายน 2563 จาก http://popcensus.nso.go.th/file/popcensus-10-01-56-T.pdf

สำนักงานสาธารณสุขอำเภอหล่มสัก. (2563). ข้อมูลเกี่ยวกับผู้สูงอายุ. เรียกใช้เมื่อ 20 เมษายน 2563 จาก http://www.lomsaksso.go.th/index.php/2018-02-07-02-14-25

อัญชิษฐฐา ศิริคำเพ็ง และภักดี โพธิ์สิงห์. (2560). การดูแลผู้สูงอายุระยะยาวที่มีภาวะพึ่งพิงในยุคประเทศไทย 4.0. วารสารวิชาการธรรมทรรศน์, 17(3), 235-243.

Cronbach, L. J. (1990). Essentials of psychological testing. (5th ed.). New York: Harper Collins.

Jittapankul, M. et al. (1999). Health problems of Thai elders. Bangkok: Holistic Publishing.

Krejcie, R. V. & Morgan, D. W. (1970). Determining Sample Size for Research Activities. Educational and Psychological Measurement, 30(3), 607-610.

Likert, R. (1967). The Method of Constructing and Attitude Scale. In Reading in Fishbeic, M (Ed.), Attitude Theory and Measurement (pp. 90-95). New York: Wiley & Son.

Sabzwari, S. et al. (2016). Burden and associated factors for caregivers of the elderly in a developing country. Eastern Mediterranean health journal, 22(6), 394-403.

Sihapark, M. et al. (2014). Severe disability among elderly community dwellers in rural thailand: prevalence and associated factors. Ageing International, 39(3), 210-220.