การสร้างกรอบแนวคิดของพลังสุขภาพจิตในสตรีผู้ถูกกระทำความรุนแรงในครอบครัว

ต้นสาย  แก้วสว่าง; สิทธิพร  ครามานนท์ (ผู้ประพันธ์บรรณกิจ); ดุษฎี  อินทรประเสริฐ

ผู้แต่ง

ต้นสาย แก้วสว่าง มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ
สิทธิพร ครามานนท์ (ผู้ประพันธ์บรรณกิจ) มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ
ดุษฎี อินทรประเสริฐ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ

คำสำคัญ:

พลังสุขภาพจิต, สตรีผู้ถูกกระทำความรุนแรงในครอบครัว, ความรุนแรงในครอบครัว

บทคัดย่อ

ความรุนแรงในครอบครัวเป็นปรากฏการณ์ที่ก่อให้เกิดผลกระทบอย่างรุนแรง สตรีผู้ถูกกระทำด้วยความรุนแรงในครอบครัวถือเป็นผู้ที่ประสบกับภาวะวิกฤตทั้งด้านร่างกายจิตใจ และอารมณ์พลังสุขภาพจิต (Resilience) ถือเป็นปัจจัยปกป้องที่ช่วยลดผลกระทบทางสุขภาพจิตของการถูกกระทำความรุนแรงในครอบครัว ประเทศไทยมีการศึกษาเกี่ยวกับพลังสุขภาพจิตในกลุ่มสตรีผู้ถูกกระทำความรุนแรงในครอบครัวค่อนข้างจำกัด การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์มุ่งเสนอกระบวนการสร้างกรอบแนวคิดผ่านการทบทวนนิยามและสังเคราะห์องค์ประกอบพลังสุขภาพจิตในกลุ่มสตรีผู้ถูกกระทำความรุนแรงในครอบครัวโดยสืบค้นงานวิจัยเชิงคุณภาพที่รายงานนิยามและองค์ประกอบของพลังสุขภาพจิตในกลุ่มตัวอย่างสตรีผู้ถูกกระทำความรุนแรงในครอบครัวที่ตีพิมพ์บนฐานข้อมูลงานวิจัยในประเทศไทย ได้แก่ TC Iฐานข้อมูลต่างประเทศได้แก่ PsycINFO, Scopus, Google Scholar ใช้คำสำคัญในการค้นหาได้แก่ “IPV + Resilience”, “Domestic violence + Resilience”, “Battered women + Resilience” ซึ่งเผยแพร่ระหว่าง พ.ศ. 2554 ถึง 2564 ผู้เขียนได้ใช้การผสมคำและใช้ลำดับคำที่เป็นไปได้ทั้งหมด จากนั้นพิจารณาข้อมูลเพื่อพัฒนากรอบแนวคิดนิยามและองค์ประกอบของพลังสุขภาพจิตในสตรีผู้ถูกกระทำความรุนแรงในครอบครัว จากการทบทวนวรรณกรรมผู้เขียนได้นิยามพลังสุขภาพจิตของสตรีผู้ถูกกระทำความรุนแรงว่าคือคุณลักษณะทางบวกและความสามารถของบุคคลในการเผชิญอุปสรรคในชีวิตได้อย่างมีประสิทธิภาพ สามารถปรับตัวไปตามสภาวะเหตุการณ์หรือสามารถฟื้นตัวหลังจากเผชิญกับภาวะวิกฤติในชีวิต ซึ่งพลังสุขภาพจิตประกอบด้วย 3 องค์ประกอบ ได้แก่ ปัจจัยด้านคุณลักษณะส่วนบุคคลปัจจัยด้านความสัมพันธ์ และ ปัจจัยด้านยุติธรรมทางสังคม การให้ความสนใจต่อปัจจัยที่เป็นองค์ประกอบของพลังสุขภาพจิตเหล่านี้อาจให้มุมมองที่สำคัญในการเสริมสร้างพลังสุขภาพจิตให้กับสตรีผู้ถูกกระทำความรุนแรงในครอบครัว

เอกสารอ้างอิง

กระทรวงสาธารณะสุข. (2552). เปลี่ยนร้ายกลายเป็นดี พลังสุขภาพจิต RQ: resilience Quotient (พิมพ์ครั้งที่ 3). นนทบุรี: กรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณะสุข.

ขวัญธิดา พิมพการ. (2561). การพัฒนารูปแบบให้คำปรึกษารายบุคคลแบบบูรณาการเพื่อเสริมสร้างความเข้มแข็งทางใจของสตรีที่มีการสูญเสียสามีในสภานการณ์ความไม่สงบจังหวัดชายแดนภาคใต้. ใน ดุษฎีนิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาจิตวิทยาประยุกต์. มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.

ตันติมา ด้วงโยธา. (2553). การศึกษาและพัฒนาความหยุ่นตัวของผู้ดูแลผู้ป่วยจิตเวชโดยการให้คำปรึกษาเป็นรายบุคคล. วารสารพฤติกรรมศาสตร์, 16(2), 50-65.

นภชนก สุขประเสริฐ. (2553). ประสบการณ์ภัยพิบัติสึนามิและการฟื้นพลังของวัยรุ่นที่ได้รับผลกระทบภัยพิบัติสึนามิ พ.ศ. 2547 : การศึกษาแบบผสานวิธี. ใน วิทยานิพนธ์ศิลปะศาสตร์มหาบัณฑิต สาขาวิชาจิตวิทยา. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

นันท์ชัตสัณห์ สกุลพงศ์. (2559). พลังสุขภาพจิตในผู้ติดยาเสพติดหญิง: การวิจัยแบบผสานวิธีพหุระยะเพื่อพัฒนาเครื่องมือวัดแลละประสิทธิผลการปรึกษาทางจิตวิทยาแบบกลุ่มบูรณาการ. ใน ดุษฎีนิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาพฤติกรรมศาสตร์. มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.

Ahmad, F. et al. (2013). Resilience and resources among South Asian immigrant women as survivors of partner violence. Journal of immigrant and minority health, 15(6), 1057-1064.

American Psychological Association. (2014). Guidelines for psychological practice with older adults. The American Psychologist, 69(1), 34-65.

Anderson, K. et al. (2012). Recovery: Resilience and growth in theaftermathof domestic violence. Violence against women, 18(11), 1279-1299.

Aris, R. et al. (2004). Is anyone listening?: Accountability and women survivors of domestic violence. Oxfordshire: Routledge.

Burnette, C. E., & Hefflinger, T. I. M. O. T. H. Y. (2016). Honoring resilience narratives: Protectivefactors among indigenous women experiencing intimate partner violence. Journal of Baccalaureate Social Work, 21(1), 63-78.

Carlson, B. E. et al. (2002). Intimate partner abuse and mental health: The role of social support and other protective factors. Violence against women, 8(6), 720-745.

Carlson, B. E. et al. (2012). A risk and resilience perspective on unaccompaniedrefugee minors. Social work, 57(3), 259-269.

Coker, A. L. et al. (2012). Effect of an in-clinic IPV advocate intervention to increase helpseeking, reduce violence, and improve well-being. Violence Against Women, 18(1), 118-131.

Crann, S. E., & Barata, P. C. (2016). The experience of resilience for adult female survivors ofintimate partner violence: A phenomenological inquiry. Violence Against Women, 22(7), 853-875.

Crann, S. E., & Barata, P. C. (2019). “We can be oppressed but that does not mean wecannot fight oppression”: Narratives of resilience and advocacy from survivors of intimate partner violence. Journal of interpersonal violence, 36(17-18), 1-23.

Cullen, F. T. et al. (2006). Criminological theory: Past to present: Essential readings. New York: Oxford University Press.

Dutton, M. A. (1996). Battered women's strategic response to violence: The role of context. California: Sage Publications.

Eckstein, J. J. (2016). IPV stigma and its social management: The roles of relationship-type, abuse-type, and victims’ sex. Journal of Family Violence, 31(2), 215-225.

Foa, E. B., & Rauch, S. A. (2004). Cognitive changes during prolonged exposure versusprolonged exposure plus cognitive restructuring in female assault survivors with posttraumatic stressdisorder. Journal of consulting and clinical psychology, 72(5), 879-884.

Foa, E. B.et al. (2000). Psychological and environmental factors associated with partner violence. Trauma, Violence, & Abuse, 1(1), 67-91.

Garcia, V., & McManimon, P. (2012). Gendered justice: Intimate partner violence and the criminal justice system. Maryland: Rowman & Littlefield Publishers.

García-Moreno, C. et al. (2013). Global and regional estimates of violence against women: Prevalence and health effects of intimatepartnerviolence and non-partner sexual violence. Geneva: WHOPress.

Giles, J., & Curreen, H. (2007). Phases of growth for abused New Zealand women: A comparison with other studies. Affilia, 22(4), 371-384.

Heise, L. et al. (1999). Ending violence against women. Population reports, 27(4), 1-1.

Hou, W. L. et al. (2013). Recovery experiences of Taiwanese women after terminating abusive relationships:Aphenomenology study. Journal of Interpersonal Violence, 28(1), 157-175.

Landenburger, K. (1989). A process of entrapment in and recovery from an abusive relationship. Issues in mental health nursing, 10(3-4), 209-227.

López-Fuentes, I. & Calvete, E. . (2015). Building resilience: A qualitative study of Spanishwomen who have suffered intimate partner violence. American Journal ofOrthopsychiatry, 85(4), 339.

Loxton, D. et al. (2017). Intimate partner violence adversely impacts health over 16 years andacross generations: A longitudinal cohort study. PLoS ONE, 12(6), 1-10.

Machisa, M. T. et al. (2018). Social support factors associated withpsychologicalresilienceamong women survivors of intimate partner violence in Gauteng, South Africa. Global health action, 11(3), 1-9.

Mandleco, B. L. et al. (2000). An organizational framework for conceptualizing resilience in children. Journal ofChild and AdolescentPsychiatricNursing, 13(3) ,99-115.

Matheson, F. I. et al. (2015). Where did she go? The transformation of self-esteem, self-identity, and mental well-being among women who have experienced intimate partner violence. Women's health issues, 25(5), 561-569.

McCleary, S. et al. (2016). Stigma, shame and women's limited agency in help-seeking for intimate partner violence. Global public health, 11(1-2), 224-235.

Morrison, W. et al. (2009). Single mothers in Canada: Ananalysis. Canadian Journal of Community Mental Health, 5(2), 37-47.

Moss, V. A. et al. (1997). The experience of terminating an abusive relationship from an Angloand African American perspective: A qualitative descriptive study. Issues in mental health nursing, 18(5), 433-454.

Mullender, A. et al. (2002). Children′ s Perspectiveson Domestic Violence. California: Sage Publications.

Murray, C. E. et al. (2018). Sources and components of stigma experienced by survivors of intimate partner violence. Journal of interpersonal violence, 33(3), 515-536.

Nur Hayati, E. et al. (2013). ‘Elastic band strategy’: women's lived experience of coping withdomestic violence in rural Indonesia. Global health action, 6(1), 1-12.

Oke, M. (2008). Remaking self after domestic violence: Mongolian and Australian women's narratives of recovery. Australian and New Zealand Journal of Family Therapy, 29(3), 148-155.

O'Keefe, M. (1998). Factors mediating the link between witnessing interparental violence and dating violence. Journal of family violence, 13(1), 39-57.

Pereira, C. R. et al. . (2014). Achieving supply chain resilience: the role of procurement. SupplyChain Management, 19(5-6), 626-642.

Pilkington, P. D. et al. (2015). Modifiable partner factorsassociated with perinataldepression and anxiety: a systematic review and meta-analysis. Journal of Affective Disorders, 1(1), 165-180.

Roberts, A. R., & Burman, S. (2007). Battered Women and Their Families. (3rd ed.). New York: Springer publishing company.

Roditti, M. et al. (2010). Resiliency and social support networks in a population of MexicanAmerican intimate partner violence survivors. Families in Society, 91(3), 248-256.

Rollero, C., & Speranza, F. (2020). Intimate partner violence and resilience: the experience ofwomen in mother-child assisted living centers. International journal of environmental research and public health, 17(22), 1-11.

Sabri, B. et al. (2018). Dangerous Abusive Relationships and Sources of Resilience forSouthAsian Immigrant Women Survivors of Intimate Partner Violence. Journal of social workin the global community, 4(1), 1-18.

Senter, K. E., & Caldwell, K. (2002). Spirituality and the maintenance of change: A pheno-menological study of women who leave abusive relationships. Contemporaryfamily therapy, 24(4), 543-564.

Shanthakumari, R. S. et al. (2014). ‘Difficulties come to humans and not trees and they needto be faced’: A study on resilience among Indian women experiencing intimatepartner violence. International journal of social psychiatry, 60(7), 703-710.

Song, L. Y., & Shih, C. Y. (2010). Recovery from partner abuse: The application of thestrengths perspective. International Journal of Social Welfare, 19(1), 23-32.

Southwick, S. et al. (2014). Handbook of PTSD: Science and practice. New York: Guilford Press.

Spencer, C. et al. . (2019). Mental health factors and intimate partner violence perpetrationand victimization: A meta-analysis. Psychology of Violence, 9(1), 1-17.

Supraja, T. A., &Vranda, M. N. . (2015). ‘Hope and faith see us through a long night to a brighter day’–Moving out of violent relationships and resilience among female survivors of intimate partner violence. Telangana journal of psychiatry, 1(1), 32-36.

Tilley, D. S., &Brackley, M. . (2004). Violent lives of women: Critical points for intervention—Phase I focus groups. Perspectives in Psychiatric Care, 40(4), 157-170.

Ungar, M. (2011). The social ecology of resilience: Addressing contextual and culturalambiguity of a nascent construct. American journal of orthopsychiatry, 81(1), 1-17.

Verbruggen, J.et al. (2020). The relationship between criminal behaviour over the life-courseand intimate partner violence perpetration in later life. European Journal of Criminology, 17(6), 784-805.

Waldrop, A. E., &Resick, P. A. (2004). Coping among adult female victims of domestic . violence. Journal of family violence, 19(5), 291-302.

Watlington, C. G., & Murphy, C. M. (2006). The roles of religion and spirituality among African American survivors of domestic violence. Journal of clinical psychology, 62(7), 837-857.

Werner, E. E., & Johnson, J. L. (2002). Can we apply resilience?. In Resilience anddevelopment. Boston: Springer publishing company.

Werner-Wilson, R. et al. (2000). Resilient response to battering. Contemporary FamilyTherapy, 22(2), 161-188.

Wettersten, K. B. et al. . (2004). Freedom Through Self-Sufficiency: A Qualitative Examinationof the Impact of Domestic Violence on the Working Lives of Women in Shelter. Journal of counseling psychology, 51(4), 447-462.

Yick, A. G. (2008). A metasynthesis of qualitative findings on the role of spirituality andreligiosity among culturally diverse domestic violence survivors. Qualitative HealthResearch, 18(9), 1289-1306.

Zink, T. et al. . (2006). A lifetime of intimate partner violence: Coping strategies of olderwomen. Journal of interpersonal violence, 21(5), 634-651.