การประยุกต์ใช้หลักสัปปายะ 4 ในการพัฒนาชุมชนสร้างสุขของชุมชนบ้านหนองหรั่ง ตำบลบางรูป อำเภอทุ่งใหญ่ จังหวัดนครศรีธรรมราช

บทคัดย่อ

ความเป็นมาและวัตถุประสงค์: การบริหารจัดการชุมชนให้น่าอยู่นับเป็นสิ่งสำคัญ สามารถเกื้อกูลในการสร้างสุขให้เกิดขึ้นในชุมชน ผู้นำชุมชนจะต้องเป็นตัวอย่างในการจัดบริเวณพื้นที่ในชุมชนให้สะอาด มีระเบียบ ร่มรื่น เป็นที่สัปปายะแก่ผู้พบเห็น โดยเฉพาะวัดในชุมชนจะต้องเป็นศูนย์กลางด้านจิตใจ มีการจัดบริเวณวัดให้เป็นสัดส่วนสามารถนำไปใช้ให้เกิดประโยชน์ต่อตนเอง ครอบครัว ชุมชน และสังคม บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพแวดล้อมของชุมชนบ้านหนองหรั่ง 2) ศึกษาหลักสัปปายะ 4 ที่ปรากฏในคัมภีร์พระพุทธศาสนาเถรวาท และ3) การประยุกต์ใช้หลักสัปปายะ 4 ในการพัฒนาชุมชนสร้างสุขของชุมชนบ้านหนองหรั่ง ตำบลบางรูป อำเภอทุ่งใหญ่ จังหวัดนครศรีธรรมราช

วิธีดำเนินการวิจัย: เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ ได้แก่ ผู้เชี่ยวชาญทางด้านศาสนา หน่วยงานราชการในพื้นที่ ผู้นำชุมชน ประชาชนในพื้นที่ รวมจำนวน 25 รูป/คน คัดเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือในการวิจัย ได้แก่ แบบสัมภาษณ์เชิงลึกแบบมีโครงสร้าง เก็บรวบรวมข้อมูลจากเอกสารที่เกี่ยวข้องและการสัมภาษณ์เชิงลึก

ผลการวิจัย: พบว่า 1) สภาพแวดล้อมของชุมชนบ้านหนองหรั่ง จำเป็นจะต้องยึดหลักธรรมทางพระพุทธศาสนาเป็นแนวทางในการดำเนินการ มีเป้าหมาย สร้างกาย สร้างศีล สร้างจิต และสร้างปัญญา เพื่อแก้ปัญหาที่เกิดจากความเห็นแก่ตัวของมนุษย์เป็นพื้นฐาน 2) หลักสัปปายะ 4 ที่ปรากฏในคัมภีร์พระพุทธศาสนาเถรวาท ซึ่งเป็นหลักธรรมชาติทั่วไปที่มีอิทธิพลต่อความเป็นอยู่ต่อความเสื่อมความเจริญของบุคคล ถ้าบุคคลอาศัยอยู่ภายใต้สิ่งแวดล้อมที่ดี ชีวิตก็จะมีแต่ความเจริญก้าวหน้า และการได้สิ่งที่เป็นสัปปายะจะช่วยส่งเสริมการปฏิบัติตนให้อยู่หลักธรรมคำสอนสามารถพัฒนากายและทางใจ และ 3) การประยุกต์ใช้หลักสัปปายะ 4 ในการพัฒนาชุมชนสร้างสุขของชุมชนบ้านหนองหรั่ง ตำบลบางรูป อำเภอทุ่งใหญ่ จังหวัดนครศรีธรรมราช จะต้องมีหลักสัปปายะในการพัฒนาคนให้เจริญงอกงามทางด้านกายและจิตใจ เพื่อให้การดำเนินชีวิตมีแก่นสาร และมีคุณค่าอย่างแท้จริง และยังเป็นหลักแห่งความดีในการประพฤติตนให้มีคุณภาพ มีความสุขอย่างยั่งยืนทั้งต่อตนเอง ครอบครัว ชุมชน และสังคม

ความเกี่ยวข้องกับหลักธรรมคำสอนทางพระพุทธศาสนา: การประยุกต์ใช้หลักสัปปายะ 4 ในการพัฒนาชุมชนชุมชนบ้านหนองหรั่ง มีความเกี่ยวข้องในลักษณะของพระพุทธศาสนาประยุกต์ ได้แก่ เมื่อนำหลักสัปปายะ 4 ไปรับใช้ในชุมชน ก็จะทำให้คนในชุมชนมีความสุข ทั้งกายและจิตใจ มีสถานเหมาะสมต่อการใช้ชีวิตประจำวัน มีพระสงฆ์ที่เป็นผู้นำชุมชนให้คำแนะนำและความรู้ในด้านต่าง ๆ มีอาหารที่มีประโยชน์ต่อร่างกาย มีหลักธรรมคำสั่งสอนในการดำเนินชีวิตและสร้างสุขให้ตนเองและครอบครัว

สรุป: การประยุตก์หลักสัปปายะ 4 ในการพัฒนาชุมชนสร้างสุข สามารถพัฒนาในเรื่องสถานที่ที่เป็นศาสนสถาน บ้านเรือนที่อยู่อาศัย ตลอดจนพื้นที่สาธารณะในชุมชนให้น่าอยู่ ร่มรื่น สะอาด ไม่พลุกพล่าน ซึ่งคนในชุมชนเมื่ออยู่ในสถานที่เหมาะสมก็จะทำให้ได้รับอาหารที่ถูกสุขอนามัย สะอาด มีสุขภาพแข็งแรง มีสุขภาพจิตที่ดี มีใจเอื้อเฟื้อเกื้อกูลกัน มีความรักความสามัคคี และที่สำคัญคนในชุมชนก็มีหลักคำสอนทางพระพุทธศาสนาเพื่อดำเนินชีวิต ทำให้ชุมชนอยู่อย่างสงบสุข