นโยบายส่งเสริมการแสวงบุญ เพื่อหนุนเสริมการท่องเที่ยววิถีพุทธของพระบรมธาตุเจดีย์ จังหวัดนครศรีธรรมราช

บัญญัติ แพรกปาน; พระครูโสภณรัตนบัณฑิต เทพรัตน์ เรืองศรี; พระวัชรพุทธิบัณฑิต ปรีดา บัวเมือง

ผู้แต่ง

บัญญัติ แพรกปาน คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย นครศรีธรรมราช ประเทศไทย
พระครูโสภณรัตนบัณฑิต เทพรัตน์ เรืองศรี คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย นครศรีธรรมราช ประเทศไทย
พระวัชรพุทธิบัณฑิต ปรีดา บัวเมือง คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย นครศรีธรรมราช ประเทศไทย

คำสำคัญ:

นโยบาย, การแสวงบุญ, พระบรมธาตุเจดีย์, การท่องเที่ยววิถีพุทธ, นครศรีธรรมราช

บทคัดย่อ

ความเป็นมาและวัตถุประสงค์: พระบรมธาตุเจดีย์นครศรีธรรมราชเป็นศาสนาสถานสำคัญที่มีคุณค่าทางประวัติศาสตร์และวัฒนธรรม ทั้งในระดับประเทศและอาเซียน อีกทั้ง ยังเป็นศูนย์กลางการท่องเที่ยววิถีพุทธและเป็นแหล่งเรียนรู้ทางศาสนาที่สำคัญและได้มาตรฐาน สามารถรองรับความต้องการการท่องเที่ยววิถีพุทธและเป็นที่ประทับใจ
ของนักท่องเที่ยวทั้งในระดับประเทศและระดับโลก โดยรักษามรดกทางวัฒนธรรมและคุณค่าของสภาพแวดล้อม
ในชุมชนท้องถิ่นที่เกิดจากการมีส่วนร่วมของประชาชนในการบริหารจัดการการท่องเที่ยววิถีพุทธ เพื่อจะสามารถตอบสนองความต้องการของนักท่องเที่ยวที่เผชิญกับการเปลี่ยนแปลงสภาพแวดล้อมต่าง ๆ ได้ต่อไป ผู้วิจัยได้สนใจศึกษานโยบายส่งเสริมการแสวงบุญ เพื่อหนุนเสริมการท่องเที่ยววิถีพุทธของพระบรมธาตุเจดีย์ จังหวัดนครศรีธรรมราช เพื่อจะสามารถธำรงไว้ซึ่งประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมอันสวยงาม โดยมีวัตถุประสงค์ คือ เพื่อวิเคราะห์นโยบายส่งเสริมการแสวงบุญต่อการหนุนเสริมการท่องเที่ยววิถีพุทธ เพื่อส่งเสริมการแสวงบุญต่อการท่องเที่ยววิถีพุทธของพระบรมธาตุเจดีย์นครศรีธรรมราช และเพื่อสร้างเครือข่ายการแสวงบุญต่อการหนุนเสริมการท่องเที่ยววิถีพุทธ จังหวัดนครศรีธรรมราช

วิธีดำเนินการวิจัย: เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยการวิเคราะห์เอกสารและการสัมภาษณ์เชิงลึกกับกลุ่มผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 25 คน พัฒนาชุดความรู้ใช้กับกลุ่มเป้าหมาย จำนวน 30 คน พร้อมทั้งประเมินผลด้วยการสังเกตการณ์แบบไม่เป็นทางการแล้วรวบรวมข้อมูลอีกครั้งด้วยการสนทนากลุ่มเฉพาะจากผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน 10 รูป/คน

ผลการวิจัย: 1) นโยบายส่งเสริมการแสวงบุญเพื่อหนุนเสริมการท่องเที่ยววิถีพุทธเน้นการพัฒนาแหล่งท่องเที่ยวทางศาสนา โดยมีการบูรณาการความร่วมมือจากทุกภาคเพื่อเชื่อมโยงกับการพัฒนาชุมชน เศรษฐกิจ และวัฒนธรรมอย่างครบถ้วน 2) การส่งเสริมการแสวงบุญต่อการท่องเที่ยววิถีพุทธของพระบรมธาตุเจดีย์นครศรีธรรมราช เพื่อให้พระบรมธาตุเจดีย์กลายเป็นจุดหมายปลายทางเชิงศาสนาแห่งสำคัญในระดับอาเซียน และ 3) การสร้างเครือข่ายการแสวงบุญต่อการหนุนเสริมการท่องเที่ยววิถีพุทธ จังหวัดนครศรีธรรมราช เป็นอีกหนึ่งยุทธศาสตร์สำคัญ โดยยึดหลักการมีส่วนร่วมเพื่อสร้างความยั่งยืนทางเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรม พร้อมส่งเสริมภาพลักษณ์ของจังหวัดในฐานะแหล่งท่องเที่ยวเชิงศาสนาระดับประเทศ

ความเกี่ยวข้องกับหลักธรรมคำสอนทางพระพุทธศาสนา: การวิจัยครั้งนี้มีแนวคิดเป็นพระพุทธศาสนาประยุกต์ คือ นโยบายส่งเสริมการแสวงบุญ เพื่อหนุนเสริมการท่องเที่ยววิถีพุทธของพระบรมธาตุเจดีย์ จังหวัดนครศรีธรรมราช มีความเกี่ยวข้องลึกซึ้งกับหลักธรรมคำสอนทางพระพุทธศาสนา โดยเฉพาะ ขันติ (ความอดทน) สมาธิ (ความตั้งมั่นของจิต) และปัญญา (ความรู้แจ้งเห็นจริง) ที่เป็นคุณธรรมพื้นฐานที่นำไปสู่การพัฒนาทั้งทางด้านบุคคล สังคม และการดำเนินนโยบาย อันเป็นกลไกสำคัญที่สามารถตอบสนองความคาดหวังของนักท่องเที่ยวสมัยใหม่ ภายใต้
การรักษาคุณค่าทางวัฒนธรรม และการมีส่วนร่วมของชุมชนท้องถิ่นในการบริหารจัดการพื้นที่และกิจกรรมท่องเที่ยวอย่างมีส่วนร่วมและยั่งยืน

สรุป: การส่งเสริมการแสวงบุญในมิตินโยบาย ไม่เพียงแต่ช่วยเพิ่มศักยภาพด้านการท่องเที่ยวเชิงศาสนา แต่ยังเป็นแนวทางในการอนุรักษ์วัฒนธรรม พัฒนาคุณภาพชีวิตของชุมชน และสร้างภาพลักษณ์ใหม่ของจังหวัดในฐานะแหล่งท่องเที่ยววิถีพุทธระดับชาติ และนานาชาติ ที่มีการเชื่อมโยงศาสนา วัฒนธรรม และเศรษฐกิจเข้าด้วยกันอย่างสมดุล ซึ่งการดำเนินงานในแนวทางดังกล่าวนี้จำเป็นต้องอาศัยความร่วมมือจากภาครัฐ ภาคเอกชน และ
ภาคประชาสังคมอย่างเป็นระบบและต่อเนื่อง เพื่อให้สามารถดำรงอยู่ได้อย่างยั่งยืนและเกิดประโยชน์สูงสุด
ต่อสังคมโดยรวม

เอกสารอ้างอิง

Fine Arts Department. (2003). Phra Borommathat Nakhon Si Thammarat: Historical and Artistic Heritage. Bangkok, Thailand: Office of Archaeology, Fine Arts Department.

Ministry of Tourism and Sports. (2022). Annual operational plan 2022. Bangkok, Thailand: Office of the Permanent Secretary, Ministry of Tourism and Sports.

Nakhon Si Thammarat Provincial Office. (2020). Nakhon Si Thammarat Provincial Tourism Development Plan (2021-2023). Nakhon Si Thammarat, Thailand: Nakhon Si Thammarat Provincial Office.

Ngamsri, W. (2021). Concepts and Definitions of Buddhist-oriented Tourism. Journal of Buddhist Studies, 18(2), 45-60.

Office of Nakhon Si Thammarat Provincial Culture. (2019). The 25 Phra That Stupas in Southern Thailand. Nakhon Si Thammarat, Thailand: Office of Nakhon Si Thammarat Provincial Culture.

Office of the National Economic and Social Development Board. (2018). Master Plan Under the National Strategy (2018-2037): Tourism. Bangkok, Thailand: Office of the National Economic and Social Development Board.

Phetwong, P. (2018). The Means of Promoting Ayutthaya Historical Park as Cultural Tourism in a Sustainable Way. [Unpublished research report]. Faculty of Liberal Arts, Rajamangala University of Technology Phra Nakhon. Bangkok, Thailand.

Phrakru Khositwatthananukul, Phrakru Chittasunthorn & Hriangka, T. (2025). Buddhist Tourism: Development of Tourism Management Model of Temples in The South that Influenced by Buddhist Art Phra Borommathat Chedi Nakhon Si Thammarat. Journal of Science Development, 8(5), 341-351.

Siriratthami, T. (2011). Tourism. Bangkok, Thailand: The Thailand Research Fund (TRF).

Thanasaro, S. & Siriphapraphagon, Y. (2020). Religion and Cultural Tourism in Promoting Pilgrim Route of Prai Patthana Temple Sisaket Province. Journal of Management Science Surindra Rajabhat University, 4(1), 79-92.

Tourism Authority of Thailand. (2022). Connecting to Spiritual Thailand: A Guide to 60 Powerspots. Bangkok, Thailand: Tourism Authority of Thailand.

Wasiviwat, P. (2019). Dynamics of folklore concerning Phra Borommathat Chedi, Wat Phra Mahathat Woramahawihan, Nakhon Si Thammarat Province in Contemporary Thai Society. [Doctoral dissertation, Chulalongkorn University]. Chula DigiVerse. https://doi.org/10.58837/CHULA.THE.2019.1050.