แนวทางการประยุกต์ใช้หลักทศพิธราชธรรมในการบริหารกิจการคณะสงฆ์ ของพระสังฆาธิการจังหวัดนครศรีธรรมราช

บทคัดย่อ

ความเป็นมาและวัตถุประสงค์: การบริหารกิจการคณะสงฆ์ในสังคมไทยปัจจุบันต้องเผชิญกับความเปลี่ยนแปลงทั้งด้านสังคม เทคโนโลยี เศรษฐกิจ และความคาดหวังของประชาชน ส่งผลให้พระสังฆาธิการจำเป็นต้องมีทั้งความรู้ความสามารถด้านการบริหาร ภาวะผู้นำ และคุณธรรมในการปกครอง เพื่อให้สามารถดำเนินงานได้ อย่างเหมาะสมกับบริบทของสังคมร่วมสมัย หลักทศพิธราชธรรมเป็นหลักธรรมสำหรับผู้นำที่ส่งเสริมความสุจริต ความเสียสละ ความอดทน ความเมตตา และความเที่ยงธรรม อันเป็นคุณลักษณะสำคัญของการบริหารกิจการคณะสงฆ์ที่มีประสิทธิภาพ โปร่งใส และได้รับความเชื่อมั่นจากพระภิกษุ สามเณร และประชาชน เพื่อให้ได้แนวทางที่สามารถนำไปใช้ในการวางแผน การตัดสินใจ การแก้ไขปัญหา การบริหารความขัดแย้ง และการพัฒนาองค์กรสงฆ์ให้มีความมั่นคง เป็นระบบ และสอดคล้องกับพระธรรมวินัย งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อเสนอแนวทางเชิงปฏิบัติในการประยุกต์ใช้หลักทศพิธราชธรรมในการบริหารกิจการคณะสงฆ์ของพระสังฆาธิการจังหวัดนครศรีธรรมราช โดยสังเคราะห์จากผลการวิจัยเดิมและข้อมูลเชิงคุณภาพจากผู้ทรงคุณวุฒิ

วิธีดำเนินการวิจัย: การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยแบบผสานวิธี โดยนำผลการศึกษาหลักทศพิธราชธรรมกับการบริหารกิจการคณะสงฆ์มาวิเคราะห์ร่วมกับข้อมูลเชิงคุณภาพจากการสัมภาษณ์ผู้ให้ข้อมูลสำคัญจำนวน 9 รูป/คน ประกอบด้วยพระสังฆาธิการและนักวิชาการทางพระพุทธศาสนา จากนั้นจึงสังเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหาและการพรรณนาความเพื่อพัฒนาแนวทางการส่งเสริมหลักทศพิธราชธรรมในภารกิจการบริหารกิจการ คณะสงฆ์ 6 ด้าน ได้แก่ การปกครอง การศาสนศึกษา การศึกษาสงเคราะห์ การเผยแผ่พระพุทธศาสนา การสาธารณูปการ และการสาธารณสงเคราะห์

ผลการวิจัย: ผลการวิจัยพบว่า ผู้ให้ข้อมูลสำคัญส่วนใหญ่มีความเห็นสอดคล้องกันว่า การประยุกต์ใช้หลักทศพิธราชธรรมในการบริหารกิจการคณะสงฆ์ของพระสังฆาธิการจังหวัดนครศรีธรรมราช ควรดำเนินการอย่างเป็นระบบใน 5 มิติสำคัญ ได้แก่ 1) การบูรณาการหลักธรรมเข้าสู่นโยบาย แผนงาน และกระบวนการบริหารของคณะสงฆ์ 2) การพัฒนาพระสังฆาธิการให้มีภาวะผู้นำเชิงคุณธรรมควบคู่กับสมรรถนะด้านการบริหาร 3) การสร้างวัฒนธรรมองค์กรที่ยึดหลักความโปร่งใส ความรับผิดชอบ และความเมตตา 4) การสร้างเครือข่ายความร่วมมือระหว่างคณะสงฆ์ ชุมชน หน่วยงานภาครัฐ และสถาบันการศึกษา และ 5) การพัฒนาระบบติดตามและประเมินผลที่คำนึงถึงทั้งประสิทธิภาพการบริหารและคุณธรรมทางพระพุทธศาสนา

ความเกี่ยวข้องกับหลักธรรมคําสอนทางพระพุทธศาสนา: ผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่า หลักทศพิธราชธรรมสามารถประยุกต์ใช้เป็นกรอบคุณธรรมในการบริหารกิจการคณะสงฆ์ได้อย่างเป็นรูปธรรม ทั้งในระดับนโยบาย ระดับปฏิบัติ และระดับความสัมพันธ์กับชุมชน โดยเฉพาะในบริบทที่คณะสงฆ์ต้องเผชิญความคาดหวังด้านความโปร่งใส การมีส่วนร่วม และการปรับตัวต่อสังคมยุคดิจิทัล ซึ่งจะช่วยเสริมสร้างความเชื่อมั่น ศรัทธา และความร่วมมือระหว่างพระสงฆ์ ประชาชน และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ให้เกิดการบริหารงานอย่างมีประสิทธิภาพ

สรุป: การประยุกต์ใช้หลักทศพิธราชธรรมในการบริหารกิจการคณะสงฆ์ควรดำเนินการอย่างบูรณาการผ่าน การพัฒนาผู้นำ ระบบงาน และเครือข่ายความร่วมมือ โดยมีคุณธรรมเป็นฐานสำคัญของการบริหาร อันจะช่วยเสริมสร้างประสิทธิภาพ เอกภาพ และความน่าเชื่อถือของคณะสงฆ์ในสังคมร่วมสมัย พร้อมทั้งส่งเสริมการมีส่วนร่วมของพระสังฆาธิการ พระภิกษุ สามเณร และประชาชนในการพัฒนางานพระพุทธศาสนาให้มั่นคง โปร่งใส เป็นธรรม อย่างเป็นระบบและต่อเนื่อง