ผลของการจัดการเรียนรู้แบบพลเมืองนักวิทยาศาสตร์ผ่านกิจกรรมการสังเกตดินด้วยชุด GLOBE–NASA ต่อผลลัพธ์การเรียนรู้ทางวิทยาศาสตร์ของนักเรียนระดับประถมศึกษา เพื่อสนับสนุนเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืนที่ 4 ด้านการศึกษาที่มีคุณภาพ
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของการจัดการเรียนรู้แบบพลเมืองนักวิทยาศาสตร์ (Citizen science)
ผ่านกิจกรรมการสังเกตดินด้วยชุด GLOBE–NASA ที่มีต่อความรู้ ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ เจตคติทางวิทยาศาสตร์ และความพึงพอใจของนักเรียนระดับประถมศึกษา การวิจัยกึ่งทดลองโดยใช้แบบแผนกลุ่มควบคุมที่ไม่เท่าเทียมกันแบบทดสอบก่อนและหลัง กลุ่มตัวอย่างเป็นนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 โรงเรียนอนุบาลชลบุรี จำนวน 64 คน แบ่งเป็นกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุม กลุ่มละ 32 คน เครื่องมือวิจัยประกอบด้วยแผนการจัดการเรียนรู้ แบบทดสอบความรู้ แบบประเมินทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ แบบวัดเจตคติ และแบบวัดความพึงพอใจ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา t-test และ ANCOVA ผลการวิจัยพบว่า นักเรียนกลุ่มทดลองมีคะแนนความรู้และทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์สูงขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .001) และมีคะแนนสูงกว่ากลุ่มควบคุมภายหลังการทดลองอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .001) นอกจากนี้ นักเรียนกลุ่มทดลองมีเจตคติทางวิทยาศาสตร์อยู่ในระดับสูงมาก (4.61 ± 0.34) และสูงกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .001) ขณะที่ความพึงพอใจต่อกิจกรรมอยู่ในระดับสูงมาก (4.72 ± 0.38) มีระดับการมีส่วนร่วมร้อยละ 85.4 และการดำเนินกิจกรรมมีความสอดคล้องกับแผนการจัดการเรียนรู้ร้อยละ 97.5 สรุปได้ว่า การจัดการเรียนรู้แบบพลเมืองนักวิทยาศาสตร์ผ่านกิจกรรมการสังเกตดินด้วยชุด GLOBE–NASA สามารถส่งเสริมความรู้ ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ และเจตคติทางวิทยาศาสตร์ของนักเรียนได้อย่างมีประสิทธิภาพ พร้อมทั้งสร้างความพึงพอใจและการมีส่วนร่วมในการเรียนรู้ในระดับสูง จึงควรส่งเสริมการประยุกต์ใช้กิจกรรม Citizen science ในการจัดการเรียนการสอนวิทยาศาสตร์ระดับประถมศึกษา เพื่อพัฒนาคุณภาพการเรียนรู้และสนับสนุนเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืนด้านการศึกษาที่มีคุณภาพ (SDG 4)
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
วารสารวิทยาศาสตร์และวิทยาศาสตร์ศึกษา (JSSE) เป็นผู้ถือลิสิทธิ์บทความทุกบทความที่เผยแพร่ใน JSSE นี้ ทั้งนี้ ผู้เขียนจะต้องส่งแบบโอนลิขสิทธิ์บทความฉบับที่มีรายมือชื่อของผู้เขียนหลักหรือผู้ที่ได้รับมอบอำนาจแทนผู้เขียนทุกนให้กับ JSSE ก่อนที่บทความจะมีการเผยแพร่ผ่านเว็บไซต์ของวารสาร
แบบโอนลิขสิทธิ์บทความ (Copyright Transfer Form)
ทางวารสาร JSSE ได้กำหนดให้มีการกรอกแบบโอนลิขสิทธิ์บทความให้ครบถ้วนและส่งมายังกองบรรณาธิการในข้อมูลเสริม (supplementary data) พร้อมกับนิพนธ์ต้นฉบับ (manuscript) ที่ส่งมาขอรับการตีพิมพ์ ทั้งนี้ ผู้เขียนหลัก (corresponding authors) หรือผู้รับมอบอำนาจ (ในฐานะตัวแทนของผู้เขียนทุกคน) สามารถดำเนินการโอนลิขสิทธิ์บทความแทนผู้เขียนทั้งหมดได้ ซึ่งสามารถอัพโหลดไฟล์บทความต้นฉบับ (Manuscript) และไฟล์แบบโอนลิขสิทธิ์บทความ (Copyright Transfer Form) ในเมนู “Upload Submission” ดังนี้
1. อัพโหลดไฟล์บทความต้นฉบับ (Manuscript) ในเมนูย่อย Article Component > Article Text
2. อัพโหลดไฟล์แบบโอนลิขสิทธิ์บทความ (Copyright Transfer Form) ในเมนูย่อย Article Component > Other
ดาวน์โหลด ไฟล์แบบโอนลิขสิทธิ์บทความ (Copyright Transfer Form)
เอกสารอ้างอิง
Astalini, A., Darmaji, D., Kurniawan, D. A., Wirayuda, R. P., Putri, W. A., Ginting, A. A. B. and Ratnawati, T. (2023). Impact of science process skills on thinking skills in rural and urban schools. International Journal of Instruction, 16(2), 803-822.
Ballard, H. L., Lindell, A. J. and Jadallah, C. (2024). Environmental education outcomes of community and citizen science: A systematic review of empirical research. Environmental Education Research, 30(1), 1007-1040.
Bonney, R., Phillips, T. B., Ballard, H. L. and Enck, J. W. (2016). Can citizen science enhance public understanding of science?. Public Understanding of Science, 25(1), 2–16.
Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2nd ed.). Lawrence Erlbaum Associates.
Deekhuntod, B. (2022). Citizen science and the research process for local development (in Thai). Proceedings of the 14th National Conference Nakhon Pathom Rajabhat University (pp. 2770–2783). Nakhon Pathom: Nakhon Pathom Rajabhat University.
European Citizen Science Association. (2018). ECSA characteristics of citizen science. Retrieved July 2, 2026, from ECSA: https://ecsa.citizen-science.net
Finger, L., van den Bogaert, V., Schmidt, L., Fleischer, J., Stadtler, M., Sommer, K. and Wirth, J. (2023). The science of citizen science: A systematic literature review on educational and scientific outcomes. Frontiers in Education, 8, 1226529.
Freeman, S., Eddy, S. L., McDonough, M., Smith, M. K., Okoroafor, N., Jordt, H. and Wenderoth, M. P. (2014). Active learning increases student performance in science, engineering, and mathematics. Proceedings of the National Academy of Sciences, 111(23), 8410-8415.
Gizaw, G. G. and Sota, S. S. (2023). Improving science process skills of students: A review of literature. Science Education International, 34(3), 216–224.
Goforth, C. L., Scharen, D. R. and Hayes, M. L. (2026). Bringing participatory science to schools: A guide for assessing project fit and designing effective teacher supports. Citizen Science: Theory and Practice, 11(1), 7.
Institute for the Promotion of Teaching Science and Technology. (2026). GLOBE Thailand (in Thai). Retrieved July 12, 2026, from GLOBE Thailand: https://globefamily.ipst.ac.th
Jaihom, P., Sangpradit, T. and Phonphok, N. (2018). The effects of using a learning and playing learning model toward lower secondary students’ creative thinking in force and motion topic (in Thai). Veridian E-Journal, Silpakorn University, 11(2), 3246–3260.
Kolb, D. A. (2015). Experiential learning: Experience as the source of learning and development. New York: Pearson Education Press.
Kruit, P. M., Oostdam, R. J., van den Berg, E. and Schuitema, J. A. (2018). Effects of explicit instruction on the acquisition of students’ science inquiry skills in grades 5 and 6 of primary education. International Journal of Science Education, 40(4), 421–441.
Martin, A., Miller-Bains, K., Malmberg, J., Chambers, L. and Czajkowski, K. (2022). Characterizing student-driven research investigations contributed to the GLOBE Program citizen science initiative in a formal education context. Citizen Science: Theory and Practice, 7(1), 11.
McNeill, K. L. and Krajcik, J. S. (2011). Supporting grade 5–8 students in constructing explanations in science: The claim, evidence, and reasoning framework for talk and writing. Upper Saddle River, NJ: Pearson.
National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine. (2019). Science and engineering for grades 6–12: Investigation and design at the center. The National Academies Press.
National Research Council. (2012). A framework for K–12 science education: Practices, crosscutting concepts, and core ideas. The National Academies Press.
NASA GLOBE Program. (2022). Elementary GLOBE. Retrieved July 12, 2026, from GLOBE Program: https://www.globe.gov/elementaryglobe
NASA GLOBE Program. (2020). Soils: Elementary GLOBE. Retrieved August 17, 2026, from GLOBE Program: https://www.globe.gov/web/elementary-globe/overview/soils
Phillips, T. B., Ballard, H. L., Lewenstein, B. V. and Bonney, R. (2019). Engagement in science through citizen science: Moving beyond data collection. Science Education, 103(3), 665–690.
Phillips, T., Porticella, N., Constas, M. and Bonney, R. (2018). A framework for articulating and measuring individual learning outcomes from participation in citizen science. Citizen Science: Theory and Practice, 3(2), 3-3.
Pichaikum, J., Khrootmuang, C., Chueamueangphan, B., Tabseesode, I. and Udlert, K. (2022). A science learning management design based on citizen inquiry for general science pre-service teachers, Faculty of Education, Uttaradit Rajabhat University: Case of landslide, Uttaradit Province. SciTech Research Journal, 5(2), 75–87.
Roche, J., Bell, L., Galvão, C., Golumbic, Y. N., Kloetzer, L., Knoben, N., Laakso, M., Lorke, J., Mannion, G., Massetti, L., Pata, K., Ruck, A., Taraba, P. and Winter, S. (2020). Citizen science, education, and learning: Challenges and opportunities. Frontiers in Sociology, 5, 613814.
Ryan, R. M. and Deci, E. L. (2020). Intrinsic and extrinsic motivation from a self-determination theory perspective: Definitions, theory, practices, and future directions. Contemporary Educational Psychology, 61, 101860.
Schunk, D. H. (2020). Learning theories: An educational perspective. New York: Pearson Education Press.
Shah, H. R. and Martinez, L. R. (2016). Current approaches in implementing citizen science in the classroom. Journal of Microbiology & Biology Education, 17(1), 17-22.
Stylinski, C. D., Peterman, K., Phillips, T., Linhart, J. and Becker-Klein, R. (2020). Assessing science inquiry skills of citizen science volunteers: a snapshot of the field. International Journal of Science Education, Part B, 10(1), 77-92.
Strata, T. T., Henriksen, E. K. and Jegstad, K. M. (2024). Inquiry-based science education in science teacher education: A systematic review. Studies in Science Education, 60(2), 191–249.
UNESCO. (2021). Reimagining our futures together: A new social contract for education. Paris: United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization Press.
