การจัดการน้ำสวนผลไม้ในพื้นที่ลาดเอียง
คำสำคัญ:
การจัดการน้ำ , พื้นที่การเกษตรลาดเอียง , สวนผลไม้บทคัดย่อ
การจัดการน้ำในสวนผลไม้ที่ตั้งอยู่บนพื้นที่ลาดเอียง เป็นประเด็นสำคัญที่มีผลต่อประสิทธิภาพการผลิตทางการเกษตร ต่อระบบธรรมชาติสิ่งแวดล้อม รวมถึงการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ การพัฒนาที่ยั่งยืนของระบบนิเวศในชนบท พื้นที่ลาดเอียงมีลักษณะภูมิประเทศที่ก่อให้เกิดความเสี่ยงต่อการชะล้างหน้าดิน การไหลหลากของน้ำฝน ทำให้เกิดการสูญเสียน้ำในอัตราสูง ซึ่งเป็นปัจจัยที่กระทบต่อการเจริญเติบโตของพืชและเสถียรภาพของสิ่งแวดล้อม การศึกษาปรากฏการณ์เชิงลึกเกี่ยวกับแนวทางการจัดการน้ำในสวนผลไม้บนพื้นที่ลาดเอียง จากประสบการณ์ มุมมอง และการตัดสินใจของผู้ปฏิบัติงานจริง อ้างอิงผ่านแนวคิดสำคัญ เช่น ทฤษฎีอนุรักษ์ดินและน้ำ ทฤษฎีการจัดการลุ่มน้ำ และกรอบแนวคิดการพัฒนาอย่างยั่งยืน เพื่ออธิบายความสัมพันธ์เชิงซ้อนระหว่างมนุษย์กับภูมิทัศน์การเกษตร
ผลการศึกษาพบว่า การจัดการจัดการน้ำแบบหลากหลายวิธีและยืดหยุ่นต่อบริบทพื้นที่ โดยใช้เทคนิคทั้งที่มีพื้นฐานจากภูมิปัญญาท้องถิ่น ในลักษณะการทำขั้นบันไดเพื่อชะลอน้ำ การปลูกพืชตามแนวระดับเพื่อลดการพังทลายของดิน การคลุมดินเพื่ออนุรักษ์ความชื้น การใช้ระบบน้ำหยดเพื่อการจัดสรรน้ำอย่างมีประสิทธิภาพ และการพัฒนาแหล่งเก็บน้ำในไร่นาเพื่อรองรับฤดูแล้ง ลักษณะพลวัตขององค์ความรู้ การปรับตัว และการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ภายในชุมชนของเกษตรกรมีบทบาทสำคัญต่อการยกระดับคุณภาพการผลิต ลดความเสี่ยงทางสิ่งแวดล้อม และสร้างฐานรากความมั่นคงให้แก่ระบบการจัดการเกษตรในพื้นที่ลาดเอียงอย่างยั่งยืนและต่อเนื่อง
เอกสารอ้างอิง
กรมชลประทาน. (2020). การจัดการน้ำขนาดเล็กเพื่อเกษตรกรรมยั่งยืน. กรุงเทพฯ: กระทรวงเกษตรและสหกรณ์.
กรมพัฒนาที่ดิน. (2565). แนวทางการอนุรักษ์ดินและน้ำในพื้นที่ลาดเอียง. กรุงเทพฯ: กระทรวงเกษตรและสหกรณ์. https://www.ldd.go.th
จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย คณะวิศวกรรมศาสตร์. (2561). เทคโนโลยีระบบให้น้ำแบบประหยัดในพื้นที่ลาดชัน. โครงการวิจัยเพื่อการพัฒนาเชิงพื้นที่.
จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย คณะวิศวกรรมศาสตร์. (2561). แนวทางวิศวกรรมการจัดการน้ำเพื่อเกษตรกรรมบนพื้นที่ลาดเอียง. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ลัญจกร นิลกาญจน์ ปัญญา เลิศไกร และสุดาวรรณ์ มีบัว. (2560). เศรษฐกิจพอเพียงในโรงเรียน .วารสารนาคบุตรปริทรรศน์ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครศรีธรรมราช, 9(1), 203-211.
มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ คณะเกษตร. (2563). การจัดการน้ำในสวนผลไม้เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต. กรุงเทพฯ: เอกสารประกอบการสัมมนาวิชาการ.
สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร. (2564). รายงานสถานการณ์น้ำและผลกระทบต่อการเกษตร. เข้าถึงจาก http://www.oae.go.th
FAO. (2017). Water for sustainable food and agriculture. Food and Agriculture Organization of the United Nations.
Keller, J., & Bliesner, R. D. (2006). Sprinkle and trickle irrigation. Springer Science & Business Media.
Lal, R. (2015). Restoring soil quality to mitigate soil degradation. Sustainability, 7(5), 5875–5895. https://doi.org/10.3390/su7055875
Morgan, R. P. C. (2009). Soil erosion and conservation (3rd ed.). Wiley-Blackwell.
Pattanayak, S. K., Yang, J. C., Whittington, D., & Bal Kumar, K. C. (2019). Coping with unreliable public water supplies: Averting expenditures by households in Kathmandu, Nepal. Water Resources Research, 41(2), 20–25.
Pimentel, D., & Burgess, M. (2013). Soil erosion threatens food production. Agriculture, 3(3), 443–463. https://doi.org/10.3390/agriculture3030443
Posthumus, H., Rouquette, J. R., Morris, J., Gowing, D. J. G., & Hess, T. M. (2011). A framework for the assessment of ecosystem goods and services: A case study on lowland floodplains in England. Ecological Economics, 69(7), 1510–1523.
Pretty, J. (2008). Agricultural sustainability: concepts, principles and evidence. Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences, 363(1491), 447–465.
Punya Lertgrai Lunjakon Nillakan Nilrat Navakijpaitoon and Kittaporn Sae-Ngae Sai-Jun. (2020). WISDOM MANAGEMENT OF POLYCULTURE IN HOUSEHOLDS AT BAN NA NGAE, NA RENG SUB-DISTRICT, NOPPHITAM DISTRICT, NAKHON SI THAMMARAT PROVINCE. International Journal of Innovation, Creativity and Change, ISSN: 2201-1315 August issue 2020, Hamdard Islamicus, Vol. 43 No. 2 (2020), Pages: 947-959. (Scopus Q3)
Sidle, R. C., Ochiai, H., & Kitahara, H. (2006). Processes, prediction, and land use practices. Landslides: Investigation and Mitigation. American Society of Civil Engineers.
UNESCO. (2019). Rainwater harvesting and utilization: An environmentally sound approach for sustainable urban water management. United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization.
Zhang, G. H., Wang, W. Z., Tang, K. M., & Wang, B. (2018). Effects of vegetation cover and rainfall intensity on sediment-associated nitrogen and phosphorus loss and particulate size composition on steep slopes. Science of the Total Environment, 639, 1338–1349. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2018.05.226.
