บทบาทของการประยุกต์งานดอกไม้แบบไทยในงานประเพณี: มุมมองการศึกษาชาติพันธุ์วรรณนา
คำสำคัญ:
การประยุกต์งานดอกไม้แบบไทย , ประเพณี ภูมิปัญญาความร่วมสมัย, การประยุกต์งานดอกไม้แบบไทยในงานบทคัดย่อ
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษารูปแบบ ลักษณะ และบทบาทการประยุกต์งานดอกไม้แบบไทยที่ใช้ในงานประเพณีไทย รูปแบบการวิจัยเป็นการวิจัยเชิงคุณภาพด้วยวิธีการศึกษาแบบชาติพันธุ์วรรณนา (Ethnographic Research) ผู้ให้ข้อมูลหลัก คือ ครูอาจารย์ผู้เชี่ยวชาญการประยุกต์งานดอกไม้แบบไทย ผู้ประกอบการด้านการประยุกต์งานดอกไม้แบบไทย และผู้จัดงานประเพณีไทย จำนวน 15 คน ใช้วิธีการสัมภาษณ์และการสังเกตแบบไม่มีส่วนร่วม วิเคราะห์เนื้อหาและเขียนบรรยายเชิงพรรณนา ผลการวิจัยพบว่า รูปแบบการประยุกต์งานดอกไม้แบบไทยในงานประเพณี สามารถแบ่งออกเป็นงานบุญ งานมงคลสมรส งานบวช และงานศพ ซึ่งสะท้อนความหมายมงคล ความรัก ความศรัทธา และความอาลัยตามลำดับ ขณะเดียวกันการประยุกต์งานดอกไม้แบบไทยในงานประเพณีในยุคปัจจุบันมีลักษณะเด่น ด้านการใช้วัสดุหลากหลาย เทคนิคการประดิษฐ์ที่รวดเร็วขึ้น และรูปแบบที่ตอบโจทย์การใช้งานร่วมสมัยมากขึ้น โดยยังคงรักษาอัตลักษณ์ไทยผ่านรูปทรง สัญลักษณ์ การประยุกต์งานดอกไม้แบบไทยในงานประเพณียังมีบทบาทสำคัญในมิติศาสนา วัฒนธรรม สุนทรียะ สังคม และเศรษฐกิจ รวมถึงเป็นพื้นที่ต่อรองระหว่างการอนุรักษ์ภูมิปัญญากับการใช้นวัตกรรมสมัยใหม่ แนวทางพัฒนาเน้นการผสมผสานภูมิปัญญาดั้งเดิมกับความร่วมสมัย การใช้เทคโนโลยี วัสดุยั่งยืน การส่งเสริมการเรียนรู้ และการขยายบทบาทสู่อุตสาหกรรมสร้างสรรค์ ข้อค้นพบการวิจัยสามารถนำไปใช้เป็นแนวทางให้ นักออกแบบและผู้ประกอบการธุรกิจการประยุกต์งานดอกไม้ พัฒนาผลิตภัณฑ์ที่ตอบโจทย์ตลาดร่วมสมัยโดยไม่ทิ้งรากเหง้า รวมถึงใช้เป็นต้นแบบในการ วางนโยบายเศรษฐกิจสร้างสรรค์ เพื่ออนุรักษ์ภูมิปัญญาไทยควบคู่ไปกับการสร้างมูลค่าเพิ่ม
เอกสารอ้างอิง
จันทนา โรเจอร์สัน. (2563). การศึกษาเชิงชาติพันธุ์วรรณนาทางการพยาบาล. วารสารวิจัยทางวิทยาศาสตร์สุขภาพ วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี จังหวัดนนทบุรี, 14(2), 149–156.
คงอมร เหมรัตน์รักษ์, เปรมวิทย์ วิวัฒนเศรษฐ์, ประจักษ์ สายแสง และบัณฑิต ทิพย์เดช. (2565). สภาพและปัจจัยการเปลี่ยนแปลงของพิธีกรรมในชุมชนเขตพื้นที่เมืองเก่า อำเภอเมืองแพร่ จังหวัดแพร่. วารสารสหวิทยาการเพื่อการพัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฏอุตรดิตถ์, 12(1), 254–258.
ดรุณี โอวจริยาพิทักษ์, จารุทัศน์ ศิลาสุวรรณ และปัญญา ทักท้วง. (2563). การประดิษฐ์พานพุ่มจากใบบัว. วารสารคหกรรมศาสตร์และวัฒนธรรมอย่างยั่งยืน, 2(2), 69–83.
ดรุณี โอวจริยาพิทักษ์, ณัฐยุทธ์ ศิริตั้งมงคลชัย และอพิศาล ไกรสรรักษ์วงศ์. (2563). การประดิษฐ์เครื่องแขวนไทยจากเปลือกหอย. วารสารคหกรรมศาสตร์และวัฒนธรรมอย่างยั่งยืน, 2(2), 24–34.
วินัย ตาระเวช, วิจิตร สนหอม, วสุพล ฉิมพาลี, สุภา จุฬคุปต์ และวรรณ โรจน์สุวณิชกร. (2566). การพัฒนาผลิตภัณฑ์ดอกไม้คลุมไตรจากกระดาษฟางข้าว. วารสารวิชาการศิลปะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร, 14(1), 36–47.
วิทวัส ปงใฝ่. (2565). การพัฒนาดินปั้นฟลอรัลโฟมเพื่อออกแบบเครื่องแขวนไทยโดยแรงบันดาลใจจากลวดลายกระเบื้องเคลือบวัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามราชวรมหาวิหาร. วารสารวิชาการ AJNU ศิลปะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร, 13(1), 54–67.
ศักรินทร์ หงส์รัตนาวรกิจ. (2566). เอกสารประกอบการสอนวิชาการประยุกต์งานดอกไม้แบบไทย. คณะเทคโนโลยีคหกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลพระนคร.
ศักรินทร์ หงส์รัตนาวรกิจ และดิเรก กรีเทพ. (2566). การพัฒนาบายศรีจากผ้าสปันบอนด์. วารสารศิลปวัฒนธรรมสวนสุนันทา, 3(1), 83–96.
ศักรินทร์ หงส์รัตนาวรกิจ และสุกัญญา จันทกุล. (2563). การพัฒนารูปแบบผลิตภัณฑ์และบรรจุภัณฑ์มาลัยผ้า. วารสารคหกรรมศาสตร์และวัฒนธรรมอย่างยั่งยืน, 2(1), 42–52.
ศิลาลัย พัดโบก และประดิพัทธุ์ เลิศรุจิดำรงค์กุล. (2565). การศึกษารูปลักษณ์ทางสัญญะในพิธีกรรมทางพุทธศาสนา สู่การสื่อความหมายและการแปรรูปใหม่เพื่อสร้างมิติทางวัฒนธรรมและภูมิปัญญา. วารสาร มจร พุทธศาสตร์ปริทรรศน์, 6(3), 133–153.
อภิรัติ โสฬศ และจิราพัทธ์ แก้วศรีทอง. (2566). รูปแบบการจัดดอกไม้แบบไทยร่วมสมัยสำหรับประยุกต์ใช้ในธุรกิจงานดอกไม้. วารสารศิลปการจัดการ, 7(4), 1561–1580.
อัครเดช นีละโยธิน. (2568). การวิจัยเชิงชาติพันธุ์วรรณนาทางการศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มมร วิทยาเขตอีสาน, 6(2), 26–39.
Creswell, J. W. (2013). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (3rd ed.). SAGE.
Denzin, N. K. (1970). The research act in sociology. Aldine.
