การศึกษาประวัติศาสตร์และวิวัฒนาการทางการเมือง และการปกครองเมืองชัยภูมิ
คำสำคัญ:
การศึกษาประวัติศาสตร์, วิวัฒนาการ, การเมืองการปกครอง, เมืองชัยภูมิบทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1. ศึกษาประวัติความเป็นมาและระบบการปกครองของเมืองชัยภูมิ 2. วิเคราะห์บทบาทของผู้นำท้องถิ่นและการบริหารราชการในเมืองชัยภูมิ ด้วยวิธีการทางประวัติศาสตร์เป็นกระบวนการที่ใช้ในการรวบรวม พิจารณา วิเคราะห์ และตีความหลักฐานทางประวัติศาสตร์อย่างเป็นระบบ กลุ่มตัวอย่าง ประกอบด้วยกลุ่มบุคคล 4 กลุ่ม ได้แก่ 1. ผู้อาวุโส อายุ 60 ปี จำนวน 5 คน ขึ้นไป 2. ปราชญ์ชาวบ้าน จำนวน 5 คน 3. ผู้นําชุมชน จำนวน 5 คน และ 4. บุคคลทั่วไป จำนวน 5 คน รวมจำนวน 20 คน โดยการเลือกแบบเจาะจง (Purposive Selection) เครื่องมือการวิจัย ได้แก่ แบบสัมภาษณ์ สมุดจดบันทึก กล้องถ่ายรูป และเครื่องบันทึกเสียงการและวิเคราะห์ข้อมูลและตีความด้วยวิธีการทางประวัติศาสตร์แล้วนำข้อมูลที่ได้จากการวิเคราะห์จัดตามหมวดหมู่ตามความมุ่งหมายของวัตถุประสงค์การวิจัย
ผลการวิจัยพบว่า 1. เมืองชัยภูมิเป็นพื้นที่ที่มีการตั้งถิ่นฐานตั้งแต่ยุคก่อนประวัติศาสตร์ โดยได้รับอิทธิพลจากอารยธรรมอินเดีย พุทธศาสนา ขอม และล้านช้าง ก่อนพัฒนาเป็นส่วนหนึ่งของอาณาจักรสุโขทัยและอยุธยา ต่อมาในสมัยรัตนโกสินทร์ เมืองชัยภูมิขึ้นตรงกับนครราชสีมา ในปี พ.ศ. 2362 พระยาภักดีชุมพล (พญาแล) อพยพจากเวียงจันทน์และได้รับแต่งตั้งเป็นเจ้าเมือง ต่อมาเมืองชัยภูมิถูกจัดอยู่ในมณฑลนครราชสีมา และได้รับการยกฐานะเป็นจังหวัดในปี พ.ศ. 2432 ส่วนระบบการปกครองของเมืองชัยภูมิ เริ่มจากการเป็นเมืองขึ้นของนครราชสีมา มีเจ้าเมืองและขุนนางปกครอง ต่อมาในสมัยรัตนโกสินทร์ เมืองชัยภูมิถูกจัดเป็นส่วนหนึ่งของ มณฑลนครราชสีมา และภายหลังการปฏิรูประบบราชการ เมืองชัยภูมิกลายเป็นจังหวัด มีโครงสร้างปกครองแบ่งเป็น อำเภอ ตำบล และหมู่บ้าน หลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง พ.ศ. 2475 ระบบมณฑลถูกยกเลิก เมืองชัยภูมิกลายเป็นจังหวัดที่มี ผู้ว่าราชการจังหวัด เป็นผู้บริหารสูงสุด ร่วมกับ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ที่มีการเลือกตั้งเพื่อส่งเสริมการกระจายอำนาจ 2. บทบาทของผู้นำท้องถิ่นและการบริหารราชการในเมืองชัยภูมิในอดีต ผู้นำท้องถิ่นในเมืองชัยภูมิ เริ่มจากหัวหน้าหมู่บ้านและเจ้าเมือง ซึ่งมีบทบาทในการดูแลประชาชน จัดเก็บภาษี รักษาความสงบ และควบคุมกำลังพล โดยเฉพาะในสมัยอยุธยาและรัตนโกสินทร์ และปัจจุบันบทบาทของผู้นำท้องถิ่นถูกเปลี่ยนแปลงมาอยู่ในรูปแบบของ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เช่น นายก อบจ. นายกเทศมนตรี และหน่วยงานท้องถิ่นอื่น ๆ ที่มีหน้าที่พัฒนาเศรษฐกิจ สาธารณูปโภค โครงสร้างพื้นฐาน และยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชนให้เข้าถึงบริการภาครัฐอย่างทั่วถึง
เอกสารอ้างอิง
จักรี ศรีจารุเมธีญาณ. (2566). พฤติกรรมทางจริยธรรมของนักศึกษามหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย วิทยาเขตอีสาน. วารสารสหวิทยาการวิจัยและวิชาการ. 3(4). หน้า 555-574.
ณัฐดนัย แก้วโพนงาม. (2564). ประวัติศาสตร์จังหวัดชัยภูมิ. คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏชัยภูมิ.
ณัฏฐพงษ์ สกุลเลี่ยว. (2563). แนวคิดและวิธีการศึกษาประวัติศาสตร์ของ ฉลอง สุนทราวาณิชย์. วารสารประวัติศาสตร์ ธรรมศาสตร์. 7(1). หน้า 34–59.
บุษดี เวทยากร. (2549). พัฒนาการทางประวัติศาสตร์และความสำคัญของเมืองชัยภูมิสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น (พ.ศ. 2325 - 2394). บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.
John Tosh. (2013). The Pursuit of History Aims, methods and new directions in the study of history. 5th Edition. Routledge. London.
