สาเหตุการกระทำความผิดในคดีฆาตกรรม: กรณีศึกษาเรือนจำพิเศษธนบุรี

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาสาเหตุของการกระทำความผิดในคดีฆาตกรรม และ (2) เสนอแนวทางการป้องกัน แก้ไข และฟื้นฟูผู้กระทำความผิด โดยใช้การวิจัยเชิงคุณภาพด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึกกับนักโทษเด็ดขาดคดีฆาตกรรม 10 คน และเจ้าหน้าที่เรือนจำ 6 คน ผลการศึกษาพบว่า การก่อเหตุฆาตกรรมเกิดจากการผสมกันของปัจจัยส่วนบุคคล ปัจจัยภายในจิตใจ และปัจจัยทางสังคม ได้แก่ ประวัติความรุนแรงในครอบครัว การขาดโอกาสทางการศึกษา ปัญหาเศรษฐกิจ การใช้สารเสพติด การพัฒนาทางจิตใจบกพร่อง รูปแบบความผูกพันไม่มั่นคง การควบคุมอารมณ์ต่ำขาดความยับยั้งชั่งใจ แรงจูงใจในการกระทำผิดจากความโกรธ ความกลัว หรือการแก้แค้น รวมถึงปัญหาจิตเวช ตลอดจนการเลี้ยงดูแบบปล่อยปละละเลย การเรียนรู้พฤติกรรมเบี่ยงเบน ความขัดแย้งระหว่างบุคคล และการขาดแรงยึดเหนี่ยวทางสังคม โดยแนวทางป้องกันและฟื้นฟูควรดำเนินแบบบูรณาการทั้งด้านจิตใจ พฤติกรรม และทักษะชีวิต ผ่านการบำบัด การฝึกอาชีพ การเสริมค่านิยมเชิงบวก และการเตรียมความพร้อมชุมชน โดยยึดหลัก Risk-Needs-Responsivity และยุติธรรมเชิงสมานฉันท์ ควบคู่มาตรการควบคุมอาวุธ การติดตามผู้มีประวัติเสี่ยง การเฝ้าระวังสุขภาพจิต และการลดการตีตราหลังพ้นโทษ โดยสรุปการทำความเข้าใจคดีฆาตกรรมต้องมองอย่างหลายมิติ ผลการศึกษานี้สะท้อนให้เห็นว่า ผู้กระทำความผิดส่วนใหญ่เติบโตในครอบครัวที่ขาดการดูแล เผชิญความรุนแรงการทอดทิ้ง และข้อจำกัดทางเศรษฐกิจ รวมถึงการขาดโอกาสทางการศึกษา ตลอดจนการเรียนรู้พฤติกรรมเบี่ยงเบนจากครอบครัวและชุมชนที่มีค่านิยมความรุนแรง ปัจจัยดังกล่าวส่งผลให้เกิดความเปราะบางทางจิตใจ ขาดความมั่นคงทางอารมณ์ และทักษะในการควบคุมอารมณ์ โดยเฉพาะในสถานการณ์ที่มีความขัดแย้ง นอกจากนี้ การใช้สารเสพติด โดยเฉพาะยาบ้าและไอซ์ ยังมีบทบาทสำคัญในการลดความยับยั้งชั่งใจและเพิ่มความหุนหันพลันแล่น ขณะที่การขาดแรงยึดเหนี่ยวทางสังคมทำให้ขาดปัจจัยป้องกันต่อการกระทำความผิด ดังนั้น การป้องกันและฟื้นฟูที่มีประสิทธิภาพ จึงควรตอบสนองความต้องการเฉพาะบุคคล ควบคู่กับการเสริมสร้างระบบสนับสนุนทางสังคม เพื่อลดโอกาสการกระทำผิดซ้ำ และลดความเสี่ยงอาชญากรรมในระยะยาวอย่างยั่งยืน