การบริหารงานยุติธรรมภายใต้การบังคับใช้กฎอัยการศึกและพระราชกำหนดการบริหารราชการในสถานการณ์ฉุกเฉินเพื่อแก้ไขปัญหาความขัดแย้งในจังหวัดชายแดนภาคใต้

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา 1.) เพื่อศึกษาระดับความรู้ความเข้าใจของประชาชนต่อการบริหารงานยุติธรรมภายใต้การบังคับใช้กฎอันการศึกและพรก. ฉุกเฉินเพื่อแก้ไขปัญหาความขัดแย้งในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้ 2.) เพื่อศึกษาทัษนคติของประชาชนต่อการบริหารงานยุติธรรมภายใต้การบังคับใช้กฎอัยการศึกและพรก. ฉุกเฉินเพื่อแก้ไขปัญหาความขัดแย้งในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้ 3). แสวงหาแนวทางแก้ไขปัญหาความขัดแย้งภายใต้การบริหารงานยุติธรรมที่ทำให้เกิดความเป็นธรรมต่อประชาชนในพื้นที่และสามารถนำผู้กระทำควาผิดด้านความมั่นคงมาลงโทษได้อย่างมีประสิทธิภาพ งานวิจัยเป็นการเก็บข้อมูลแบบสอบถามจากข้าราชการสายงานยุติธรรมและประชาชนในพื้นที่จังหวัดยะลา, ปัตตานี และนราธิวาส รวมทั้งสิน 1,200 ราย โดยเก็บแบบสอบถามจากประชาชนจำนวน 900 ราย และข้าราชการสายงานยุติธรรมจำนวน 300 ราย (โดยแบ่งเก็บจังหวัดละ 400 ราย คือประชาชนจำนวน 300 ราย และข้าราชการฯจำนวน 100 รายตามลำดับ) และทำการสัมภาษณ์เพื่อเป็นการเก้บข้อมูลเชิงลึกจำนวน 20 ราย จากเจ้าหน้าที่ตำรวจ, พนักงานอัยการ, ผู้พิพากษา, ประชาชน และ ผู้นำชุมชนผลการวิจัยพบว่า ประชาชนมีความรู้ความเข้าใจด้านการบังคับใช้กฎอัยการศึกและพรก. ฉุกเฉินในระดับต่ำ ด้านการบริหารงานยุติธรรมพบว่าควรใช้หลักนิติวิทยาศาสตร์เข้ามาแก้ไขปัญหาความขัดแย้งในจังหวัดชายภาคใต้, ประาชาชนในแต่ละจังหวัดมีความคิดเห็นว่าควรมีการคงไว้ซึ่งกฎอัยการศึกและพรก. ฉุกเฉินในพื้นที่ต่อไปซึ่งสอดคล้องกับความเห็นของข้าราชการในแต่ละจังหวัดด้วยเช่นกัน และจากสถานการณ์ความไม่สงบที่เกิดขึ้นในปัจจุบัน ควรให้มีการจัดตั้งกระทรวงพิเศษหรือศาลคดีพิเศษที่เข้ามาดูแลปัญหาในสามจังหวัดชายแดนภาคใต้โดยเฉพาะคดีด้านความมั่นคง ซึ่งในกระเด็นดังกล่าวประชาชนและเจ้าหน้าที่รัฐมีความคิดเห็นที่แตกต่างกัน โดยประชาชนมองว่าเป้นการลิดรอนสิทธิของประชาชน ส่วนข้าราชการมองว่าเป็นมาตรการที่จะใช้ในการแก้ไขปัญหาความไม่สงบได้อีกแนวทางหนึ่ง, ด้านความเข้าใจของประชาชนที่มีต่อเจ้าหน้าที่ของรัฐในพื้นที่พบว่า ประชาชนเห็นใจการปฏิบัติงานของเจ้าหน้าที่ของรัฐเพราะเป็นการเสียสละเพื่อเข้ามาแก้ไขปัญหาในพื้นที่เสี่ยงอันตราย, การแก้ไขปัญหาควรเน้นการเจรจาและใช้กระบวนการยุติธรรมเชิงสมานฉันท์เพื่อแก้ไขปัญหาความไม่สงบพืนที่, ประชาชนและข้าราชการๆ เห็นสอดคล้องกันว่าแก้ไขปัญหาความขัดแย้งในสามจังหวัดชายแดนภาคใต้ดำเนินการมาถูกทาง