การปรับตัวของธุรกิจท้องถิ่นโดยใช้โมเดลธุรกิจเชื่อมโยง การท่องเที่ยวและการประมงในพื้นที่ชายฝั่งจังหวัดสตูล ด้วยการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการปรับตัวของธุรกิจท้องถิ่นโดยใช้โมเดลธุรกิจเชื่อมโยง การท่องเที่ยวและการประมงที่ได้รับผลกระทบจากการระบาดของโรคโควิด-19 ในพื้นที่ชายฝั่งจังหวัดสตูล ซึ่งเป็นความท้าทายสำคัญในการฟื้นฟูเศรษฐกิจระดับภูมิภาค โดยประยุกต์ใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงปฏิบัติการ แบบมีส่วนร่วม (PAR) ของห้าภาคส่วนหลัก ได้แก่ ชุมชน ผู้ประกอบการ ภาครัฐ ภาคการเมือง และภาควิชาการ การเก็บรวบรวมข้อมูลเชิงคุณภาพผ่านการสนทนากลุ่มและการวิเคราะห์โมเดลธุรกิจแคนวาส (BMC) เสริมด้วยการวิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยค่าเฉลี่ยและส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน เพื่อประเมินความพึงพอใจ และความพร้อมในการปรับตัว ผลการศึกษา พบว่า ได้โมเดลธุรกิจเชิงนวัตกรรม 7 โมเดลใน 3 กลุ่มธุรกิจหลัก(ธุรกิจท่องเที่ยว ธุรกิจประมง และธุรกิจค้าปลีก) ที่สะท้อนถึงการปรับตัวและนวัตกรรมที่ขับเคลื่อนโดยชุมชน อย่างเด่นชัด ได้แก่ การเปลี่ยนปากบาราจาก “จุดผ่าน” สู่ “จุดพัก” และโมเดล Satun Fishery Start-up ซึ่งเป็นการใช้ทรัพยากรอย่างสร้างสรรค์ การขับเคลื่อนโมเดลเหล่านี้ประสบความสำเร็จอย่างเป็นรูปธรรม ด้วยทุนทางสังคมที่แข็งแกร่งระหว่างภาคส่วนต่าง ๆ งานวิจัยนี้เติมเต็มช่องว่างในวรรณกรรมที่ส่วนใหญ่ ให้ความสำคัญกับนวัตกรรมโมเดลธุรกิจในองค์กรขนาดใหญ่ โดยนำเสนอหลักฐานเชิงประจักษ์ของการปรับตัว และนวัตกรรมในบริบทธุรกิจขนาดเล็กและชุมชนที่ได้รับผลกระทบจากวิกฤต ซึ่งบูรณาการแนวคิดทฤษฎี การปรับตัวขององค์กร นวัตกรรมชุมชน และทุนทางสังคมเข้าด้วยกันอย่างเป็นระบบ ข้อค้นพบนี้มีนัยสำคัญ เชิงปฏิบัติเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงประสบการณ์และเสริมสร้างเครือข่ายความร่วมมือในพื้นที่ รวมถึง นำไปสู่ข้อเสนอแนะเชิงนโยบายที่สำคัญในการสนับสนุนการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน และการส่งเสริมศักยภาพ ผู้ประกอบการ เพื่อการพัฒนาเศรษฐกิจท้องถิ่นที่ยั่งยืนในระยะยาว