ยุทธวิธีการดำรงชีพของชาวนาและสถานการณ์ข้าวพันธ์พื้นเมืองในกระบวนการโลกาภิวัตน์

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์หลักเพื่อศึกษาวิถีการดำรงชีวิตของชาวนาและสถานการณ์ข้าวพันธุ์พื้นเมืองในกระบวนการโลกาภิวัตน์ กรณีศึกษาพื้นที่บ้านน้ำเย็น ตำบลกกสะทอน อำเภอด่านซ้าย จังหวัดเลย ในประเด็นที่ว่าการลดลงของพันธุ์ข้าวพื้นเมืองสามารถสะท้อนถึงความมั่นคงทางอาหารและสะท้อนถึงวัฒนธรรมของชุมชน ผลการศึกษาที่ได้คือบ้านน้ำเย็นเป็นชุมชนชาวนาที่มีการปลูกข้าวพันธุ์พื้นเมืองไว้บริโภคและจำหน่าย แต่สภาวะเศรษฐกิจในสังคมโลกาภิวัตน์บีบคั้นให้ชาวนาต้องลดพื้นที่เพาะปลูกข้าวพันธุ์พื้นเมืองเพื่อนำที่ดินทำกินไปใช้ประโยชน์รูปแบบอื่น และนำพื้นที่เพาะปลูกข้าวที่มีอยู่ใช้ในการเพาะปลูกข้าวพันธุ์ปรับปรุงซึ่งเป็นที่นิยมของตลาดข้าว จึงทำให้เกิดการลดลงของการใช้ข้าวพันธุ์พื้นเมืองที่ถึงแม้จะมีการจัดตั้งกลุ่มผู้ปลูกข้าวไร่ข้าวพันธุ์พื้นเมืองก็ตาม การปรับเปลี่ยนจากชาวนาชนบทที่เน้นการเพาะปลูกเพื่อยังชีพแบบผสมผสานเป็นชาวนาสมัยใหม่ในสังคมโลกาภิวัตน์ที่เน้นการเพาะปลูกเพื่อเป็นผู้ประกอบการได้ส่งผลให้เกิดการลดทอนคุณค่าข้าวพันธุ์พื้นเมืองอีกทั้งยังทำให้เกษตรกรไทยไม่ได้ตั้งอยู่บนรากฐานของความเป็นไทยและการใช้ภูมิปัญญาของไทยอีกต่อไปโดยกลับกลายเป็นทาสของระบบเกษตรกรรมเพื่อการพาณิชย์