Sustainable Water Resource Management in the Pak Phanang River Basin Affected by Irrigation Encroachment
Article Sidebar
Main Article Content
Abstract
This article presents a critical analysis of irrigation encroachment in the Pak Phanang River Basin, a problem that has generated significant impacts on water security, water quality, and ecological integrity, as well as intensifying conflicts among water user groups—particularly during the dry season when freshwater becomes insufficient, salinity intrusion increases, and water quality deteriorates. The study investigates these challenges through the analytical lens of Integrated Water Resources Management (IWRM) and examines the coherence of relevant laws and policies governing water and land resources.
Methodologically, the study employs a synthesis of academic literature, policy documents, and technical reports especially government documents related to water resources management, the Water Resources Act B.E. 2018, hydrological situation reports, and spatial data concerning the Pak Phanang Basin. These sources are integrated with theoretical frameworks on IWRM and adaptive water law to construct a comprehensive analytical perspective.
The findings reveal that irrigation encroachment is closely linked to structural legal constraints, weak enforcement, and the absence of meaningful community participation mechanisms. Moreover, the centralized management system has proven inadequate in responding to complex and evolving water-related risks, such as increasing salinity intrusion and recurrent droughts exacerbated by climate change.
Based on these findings, this article proposes several policy recommendations: reforming basin governance systems and regulatory institutional structures; ensuring systematic alignment among land, urban planning, and irrigation laws; empowering water user organizations as co-rule makers alongside the state; and developing smart water infrastructure to mitigate emerging risks. Collectively, these measures aim to enhance the efficiency, transparency, and long-term sustainability of water resource management.
Article Details
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ปรากฏในวารสารนี้ เป็นความรับผิดชอบของผู้เขียน ซึ่งสมาคมนักวิจัยไม่จำเป็นต้องเห็นด้วยเสมอไป การนำเสนอผลงานวิจัยและบทความในวารสารนี้ไปเผยแพร่สามารถกระทำได้ โดยระบุแหล่งอ้างอิงจาก "วารสารสมาคมนักวิจัย"
References
กรมชลประทาน. (2560). รายงานสถานการณ์น้ำภาคใต้. กรมชลประทาน.
กรมชลประทาน. (2562). รายงานสถานการณ์น้ำลุ่มน้ำปากพนัง. กรมชลประทาน.
กรมทรัพยากรน้ำ. (2563). รายงานสถานการณ์ทรัพยากรน้ำประเทศไทย พ.ศ. 2563. กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม.
เกรียงศักดิ์ เกิดมงคล. (2563). ความท้าทายของการบังคับใช้พระราชบัญญัติทรัพยากรน้ำ พ.ศ. 2561 ในระดับพื้นที่. วารสารการปกครองท้องถิ่น, 9(2), 45-60.
เกียรติศักดิ์ ศิริสมบัติ. (2564). การบริหารจัดการทรัพยากรน้ำของไทยภายใต้กฎหมายใหม่: บทวิเคราะห์เชิงนโยบาย. วารสารนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 50(3), 35-52.
ธรรมชาติไทย. (2565). ระบบนิเวศชุ่มน้ำป่าพรุควนเคร็ง. มูลนิธิธรรมชาติไทย.
ธีระพล พุ่มพวง. (2564). บทบาทองค์กรผู้ใช้น้ำและการมีส่วนร่วมในการบริหารจัดการลุ่มน้ำ. สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน.
นภัสสร ทิพวัลย์. (2562). การจัดการน้ำโดยองค์กรผู้ใช้น้ำในพื้นที่ชนบท: บทเรียนจากภาคใต้ของประเทศไทย. วารสารสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี, 10(2), 45–60.
มูลนิธิโครงการหลวง. (2561). รายงานสถานการณ์ระบบนิเวศและคุณภาพน้ำในพื้นที่ลุ่มน้ำภาคใต้. มูลนิธิโครงการหลวง.
วรรณา จิตตะเมธี. (2561). การจัดการพื้นที่เสี่ยงด้านทรัพยากรน้ำ. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
วรวุฒิ รุจิวงศ์. (2563). การบุกรุกพื้นที่ชลประทานและผลกระทบต่อระบบน้ำ. มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.
ศรีสวัสดิ์ ใจความ. (2561). การประยุกต์ใช้ระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์และการรับรู้ระยะไกลเพื่อการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ. วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่, 11(2), 85–98.
ศูนย์วิจัยเกษตรที่ลุ่มภาคใต้. (2558). รายงานการวิจัยสถานการณ์ภัยแล้งในพื้นที่ลุ่มภาคใต้. สงขลา: กรมวิชาการเกษตร.
สถาบันสารสนเทศทรัพยากรน้ำ. (2564). รายงานสถานการณ์ทรัพยากรน้ำและการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ. สถาบันสารสนเทศทรัพยากรน้ำ (องค์การมหาชน).
สำนักงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติ. (2563). รายงานสถานการณ์ทรัพยากรน้ำประเทศไทย พ.ศ. 2563. สำนักงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติ.
สำนักราชเลขาธิการ. (2542). โครงการพัฒนาลุ่มน้ำปากพนังอันเนื่องมาจากพระราชดำริ. กรุงเทพฯ: สำนักราชเลขาธิการ.
สุภาวดี เจริญสุข. (2562). การบังคับใช้กฎหมายทรัพยากรน้ำของไทย. มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
อานนท์ ศรีบุญมาก. (2560). ปัญหาและความท้าทายด้านการจัดการทรัพยากรน้ำขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น. กรุงเทพฯ: สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน.
Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27-40. https://doi.org/10.3316/QRJ0902027
Creswell, J. W., & Poth, C. N. (2018). Qualitative inquiry and research design choosing among five approaches. (4th ed.). SAGE.
Falkenmark, M., & Rockstrom, J. (2004) Balancing water for humans and nature: The new approach to ecohydrology. Earthscan.
Gleick, P. H. (1993). Water in crisis: A guide to the world’s fresh water resources. in water in crisis: a guide to the world’s fresh water resources. Oxford University.
Global Water Partnership. (2017). Integrated Water Resources Management in Practice. GWP.
Hadi, S., Mahmud, M., & Rahman, A. (2019). Smart water management using GIS and remote sensing. Journal of Water and Climate Change, 10(4), 745–758.
Liu, J., Wang, H., Zhang, Y., & Chen, X. (2020). Integrated water resources management under climate variability: Lessons from Asian river basins. Water Policy, 22(4), 512–528.
World Bank. (2020). Malaysia: Transforming water sector governance through integrated river basin management. Washington, DC: World Bank.
Yin, R. K. (2014). Case study research: Design and methods. (5th ed.). Thousand Oaks, CA: SAGE.
Zellmer, S. B. (2008). Adaptive governance and the challenges of global climate change. Journal of Environmental Law & Litigation, 23(2), 273–296.
Translated Thai References
Charoensuk, S. (2019). The enforcement of Thai water resources laws. Thammasat University. (In Thai)
Chittamethee, W. (2018). Management of water resource risk areas. Chulalongkorn University. (In Thai)
Department of Water Resources. (2020). Thailand water resources situation report 2020. Ministry of Natural Resources and Environment. (In Thai)
Jaikham, S. (2018). Application of geographic information systems and remote sensing for water resource management. Journal of Science and Technology, Chiang Mai Rajabhat University, 11(2), 85–98. (In Thai)
Kermongkol, K. (2020). Challenges of enforcing the 2018 Water Resources Act at the local level. Journal of Local Administration, 9(2), 45-60. (In Thai)
National Water Resources Office. (2020). Report on the water resources situation in Thailand, 2020. National Water Resources Office. (In Thai)
Nature Thai. (2022). Khuan Khreng peat swamp ecosystem. Nature Thai Foundation. (In Thai)
Office of His Majesty's Principal Private Secretary. (1999). Pak Phanang River Basin development project under the Royal Initiative. Bangkok: Office of His Majesty's Principal Private Secretary. (In Thai)
Pumpuang, T. (2021). The role of water user organizations and participation in watershed management. Community Organization Development Institute. (In Thai)
Royal Irrigation Department. (2017). Southern water situation report. Royal Irrigation Department. (In Thai)
Royal Irrigation Department. (2019). Pak Phanang basin water situation report. Royal Irrigation Department. (In Thai)
Royal Project Foundation. (2018). Report on the ecosystem situation and water quality in the southern river basins. Royal Project Foundation. (In Thai)
Rujiwong, W. (2020). Irrigation encroachment and its impact on the water system. Kasetsart University. (In Thai)
Sirisombat, K. (2021). Thai water resource management under the new law: A policy analysis. Thammasat University Law Journal, 50(3), 35–52. (In Thai)
Southern Lowland Agricultural Research Center. (2015). Research report on the drought situation in the southern lowlands. Songkhla: Department of Agriculture. (In Thai)
Sriboonmak, A. (2017). Problems and challenges in water resource management by local administrative organizations. Bangkok: Community Organization Development Institute. (In Thai)
Tipawan, N. (2019). Water management by water user organizations in rural areas: Lessons from Southern Thailand. Journal of Social Sciences and Humanities, Ubon Ratchathani University, 10(2), 45–60. (In Thai)
Water Resources Information Institute. (2021). Report on the water resources situation and climate change. Water Resources Information Institute (Public Organization). (In Thai)
