รูปแบบการส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุในกรุงเทพมหานคร ผ่านกระบวนการสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพโดยชมรมผู้สูงอายุ

Main Article Content

สุพิชญา รวีโชติหิรัญกุล
ภาวิณี อารีศรีสม
กอบลาภ อารีศรีสม
สมบัติ กันบุตร

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาพฤติกรรมการดูแลสุขภาพของผู้สูงอายุที่เป็นสมาชิกชมรมผู้สูงอายุกรุงเทพมหานคร 2) ศึกษารูปแบบการส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุในกรุงเทพมหานคร ผ่านกระบวนการสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพโดยชมรมผู้สูงอายุ และ 3) นำเสนอรูปแบบการส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุในกรุงเทพมหานคร ผ่านกระบวนการสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพโดยชมรมผู้สูงอายุ ใช้รูปแบบผสมผสานวิธี การวิจัยเชิงปริมาณเก็บข้อมูลจากกลุ่มตัวอย่าง จำนวน 390 คน ด้วยแบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการวิเคราะห์สัมพันธ์ระหว่างตัวแปร เพื่อแสดงระดับความสัมพันธ์และได้เมทริกซ์สหสัมพันธ์ ระหว่างตัวแปรในแบบจำลองความสัมพันธ์เชิงโครงสร้าง และการวิจัยเชิงคุณภาพใช้การสัมภาษณ์เชิงลึก ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 30 คน ดำเนินการวิเคราะห์เนื้อหาและนําเสนอข้อมูลเชิงพรรณนา 


ผลการวิจัยพบว่า 1) บทบาทของชมรมผู้สูงอายุ กระบวนการจัดกิจกรรมสร้างความรอบรู้ ระดับการสร้างความรอบรู้เรื่องสุขภาพ และการส่งเสริมสุขภาพ มีความสอดคล้องกับพฤติกรรมการดูแลสุขภาพของผู้สูงอายุที่เป็นสมาชิกชมรมผู้สูงอายุกรุงเทพมหานคร 2) รูปแบบการส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุในกรุงเทพมหานคร โดยการส่งเสริมสุขภาพได้รับอิทธิพลทางตรงจากกระบวนการจัดกิจกรรมสร้างความรอบรู้มากที่สุด รองลงมาคือ บทบาทชมรมผู้สูงอายุ และระดับการสร้างความรอบรู้เรื่องสุขภาพ เมื่อพิจารณาอิทธิพลรวมพบว่าการส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุ ได้รับอิทธิพลโดยรวมจากบทบาทชมรมผู้สูงอายุมากที่สุด รองลงมาคือ กระบวนการจัดกิจกรรมสร้างความรอบรู้ และการสร้างความรอบรู้เรื่องสุขภาพตามลำดับ และ 3) การสร้างความรอบรู้เรื่องสุขภาพที่เหมาะสมกับกลุ่มผู้สูงอายุ ประกอบด้วย การเข้าถึงข้อมูล การเข้าใจข้อมูล การตัดสินใจเลือก การปรับเปลี่ยนพฤติกรรม และการแนะนำต่อเป็นขั้นตอนเป็นบทสะท้อนรูปแบบการส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุ ในกรุงเทพมหานคร ผ่านกระบวนการสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพโดยชมรมผู้สูงอายุ ได้อย่างยั่งยืนในคุณภาพชีวิตสังคมเมือง

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
รวีโชติหิรัญกุล ส., อารีศรีสม ภ., อารีศรีสม ก., & กันบุตร ส. (2026). รูปแบบการส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุในกรุงเทพมหานคร ผ่านกระบวนการสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพโดยชมรมผู้สูงอายุ. วารสารสหวิทยาการมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 9(1), 484–502. สืบค้น จาก https://so04.tci-thaijo.org/index.php/jmhs1_s/article/view/283262
ประเภทบทความ
บทความวิจัย

เอกสารอ้างอิง

กรมกิจการผู้สูงอายุ กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์. (2566). มาตรการขับเคลื่อนระเบียบวาระแห่งชาติ เรื่องสังคมผู้สูงอายุ 6 Sustainable 4 Change (ฉบับปรับปรุง). กรุงเทพฯ: อมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่ง.

กรเกล้า รัตนชาญกร, ปาฬินทร์รฎา ธนาพันธ์ธิวากุล และ เกล้ากร รัตนชาญกร. (2566). การพัฒนาความรอบรู้ด้านสุขภาพของผู้สูงอายุ เพื่อคุณภาพชีวิตที่ดี. วารสารพยาบาลศาสตร์มหาวิทยาลัยคริสเตียน, 10(1), 85-97. สืบค้นจาก https://he03.tci-thaijo.org/index.php/CUT_Nursejournal/article/view/1244

คุณัญญา สมเพ็ชร, พิศมัย จารุจิตติพันธ์ และ ณัฐภัสสร ธนาบวรพาณิชย์. (2565). ความพร้อมในการจัดระบบบริการสุขภาพปฐมภูมิของประเทศไทย. วารสารมานุษยวิทยาเชิงพุทธ, 7(11), 300-315. สืบค้นจาก https://so04.tci-thaijo.org/index.php/JSBA/article/view/262035

จุลศักดิ์ ชาญณรงค์. (2567). บทบาทภาครัฐที่พึงประสงค์ต่อชมรมผู้สูงอายุไทย. วารสารสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ, 27(1), 1-13. สืบค้นจาก https://ejournals.swu.ac.th/index.php/JOS/article/view/14840

ธานินทร์ ศิลป์จารุ. (2560). การวิจัยและวิเคราะห์ข้อมูลทางสถิติด้วย SPSS และ AMOS. กรุงเทพฯ: บิสซิเนสอาร์แอนด์ดี.

นุสรี ศิริพัฒน์. (2567). แนวทางการพัฒนาพื้นที่สาธารณะที่เหมาะสม เพื่อส่งเสริมเมืองที่เป็นมิตรต่อผู้สูงอายุในกรุงเทพมหานคร. วารสารวิชาการการจัดการภาครัฐและเอกชน, 5(2), 298-312. สืบค้นจาก https://so02.tci-thaijo.org/index.php/appm/article/view/259090

นุสรี ศิริพัฒน์. (2566). แนวทางการเตรียมความพร้อมหน่วยบริการปฐมภูมิเพื่อให้บริการผู้สูงอายุในเขตกรุงเทพมหานคร. วารสารวิชาการการจัดการภาครัฐและเอกชน, 5(1), 158-171. สืบค้นจาก https://so02.tci-thaijo.org/index.php/appm/article/view/259096

บุษกร เชี่ยวจินดากานต์. (2561). เทคนิคการวิจัยเชิงคุณภาพแบบกรณีศึกษา. วารสารศิลปศาสตร์ปริทัศน์, 13(25), 102-118. สืบค้นจาก https://so04.tci-thaijo.org/index.php/larhcu/article/view/143027

พภัสสรณ์ วรภัทร์ถิระกุล และ พรเพ็ญ เพชรสุขศิริ. (2564). รูปแบบการเตรียมชุมชนเพื่อส่งเสริมการออกกำลังกายผู้สูงอายุในหน่วยปฐมภูมิ สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ กรุงเทพมหานคร. วารสารวิจัยมหาวิทยาลัยเวสเทิร์น มนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 7(1), 154–166. สืบค้นจาก https://so04.tci-thaijo.org/index.php/WTURJ/article/view/254557

มนต์ชัย อโณวรรณพันธ์. (2564). การพัฒนารูปแบบการเสริมสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพของผู้สูงอายุในจังหวัดอุทัยธานี. วารสารวิชาการกรมสนับสนุนบริการสุขภาพ, 17(1), 15-22. สืบค้นจาก https://thaidj.org/index.php/jdhss/article/view/9922

มูลนิธิสถาบันวิจัยและพัฒนาผู้สูงอายุไทย. (2562). สถานการณ์ผู้สูงอายุไทย พ.ศ. 2561. นครปฐม: พริ้นเทอรี่.

มัลลิกา บุตรทองทิม, นุชนาฎ ทองนาค, จริยาภรณ์ แสงสุข, เจนจิรา จันทร์แก้ว และ ธนัญญา สำเภา.(2562). พฤติกรรมของผู้สูงอายุ การดูแลสุขภาพและการบริโภคที่มีผลต่อการส่งเสริมสวัสดิการแห่งรัฐ เขตอำเภอเมืองและอำเภอวารินชําราบ จังหวัดอุบลราชธานี. วารสารวิชาการเฉลิมกาญจนา, 6(2), 125-133. สืบค้นจาก https://so19.tci-thaijo.org/index. php/cnujournal/issue/view/21/23

โมรยา วิเศษศรี, ศิรวิทย์ กุลโรจนภัทร, รัชฎา ฟองธนกิจ และ สุนทร ผจญ. (2563). ประสิทธิภาพการพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุในเขตกรุงเทพมหานคร. วารสารสังคมศาสตร์และมานุษยวิทยาเชิงพุทธ, 5(9), 79-94. สืบค้นจาก https://so04.tci-thaijo.org/index.php/JSBA/article/view/ 245160

วิมลรัตน์ บุญเสถียร และ อรทัย เหรียญทิพยะสกุล. (2563). ความรอบรู้ด้านสุขภาพ: สถานการณ์และผลกระทบต่อสภาวะสุขภาพของผู้สูงอายุ. วารสารการพยาบาลและสุขภาพ สสอท, 2(1), 1-19. สืบค้นจาก https://rsujournals.rsu.ac.th/index.php/ajnh/article/view/1548

ศุภศิริ โปศิริ และ วัชระ เวชประสิทธิ์. (2564). กลยุทธ์การสร้างความได้เปรียบทางการแข่งขันของธุรกิจดูแลผู้สูงอายุในประเทศไทย. วารสารบริหารธุรกิจศรีนครินทรวิโรฒ, 12(2), 20-37. สืบค้นจาก https://ejournals.swu.ac.th/index.php/MBASBJ/article/view/14270

สมจิตต์ สินธุชัย, นุสรา นามเดช, ประไพ กิตติบุญถวัลย์, สุดา เดชพิทักษ์ศิริกุล, จีราภรณ์ ชื่นฉ่า, กันยารัตน์ อุบลวรรณ และ ปัฐยาวัชร ปราฎผล. (2565). รูปแบบการพัฒนาความรอบรู้ด้านสุขภาพเพื่อส่งเสริม พฤติกรรมการจัดการตนเองและผลลัพธ์ด้านสุขภาพของผู้สูงอายุโรคเบาหวานชนิดที่ 2 และความดันโลหิตสูงในคลินิกหมอครอบครัว จังหวัดสระบุรี. วารสารสภาการพยาบาล, 37(1), 58-74. สืบค้นจาก https://he02.tci-thaijo.org/index.php/TJONC/article/view/253534

สมโภชน์ อเนกสุข. (2564). วิธีการเชิงปริมาณและวิธีการเชิงคุณภาพสู่วิธีการวิจัยแบบผสม. Journal of Education Studies, Burapha University,3(1), 1-16. สืบค้นจาก https://so01.tci-thaijo.org/index.php/ejes/article/view/244913

สุผล ตติยนันทพร และ สันติ ทวยมีฤทธิ์. (2567). การพัฒนารูปแบบการส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุภายใต้การดำเนินงานของชมรมผู้สูงอายุ จังหวัดนครราชสีมา. วารสารวิจัยและพัฒนาด้านสุขภาพ สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดนครราชสีมา, 10(2), 195-217. สืบค้นจาก https://he02.tci-thaijo.org/index.php/journalkorat/article/view/272454

สุภางค์ จันทวานิช. (2565). วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ. (พิมพ์ครั้งที่ 26). กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

อรรควิทย์ อรรคสิงห์, จิระนันท์ ชัยรัตนคําโรจน์ และ พีระพงษ์วรภัทร์ถิระกุล. (2564). โมเดลความสัมพันธ์เชิงสาเหตุปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการเตรียมชุมชนเพื่อส่งเสริมการออกกําลังกาย ผู้สูงอายุในหน่วยปฐมภูมิ สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ กรุงเทพมหานคร. วารสารวิชาการ สถาบันเทคโนโลยีแห่งสุวรรณภูมิ, 7(2), 322-335. สืบค้นจาก https://so04.tci-thaijo.org/index.php/svittj/article/view/255961

อุบลวรรณา เรือนทองดี และ ยุพา จิ๋วพัฒนกุล. (2565). การเสริมสร้างกิจกรรมส่งเสริมสุขภาพในผู้สูงอายุ โดยใช้การมีส่วนร่วมของชุมชนเป็นฐาน. วารสารพยาบาลทหารบก, 23(1), 274-282.สืบค้นจาก https://he01.tci-thaijo.org/index.php/JRTAN/article/view/250101