มโนอุปลักษณ์เกี่ยวกับความเหงาในวรรณกรรมไทย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ถ้อยคำอุปลักษณ์ที่สะท้อนมโนทัศน์เกี่ยวกับความเหงาในวรรณกรรมไทย และวิเคราะห์ระบบมโนทัศน์ของผู้ใช้ภาษาไทยจากมโนอุปลักษณ์ตามแนวทางการศึกษาของอรรถศาสตร์ปริชาน โดยศึกษาข้อมูลด้วยแนวคิดของ Lakoff, G. & Kövecses, Z. (1987) และ Kövecses, Z. (2002) (2005) (2006) จากข้อความใน นวนิยายออนไลน์ 6 เรื่อง นวนิยายตีพิมพ์ 20 เรื่อง เรื่องสั้นออนไลน์ 5 เรื่อง รวมเรื่องสั้นตีพิมพ์ 4 เรื่อง ข่าวและสารคดีออนไลน์ซึ่งเผยแพร่ตั้งแต่พ.ศ. 2535 – 2569 ผลการวิจัยพบว่าถ้อยคำที่เป็นมโนอุปลักษณ์แสดงความเหงาในภาษาไทย มี 14 ประเภท ได้แก่ มโนอุปลักษณ์การเดินทาง มโนอุปลักษณ์เวลา มโนอุปลักษณ์อาหาร มโนอุปลักษณ์สิ่งที่มีอำนาจเหนือกว่า มโนอุปลักษณ์สิ่งมีค่า มโนอุปลักษณ์สงคราม มโนอุปลักษณ์วัตถุ มโนอุปลักษณ์สัตว์ มโนอุปลักษณ์มนุษย์ มโนอุปลักษณ์พืช มโนอุปลักษณ์ประจุไฟฟ้า/พลังแม่เหล็กไฟฟ้า มโนอุปลักษณ์ไฟ มโนอุปลักษณ์ของเหลว และมโนอุปลักษณ์ปรากฏการณ์ธรรมชาติ มโนอุปลักษณ์ดังกล่าวนี้ สะท้อนให้เห็นมโนทัศน์อารมณ์อ้างว้างว้าเหว่ของภาษาไทยแบบภวสัมพันธ์ และญาณสัมพันธ์
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เนื้อหาและข้อมูลในบทความที่ลงตีพิมพ์ในวารสารมังรายสาร ถือเป็นข้อคิดเห็นและความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความโดยตรงซึ่งกองบรรณาธิการวารสาร ไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย หรือร่วมรับผิดชอบใดๆ
บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารมังรายสาร ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารมังรายสาร หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมดหรือส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่ต่อเพื่อกระทำการใดๆ จะต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักอักษรณ์จากวารสารมังรายสารก่อนเท่านั้น
เอกสารอ้างอิง
กรกนก รัมมะอัตถ์. (2556). การเปรียบเทียบอุปลักษณ์ความรักในเพลงไทยลูกทุ่งกับเพลงไทยสากล [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต ไม่ได้ตีพิมพ์]. มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.
ณรงค์กรรณ รอดทรัพย์. (2557). อุปลักษณ์เกี่ยวกับอารมณ์เบื่อในภาษาไทย. Proceedings การประชุมวิชาการระดับชาติมหาวิทยาลัยทักษิณ ครั้งที่ 24 ประจำปีการศึกษา 2557, สงขลา: 552-559.
ณรงค์กรรณ รอดทรัพย์. (2561). มโนอุปลักษณ์แสดงอารมณ์โศกเศร้าในนวนิยายไทย. วารสารมนุษยศาสตร์สังคมศาสตร์ปริทัศน์, 6(2), 55–75.
ณรงค์กรรณ รอดทรัพย์. (2561). มโนอุปลักษณ์แสดงอารมณ์หวัง ความใฝ่ฝัน หรือจินตนาการ ในภาษาไทย. วารสารมหาวิทยาลัยนราธิวาสราชนครินทร์ สาขมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, ฉบับพิเศษ, 160–173.
Avery Pie (นามแฝง). (2567). 52 HZ เศษส่วนความเหงา. แจ่มใส.
Facebook. (2559). อย่ายอมให้ความเหงา พาตัวเรา กลับไปโง่อีกครั้ง. สืบค้นเมื่อ 11 กุมภาพันธ์ 2569 จาก https://www.facebook.com/paty.paty.566790
แดนอรัญ แสงทอง. (2536). เงาสีขาว. อรุโณทัย.
ต่าย อรทัย. (2557). ความเหงาที่ต้องก้าวผ่าน. สืบค้นเมื่อ 12 กุมภาพันธ์ 2569 จากhttps://www.youtube.com/watch?v=B4Pjc5G3uns
เตชินท์. (2554). ความเหงาโทรเข้ามา. สืบค้นเมื่อ 12 กุมภาพันธ์ 2569 จากhttps://www.youtube.com/watch?v=7m7oNkxuGeI
Kamwave. (นามแฝง). (2568). ให้ความเดียวดายเป็นเพื่อนใจ. สืบค้นเมื่อ 5 กุมภาพันธ์ 2569 จากhttps://www.tiktok.com/@kamwave/video/7478543487416143124
รัชนีย์ญา กลิ่นน้ำหอม และพฤทธิ์ ศุภเศรษฐศิริ. (2560). น้ำท่วมคือสงครามและประชาชนคือเหยื่อ : มโนทัศน์ซึ่งสะท้อนจากพาดหัวข่าวของหนังสือพิมพ์ไทย. วารสารสถาบันวัฒนธรรมและศิลปะ, 19(1), 114–125.
วรวรรณา เพ็ชรกิจ และสุธาสินี ปิยพสุนทรา. (2560). “พระทรงเป็นยิ่งกว่ามหากษัตริย์”: การศึกษา มโนอุปลักษณ์และมุมมองของพสกนิกรไทยที่มีต่อในหลวงรัชกาลที่ 9. วรรณวิทัศน์, 17, 5–33.
ศุภชัย ต๊ะวิชัย. (2550). อุปลักษณ์เชิงมโนทัศน์แสดงอารมณ์โกรธในภาษาไทย. วารสารอักษรศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร, 29(ฉบับพิเศษ), 209–232.
ศุภชัย ต๊ะวิชัย. (2556). เอกสารประกอบการสอนวิชาอรรถศาสตร์. ภาควิชาภาษาไทย คณะอักษรศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร.
สินีนาฏ วัฒนสุข. (2549). อุปลักษณ์แสดงอารมณ์รักในเพลงไทยสากลสำหรับวัยรุ่นไทย [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต ไม่ได้ตีพิมพ์]. มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
สุทธาทิพย์ อร่ามศักดิ์. (2560). อุปลักษณ์ในข่าวความรุนแรงในจังหวัดชายแดนภาคใต้. วารสารนาคบุตรปริทรรศน์, 9(2), 230–239.
Klinnamhom, R. (2013). rōngrīan ʻāthan kap fan mō̜rana [Conceptual metaphor of happiness in Thai Blogs]. Journal of Culture and Arts. 14(2), 132-138.
อันธิกา ดิษฐกิจ. (2555). อุปลักษณ์เชิงมโนทัศน์ในบทเพลงความรักที่ประพันธ์โดย นิติพงษ์ ห่อนาค. [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต ไม่ได้ตีพิมพ์]. มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.
Kövecses, Z. (1986). Metaphor of Anger, Pride, and Love : A Lexical Approach to the Structure of Concepts. Amsterdam : John Benjamins.
Kövecses, Z. (2000). Metaphor and Emotion : Language, Culture, and Body in Human Feeling. Cambridge : Cambridge University Press.
Kövecses, Z. (2002). Metaphor : A Practical Introduction. Oxford : Oxford University press.
Kövecses, Z. (2005). Metaphor in Culture : Universality and variation. Cambridge : Cambridge University press.
Lakoff, G. (1987). Women, Fire, and Dangerous Things : What categories reveal about the mind. Chicago and London : The University of Chicago Press.
Lakoff, G. and Johnson, M. (1980). Metaphor We Live By. Chicago and London : The University of Chicago Press.
Ngamjitwongsakul, P. (2003). A Study of Love Metaphor in Modern Thai Songs. M.A. Thesis (Unpublished). Graduate School, Mahidol University.
Rodsap, N., & Siriwat, M. (2024). Conceptual Metaphors of Sexual Intercourse in Thai Yaoi Fiction. Cogent Arts & Humanities, 11(1). https://doi.org/10.1080/23311983.2024.2430069
Rodsap, N., Simuang, K., Siriwat, M., Meesri, W., & Jaiyote, S. (2025). Conceptual Metaphors of Fear and Sadness in Thai and Korean.” Cogent Arts & Humanities, 12(1). https://doi.org/10.1080/23311983.2025.2553165
Rodsap, N., Siriwat, M., Leelathawornchai, S., & Chartiyaranont, U. (2026). Conceptual Metaphors of HIMMAPAN AVATARS IN THAI. SCIENTIFIC CULTURE, 12(1.1). https://doi.org/10.5281/zenodo.11425138
Yooprayong, N. (2010). The Comparative study of Conceptual Metaphors of Happiness, Anger and Sadness in Thai and English. M.A. Thesis (Unpublished). Graduate School, Ubon Ratchathani University.
LazySheep. (นามแฝง). (2562). ด้ายแดง. (พิมพ์ครั้งที่ 3). เฮอร์มิต.
Autumn leaves. (นามแฝง). (2566). Still have me ขโมยหัวใจยัยอ้างว้าง. สืบค้นเมื่อ 4 กุมภาพันธ์ 2569 จาก https://www.tunwalai.com/chapter/9323138
แนน ละครสั้น (นามแฝง). (2569). แนน ละครสั้น post. สืบค้นเมื่อ 6 กุมภาพันธ์ 2569 จากhttps://www.facebook.com/yimmpan1778/posts/การจุดไฟเผาตัวเองเพื่อให้คนอื่นอบอุ่นไม่ได้ทำให้เขารักคุณ-แต่มันจะทำให้คุณไหม้เป็นเถ้าถ่าน/1472533731108062/
Ngamjitwongsakul, P. (2003). A Study of Love Metaphor in Modern Thai Songs. M.A. Thesis (Linguistics). Graduate School, Mahidol University.
ละครช่อง 8. (2568). ศึกเสน่หา ไกรทองชาละวัน Ep.32 สืบค้นเมื่อ 11 กุมภาพันธ์ 2569 จากhttps://www.youtube.com/watch?v=RlmXu5pcC94
Pantip. (2559). เคยรู้สึกเหงาจนน้ำตาไหลออกมาไหมครับ. สืบค้นเมื่อ 5 กุมภาพันธ์ 2569 จากhttps://pantip.com/topic/35145328
Pimchology. (นามแฝง). (2568). รู้สึกเหงาจัง. สืบค้นเมื่อ 5 กุมภาพันธ์ 2569 จากhttps://www.youtube.com/watch?v=nhVcn3X8mkU
Primmy primmy. (นามแฝง). (2549). เจ้าหญิงแห่งความเดียวกายกับเจ้าชายแห่งความเหงา. สืบค้นเมื่อ 5 กุมภาพันธ์ 2569 จาก https://writer.dek-d.com/Topaz3/writer/view.php?id=238281
ทันโลก DAILY. (2567). คืนเหงาในเกาหลีใต้กับวัฒนธรรมดื่มหนักที่เปลี่ยนไป. สืบค้นเมื่อ 11 กุมภาพันธ์ 2569 จาก https://www.youtube.com/watch?v=XvYxO5P0-Ow
ธนาคารจิตอาสา JitArsa Bank. (2569). สืบค้นเมื่อ 12 กุมภาพันธ์ 2569 จาก (https://www.facebook.com/JitArsaBank/posts/การมองไม่เห็น-คือของขวัญ ที่ทำให้ผมเห็นโลกและใจคนชัดเจนขึ้น-จากเด็กชายที่โลกเคยสว
ปีขาล (นามแฝง). (2566). You’re my shining stars ดูดาวด้วยกันนะ. พิมพ์คำ.
เรนิษรา. (2567). ฉันคือนักสะสมความเศร้า. สืบค้นเมื่อ 6 กุมภาพันธ์ 2569 จาก https://www.joox.com/th/single/FYI1ZQFtt7SWSe81lhoKlg==
Rodsap, N. (2015). Conceptual metaphor of FEAR in Thai. HCU Journal, 18(36), 65–80.
สิทธิพงศ์ อุรุวาทิน. (2567). ‘ภัยเงียบของความเหงา’ เมื่อคนมากมายไม่อาจเติมช่องว่างทางความรู้สึก. สืบค้นเมื่อ 6 กุมภาพันธ์ 2569 จาก https://thepotential.org/life/loneliness-and-health/
SixtyNine. (2567). เหงาตัวเท่าวาฬ (52Hz). สืบค้นเมื่อ 12 กุมภาพันธ์ 2569 จากhttps://www.youtube.com/watch?v=YoTbzIeSSyo&list=RDYoTbzIeSSyo&start_radio=1
ThinkingRedio. (2567). พิษร้ายแรงของ "ความเหงา" อังกฤษตั้งรัฐมนตรี 'กระทรวงไล่ความเหงา'. สืบค้นเมื่อ 5 กุมภาพันธ์ 2569 จาก https://www.youtube.com/watch?v=tCBs0nItjCA
UO. (นามปากกา). (2562). ความอ้างว้างอันเป็นนิรันดร์. สืบค้นเมื่อ 15 กุมภาพันธ์ 2569 จากhttps://www.tunwalai.com/story/284043?searchFilterPromotion=False
ว่าน เวโรนิกา. (2560). เนื้อเพลง “คนฆ่าเวลา”. สืบค้นเมื่อ 6 กุมภาพันธ์ 2569 จากhttps://www.siamzone.com/music/thailyric/13231.
วิสุทธิ์ เวชวราภรณ์. (2568). มุกตลกกับเศรษฐกิจของอารมณ์. สืบค้นเมื่อ 6 กุมภาพันธ์ 2569 จากhttps://www.sac.or.th/portal/th/article/detail/783#:~:textในบริบทของการส่งท้ายปี%20มุกตลกเกี่ยวกับการหาใครสักคนมาคบชั่วคราว...บรรทัดฐานทางสังคมโดยตรง
วีรทัศน์ อิงคภัทรางกูร. (2568). โดดเดี่ยวบ่อย เกิดโรคบ่อยเช่นกัน คำยืนยันจาก ‘WHO’ เมื่อ ‘ความเหงา’ ฆ่าคนได้จริง. สืบค้นเมื่อ 5 กุมภาพันธ์ 2569 จากhttps://www.thecoverage.info/news/content/9194
อัครมุนี วรรณประไพ. (2539). ในความมีอยู่. สามัญชน.
