นิเวศสำนึกในวรรณกรรมเยาวชนที่ได้รับรางวัล พ.ศ. 2560 - 2566
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
งานวิจัยนี้มุ่งศึกษาการนำเสนอนิเวศสำนึกในวรรณกรรมเยาวชนที่ได้รับรางวัล พ.ศ. 2560 - 2566 โดยใช้แนวคิดวรรณกรรมวิจารณ์เชิงนิเวศ ของเชอริลล์ กล็อตเฟลตี้ (Cheryll Glotfelty) เพื่อวิเคราะห์การนำเสนอนิเวศสำนึกในตัวบทวรรณกรรมที่ได้รับรางวัลจากองค์กรต่าง ๆ จำนวน 11 เรื่อง ได้แก่ กระต่ายในพระจันทร์ บึงน้ำแห้ง โลกของมดแดงกับแตงกวา (เอยด้วย!) เด็กชายต้นไม้ ม้าน้ำสีทอง โลกของมดแดงกับแตงกวา (เอยด้วย!): ตอน ความลับใต้ผืนทราย มามุดโลก เจ้าหนูผู้พิทักษ์แห่งเกาะลิบง เฒ่าแสน โคโค่กับนกฟีนิกซ์ที่หายไป และมหัศจรรย์พรรณพฤกษ์ (อยู่วังสระปทุม 3) ผ่านองค์ประกอบการเล่าเรื่อง การดำเนินเรื่อง ตัวละคร ฉาก บทสนทนา และการใช้ภาษา ผลการศึกษาพบการนำเสนอนิเวศสำนึก 2 กระบวนทัศน์ คือ 1) มนุษย์เป็นศูนย์กลาง มี 2 ลักษณะ คือ 1.1) มนุษย์ในฐานะผู้เป็นนายของธรรมชาติ สื่อให้เห็นว่ามนุษย์ใช้อำนาจจัดการทรัพยากรรอบตัว ธรรมชาติจึงอยู่ในสถานะผู้ถูกกระทำ และ 1.2) มนุษย์ในฐานะผู้ดูแลธรรมชาติมีการนำเสนอปัญหาวิกฤตสิ่งแวดล้อม มนุษย์ตระหนักถึงการแก้ไขแต่ขณะเดียวกันยังคงเน้นความอยู่รอดและประโยชน์ของมนุษย์เป็นสำคัญ และ 2) ธรรมชาติเป็นศูนย์กลาง มี 2 ลักษณะ คือ 2.1) การนอบน้อมต่อธรรมชาติ โดยเน้นคุณค่าธรรมชาติคือจิตวิญญาณ มีการพึ่งพาธรรมชาติ และมีการถ่ายทอดองค์ความรู้เชิงนิเวศให้ทุกคนตระหนักร่วมกัน และ 2.2) การอนุรักษ์ธรรมชาติกับการสร้างจิตสำนึกเชิงนิเวศ โดยเน้นการอนุรักษ์ธรรมชาติอย่างเท่าเทียม ผ่านโครงการหรือกิจกรรมการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมจากปัญหาการคุกคามทำลายธรรมชาติและการกดขี่สัตว์ วรรณกรรมเยาวชนที่ได้รับรางวัล พ.ศ. 2560 - 2566 จึงทำหน้าที่เป็นพื้นที่ต่อรองทางของสังคม ในการวิพากษ์การครอบงำธรรมชาติของมนุษย์ พร้อมกับเน้นย้ำให้ตระหนักถึงคุณค่าของสรรพสิ่งบนโลกที่ต่างเกื้อกูลกัน นิเวศสำนึกที่ปรากฏในวรรณกรรมจึงนำเสนอวิกฤตสิ่งแวดล้อม สู่การแก้ปัญหาของมนุษย์ และเน้นย้ำให้มนุษย์ตระหนักถึงผลกระทบอันเกิดจากน้ำมือมนุษย์ โดยให้หันกลับมาเคารพภูมิปัญญาท้องถิ่นด้วยการเคารพนบนอบธรรมชาติและเห็นความสำคัญของการอนุรักษ์ธรรมชาติ
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เนื้อหาและข้อมูลในบทความที่ลงตีพิมพ์ในวารสารมังรายสาร ถือเป็นข้อคิดเห็นและความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความโดยตรงซึ่งกองบรรณาธิการวารสาร ไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย หรือร่วมรับผิดชอบใดๆ
บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารมังรายสาร ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารมังรายสาร หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมดหรือส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่ต่อเพื่อกระทำการใดๆ จะต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักอักษรณ์จากวารสารมังรายสารก่อนเท่านั้น
เอกสารอ้างอิง
กิติศักดิ์ ศรีแก้วบวร. (2565). เจ้าหนูผู้พิทักษ์แห่งเกาะลิบง (พิมพ์ครั้งที่ 2). นครศรีธรรมราช : ศรีนครอินเตอร์เทรด.
งามพรรณ เวชชาชีวะ. (2561). โลกของมดแดงกับแตงกวา (เอยด้วย!) (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ : นานมีบุ๊คส์.
งามพรรณ เวชชาชีวะ. (2562). โลกของมดแดงกับแตงกวา (เอยด้วย!) ตอน ความลับใต้ผืนทราย. กรุงเทพฯ : นานมีบุ๊คส์.
โชติ ศรีสุวรรณ. (2560). บึงน้ำแห้ง. กรุงเทพฯ : สถาพรบุ๊คส์.
ไชยรัตน์ เจริญสินโอฬาร. (2549). วาทกรรมการพัฒนา : อำนาจ ความรู้ ความจริง เอกลักษณ์ และความเป็นอื่น (พิมพ์ครั้งที่ 4). กรุงเทพฯ: วิภาษา.
ดารินทร์ ประดิษฐทัศนีย์. (2559). พินิจปัญหาสิ่งแวดล้อมผ่านมุมมองวรรณกรรมอเมริกันร่วมสมัย. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ทนงศ์ จันทะมาตย์ และ ธัญญา สังขพันธานนท์. (2562). ภาพแทนของธรรมชาติกับสิ่งแวดล้อม และพลวัตของสำนึกเชิงนิเวศในนวนิยายไทย ระหว่าง พ.ศ. 2475 - 2556. วารสารสันติศึกษาปริทรรศน์ มจร, 7(1), 213- 223.
ธัญญา สังขพันธานนท์. (2539). วรรณคดีวิจารณ์. ปทุมธานี: นาคร.
ธัญญา สังขพันธานนท์. (2559). แว่นวรรณคดี: ทฤษฎีร่วมสมัย. ปทุมธานี: นาคร.
ปภัสรา แก้วสี, พัชรา นาคแก้ว, รัชฎากร ชูจันทร์ทอง, ณัฐธิดา วิริยะสัทธา, มาโนช ดินลานสกูล, และพัชลินจ์ จีนนุ่น. (2564). สถานภาพการวิจัยวรรณกรรมโดยใช้แนวคิดนิเวศสำนึก ในช่วง พ.ศ. 2537 - 2563. ใน การประชุมหาดใหญ่วิชาการระดับชาติและนานาชาติ ครั้งที่ 12 (หน้า 418 - 433). มหาวิทยาลัยหาดใหญ่ https://www.hu.ac.th/conference/ conference2021/Proceeding/doc/02%20HU/065-HU%20(P.418%20-%20433).pdf
ผู้จัดการออนไลน์. (2562). ชาวเน็ตร่วมใจรีพอร์ตสินค้า “น้ำตาพะยูน” หลังพบขายออนไลน์ เว็บดังผุดแฮชแท็ก “Savepayoon”. สืบค้นจากhttps://mgronline.com/ onlinesection/3312/start=0
แพน พงศ์พนรัตน์. (2559). กระต่ายในพระจันทร์. กรุงเทพฯ : แพรวสำนักพิมพ์.
ไพศาล ประหา. (2564). เฒ่าแสน. สมุทรสาคร : พิมพ์ดี.
มนนภา เทพสุด. (2562). ภาวะโลกร้อน : ปัญหาที่ท้าทายในศตวรรษที่ 21. การประชุมวิชาการระดับชาติและนานาชาติ มหาวิทยาลัยศรีปทุม ครั้งที่ 13 ประจำปี 2561. (น. 2558 - 2567). กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยศรีปทุม.
ราชบัณฑิตยสถาน. (2556). พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554 (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: ราชบัณฑิตยสถาน.
วงเวลา. (2566). โคโค่กับนกฟินิกซ์ที่หายไป. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์เดือนตุลา.
วราภรณ์ เกิดพิมาย และคณะ. (2566). งูหงอนทอง: การศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับธรรมชาติตามแนวทางการศึกษาวรรณกรรมวิจารณ์เชิงนิเวศ. มังรายสาร วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 11(1), 91 - 107.
วิจารย์ สิมาฉายา. (2566). คาร์บอนเครดิต (Carbon Credit) คืออะไร. https://www.tei.or.th/ th/article_detail.php?bid=129#:~:text=“คาร์บอนเครดิต”%20หมายถึง%20สิทธิ, หรือวิธีการของทาง
สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2560). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่สิบสอง พ.ศ. 2560 – 2564. กรุงเทพฯ : สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจ และสังคมแห่งชาติ.
สุทัศน์ เยี่ยมวัฒนา. (2564). มามุดโลก. กรุงเทพฯ : สถาพรบุ๊คส์.
สุมาลี. (2565). มหัศจรรย์พรรณพฤกษ์ (อยู่วังสระประทุม เล่ม 3). กรุงเทพฯ : นานมีบุ๊คส์
สุรเดช โชติอุดมพันธ์. (2560). ทฤษฎีวรรณคดีวิจารณ์ตะวันตกในคริสต์ศตวรรษที่ 20. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
เสาวรส มิตราปิยานุรักษ์. (2565). เด็กชายต้นไม้ (พิมพ์ครั้งที่ 5). กรุงเทพฯ : นานมีบุ๊คส์.
อุไรวรรณ สิงห์ทอง และคณะ. (2566). ความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับธรรมชาติในงานของ คามิน คมนีย์: วิเคราะห์เชิงวาทกรรม. มังรายสาร วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 11(2), 99 - 116.
เอกอรุณ. (2561). ม้าน้ำสีทอง. กรุงเทพฯ : นานมีบุ๊คส์.
Boslaugh, S.E. (2016, January 11). anthropocentrism. Encyclopedia Britannica. https://www.britannica.com/ topic/anthropocentrism
Brudin Borg, C., Wingard, R., & Bruhn, J. (Eds.). (2024). Contemporary ecocritical methods. Lexington Books.
Buell, L. (2011). Ecocriticism: Some Emerging Trends. Qui Parle: Critical Humanities and Social Sciences 19(2), 87 - 115. https://muse.jhu.edu/article/430997.
Garrard, G. (2004). Ecocriticism (1st ed.). Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203644843
Naess, Arne (1973). The shallow and the deep, long-range ecology movement. A summary. Inquiry: An Interdisciplinary Journal of Philosophy, 16(1 - 4), 95 - 100.
Suchitra Sharad Tajane, et.al (2024). Ecocriticism In Literature: Examining Nature and The Environment in Literary Works. Educational Administration: Theory and Practice 30(6), 2162 - 2168.
