การฟื้นตัวและการกลับไปเสพติดในโรคติดพนันออนไลน์: การวิเคราะห์อภิมาน ของวรรณกรรมไทยและต่างประเทศ
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การศึกษานี้เป็นการทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบและการวิเคราะห์อภิมาน มีวัตถุประสงค์เพื่อสังเคราะห์หลักฐานเชิงประจักษ์เกี่ยวกับการฟื้นตัวและการกลับไปเสพติดในผู้ป่วยโรคติดพนันออนไลน์ รวมถึงเปรียบเทียบความแตกต่างระหว่างประชากรไทยและต่างประเทศ การดำเนินการวิจัยปฏิบัติตามแนวทาง PRISMA 2020 โดยค้นหาการศึกษาจากฐานข้อมูลหลักระหว่าง พ.ศ. 2553-2568 ได้แก่ PubMed PsycINFO Embase และฐานข้อมูลไทย การประเมินคุณภาพการศึกษาใช้เครื่องมือ RoB 2 และ Newcastle-Ottawa Scale ผลการวิจัยจากการศึกษา 42 เรื่อง ครอบคลุมผู้เข้าร่วม 15,847 คน พบว่าอัตราการฟื้นตัวมีแนวโน้มลดลงอย่างต่อเนื่องจาก 68.4% ที่ 6 เดือนเป็น 51.2% ที่ 12 เดือน และ 42.7% ที่ 24 เดือน ในขณะที่อัตราการกลับไปเสพติดเพิ่มขึ้นจาก 31.6% ที่ 6 เดือนเป็น 48.8% ที่ 12 เดือน และ 57.3% ที่ 24 เดือน
การเปรียบเทียบระหว่างประชากรไทยและนานาชาติพบว่าการศึกษาไทยแสดงอัตราการฟื้นตัวเริ่มแรกที่สูงกว่า (74.8% เทียบกับ 66.7%) แต่มีการรักษาผลลัพธ์ระยะยาวที่ต่ำกว่า (38.1% เทียบกับ 44.2% ที่ 24 เดือน) การรักษาแบบผสมผสานแสดงประสิทธิภาพสูงสุด (67.3% ที่ 12 เดือน) เมื่อเปรียบเทียบกับการบำบัดทางปัญญาพฤติกรรมเพียงอย่างเดียว (49.2%) ปัจจัยทางวัฒนธรรม การสนับสนุนจากครอบครัว และการปฏิบัติทางศาสนามีความสำคัญมากกว่าในประชากรไทย ผลการศึกษาเน้นย้ำถึงอิทธิพลของปัจจัยทางวัฒนธรรมต่อการฟื้นตัวและการกลับไปเสพติดในโรคติดพนันออนไลน์ การพัฒนาการรักษาแบบผสมผสานที่ปรับเปลี่ยนทางวัฒนธรรมมีศักยภาพในการปรับปรุงผลลัพธ์การรักษาและเน้นความจำเป็นของระบบสนับสนุนระยะยาว ตลอดจนแนวทางที่ตระหนักและเข้าใจความแตกต่างทางวัฒนธรรมในการรักษาโรคการพนันออนไลน์
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
ศูนย์ศึกษาปัญหาการพนัน มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์. (2564). รายงานสถานการณ์การพนันในประเทศไทย ช่วงสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคโควิด-19. ศูนย์ศึกษาปัญหาการพนัน.
สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2022). การสำรวจการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารในครัวเรือน พ.ศ. 2565. สำนักงานสถิติแห่งชาติ.
American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed.). American Psychiatric Publishing.
Andersen, R. M. (1995). Revisiting the behavioral model and access to medical care: Does it matter? Journal of Health and Social Behavior, 36(1), 1-10. https://doi.org/10.2307/2137284
Blaszczynski, A., & Nower, L. (2002). A pathways model of problem and pathological gambling. Addiction, 97(5), 487-499. https://doi.org/10.1046/j.1360-0443.2002.00015.x
Bramer, W. M., Rethlefsen, M. L., Kleijnen, J., & Franco, O. H. (2017). Optimal database combinations for literature searches in systematic reviews: A prospective exploratory study. Systematic Reviews, 6(1), 245. https://doi.org/10.1186/s13643-017-0644-y
Browne, M., Langham, E., Rawat, V., Greer, N., Li, E., Rose, J., Rockloff, M., Donaldson, P., Thorne, H., Goodwin, B., Bryden, G., & Best, T. (2016). Assessing gambling-related harm in Victoria: A public health perspective. Victorian Responsible Gambling Foundation.
Browne, M., Rawat, V., Greer, N., Langham, E., Rockloff, M., & Hanley, C. (2017). What is the harm? Applying a public health methodology to measure the impact of gambling problems and harm on quality of life. Journal of Gambling Issues, 36, 28-50. https://doi.org/10.4309/jgi.2017.36.2
Casey, L. M., Oei, T. P., Raylu, N., Horrigan, K., Day, J., Ireland, M., & Clough, B. A. (2017). Internet-based delivery of cognitive behaviour therapy compared to monitoring, feedback and support for problem gambling: A randomised controlled trial. Journal of Gambling Studies, 33(3), 993-1010. https://doi.org/10.1007/s10899-016-9666-y
Committee on Publication Ethics. (2019). COPE guidelines on good publication practice. COPE.
Cowlishaw, S., Merkouris, S., Dowling, N., Anderson, C., Jackson, A., & Thomas, S. (2012). Psychological therapies for pathological and problem gambling. Cochrane Database of Systematic Reviews, 11, https://doi.org/10.1002/14651858.CD008937.pub2
Coyhis, D., & Simonelli, R. (2008). The Native American healing experience. Substance Use & Misuse, 43(12-13), 1927-1949. https://doi.org/10.1080/10826080802292584
Dahl, R. E., Allen, N. B., Wilbrecht, L., & Suleiman, A. B. (2018). Importance of investing in adolescence from a developmental science perspective. Nature, 554(7693), 441-450. https://doi.org/10.1038/nature25770
Davidson, L., & Roe, D. (2007). Recovery from versus recovery in serious mental illness: One strategy for lessening confusion plaguing recovery. Journal of Mental Health, 16(4), 459-470. https://doi.org/10.1080/09638230701482394
DerSimonian, R., & Laird, N. (1986). Meta-analysis in clinical trials. Controlled Clinical Trials, 7(3), 177-188. https://doi.org/10.1016/0197-2456(86)90046-2
Dowling, N. A., Merkouris, S. S., Greenwood, C. J., Oldenhof, E., Toumbourou, J. W., & Youssef, G. J. (2016). Early risk and protective factors for problem gambling: A systematic review and meta-analysis of longitudinal studies. Clinical Psychology Review, 51, 109-124. https://doi.org/10.1016/j.cpr.2016.10.008
Gainsbury, S. (2015). Online gambling addiction: The relationship between internet gambling and disordered gambling. Current Addiction Reports, 2(2), 185-193. https://doi.org/10.1007/s40429-015-0057-8
Gainsbury, S., & Blaszczynski, A. (2011). A systematic review of Internet-based therapy for the treatment of addictions. Clinical Psychology Review, 31(3), 490-498. https://doi.org/10.1016/j.cpr.2010.11.007
Goudriaan, A. E., Yücel, M., & van Holst, R. J. (2014). Getting a grip on problem gambling: What can neuroscience tell us? Frontiers in Behavioral Neuroscience, 8, 141. https://doi.org/10.3389/fnbeh.2014.00141
Groves, P. (2014). Buddhist approaches to addiction recovery. Religions, 5(4), 985-1000. https://doi.org/10.3390/rel5040985
Hahn, S. (2025). Religion and spirituality in addiction recovery: A comprehensive review. Recovery Compass, 2(1), 15-32. https://doi.org/10.1111/rec3.70017
Higgins, J. P., Thomas, J., Chandler, J., Cumpston, M., Li, T., Page, M. J., & Welch, V. A. (Eds.). (2019). Cochrane handbook for systematic reviews of interventions (2nd ed.). John Wiley & Sons.
Higgins, J. P., Thompson, S. G., Deeks, J. J., & Altman, D. G. (2003). Measuring inconsistency in meta-analyses. BMJ, 327(7414), 557-560. https://doi.org/10.1136/bmj.327.7414.557
Hing, N., Russell, A. M., Rockloff, M., Browne, M., Langham, E., Li, E., Vitartas, P., & Greer, N. (2021). Effects of COVID-19 on gambling and gambling-related harms: Evidence from a Australian longitudinal study. Journal of Behavioral Addictions, 10(3), 793-810. https://doi.org/10.1556/2006.2021.00049
Hodgins, D. C. (2001). Processes of changing gambling behavior. Addictive Behaviors, 26(1), 121-128. https://doi.org/10.1016/S0306-4603(00)00078-2
Hodgins, D. C., Stevens, R. M., Petry, N. M., & Grant, J. E. (2020). A conceptual framework for recovery from gambling disorder. Current Opinion in Behavioral Sciences, 31, 56-63. https://doi.org/10.1016/j.cobeha.2019.12.003
King, D. L., Delfabbro, P. H., Billieux, J., & Potenza, M. N. (2020). Problematic online gaming and the COVID-19 pandemic. Journal of Behavioral Addictions, 9(2), 184-186. https://doi.org/10.1556/2006.2020.00016
LaBelle, O., Hastings, M., Vest, N., Meeks, M., & Lucier, K. (2023). The role of mindfulness, meditation, and peer support in levels of recovery capital among members of Recovery Dharma. Addictive Behaviors Reports, 17, 100479. https://doi.org/10.1016/j.abrep.2023.100479
LaPlante, D. A., Nelson, S. E., LaBrie, R. A., & Shaffer, H. J. (2008). Stability and progression of disordered gambling: Lessons from longitudinal studies. The Canadian Journal of Psychiatry, 53(1), 52-60. https://doi.org/10.1177/070674370805300108
Lazarus, R. S., & Folkman, S. (1984). Stress, appraisal, and coping. Springer.
Marlatt, G. A., & Gordon, J. R. (1985). Relapse prevention: Maintenance strategies in the treatment of addictive behaviors. Guilford Press.
Oakes, J., Battersby, M. W., Pols, R. G., & Cromarty, P. (2012). Exposure therapy for problem gambling via videoconferencing: A case study. Journal of Gambling Studies, 28(3), 493-501. https://doi.org/10.1007/s10899-011-9250-1
Page, M. J., McKenzie, J. E., Bossuyt, P. M., Boutron, I., Hoffmann, T. C., Mulrow, C. D., Shamseer, L., Tetzlaff, J. M., Akl, E. A., Brennan, S. E., Chou, R., Glanville, J., Grimshaw, J. M., Hróbjartsson, A., Lalu, M. M., Li, T., Loder, E. W., Mayo-Wilson, E., McDonald, S., ... Moher, D. (2021). The PRISMA 2020 statement: An updated guideline for reporting systematic reviews. BMJ, 372, n71. https://doi.org/10.1136/bmj.n71
Petry, N. M., Ginley, M. K., & Rash, C. J. (2017). A systematic review of treatments for problem gambling. Psychology of Addictive Behaviors, 31(8), 951-961. https://doi.org/10.1037/adb0000290
Potenza, M. N. (2014). The neural bases of cognitive processes in gambling disorder. Trends in Cognitive Sciences, 18(8), 429-438. https://doi.org/10.1016/j.tics.2014.03.009
Prochaska, J. O., & DiClemente, C. C. (1983). Stages and processes of self-change of smoking: Toward an integrative model of change. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 51(3), 390-395. https://doi.org/10.1037/0022-006X.51.3.390
Prochaska, J. O., & DiClemente, C. C. (2001). The transtheoretical approach. In J. C. Norcross & M. R. Goldfried (Eds.), Handbook of psychotherapy integration (2nd ed., pp. 147-171). Oxford University Press.
Prochaska, J. O., & Norcross, J. C. (2001). Stages of change. Psychotherapy: Theory, Research, Practice. Training, 38(4), 443-448. https://doi.org/10.1037/0033-3204.38.4.443
Rash, C. J., & Petry, N. M. (2014). Psychological treatments for gambling disorder. Psychology Research and Behavior Management, 7, 285-295. https://doi.org/10.2147/PRBM.S40883
Raylu, N., & Oei, T. P. S. (2004). The Gambling Related Cognitions Scale (GRCS): Development, confirmatory factor validation and psychometric properties. Addiction, 99(6), 757-769. https://doi.org/10.1111/j.1360-0443.2004.00753.x
Recovery Dharma Community. (2019). Recovery Dharma: A Buddhist path to recovering from addiction. Recovery Dharma Community.
Rodda, S. N., Lubman, D. I., Dowling, N. A., Bough, A., & Jackson, A. C. (2013). Web-based counseling for problem gambling: Exploring motivations and recommendations. Journal of Medical Internet Research, 15(5), e99. https://doi.org/10.2196/jmir.2474
Slutske, W. S. (2006). Natural recovery and treatment-seeking in pathological gambling: Results of two U.S. national surveys. American Journal of Psychiatry, 163(2), 297-302. https://doi.org/10.1176/appi.ajp.163.2.297
Sterne, J. A., Hernán, M. A., Reeves, B. C., Savović, J., Berkman, N. D., Viswanathan, M., Henry, D., Altman, D. G., Ansari, M. T., Boutron, I., Carpenter, J. R., Chan, A. W., Churchill, R., Deeks, J. J., Hróbjartsson, A., Kirkham, J., Jüni, P., Loke, Y. K., Pigott, T. D., ... Higgins, J. P. (2016). ROBINS-I: A tool for assessing risk of bias in non-randomised studies of interventions. BMJ, 355, i4919. https://doi.org/10.1136/bmj.i4919
Sterne, J. A., Sutton, A. J., Ioannidis, J. P., Terrin, N., Jones, D. R., Lau, J., Carpenter, J., Rücker, G., Harbord, R. M., Schmid, C. H., Tetzlaff, J., Deeks, J. J., Peters, J., Macaskill, P., Schwarzer, G., Duval, S., Altman, D. G., Moher, D., & Higgins, J. P. (2011). Recommendations for examining and interpreting funnel plot asymmetry in meta-analyses of randomised controlled trials. BMJ, 343, d4002. https://doi.org/10.1136/bmj.d4002
Sterne, J. A. C., Savović, J., Page, M. J., Elbers, R. G., Blencowe, N. S., Boutron, I., Cates, C. J., Cheng, H. Y., Corbett, M. S., Eldridge, S. M., Emberson, J. R., Hernán, M. A., Hopewell, S., Hróbjartsson, A., Junqueira, D. R., Jüni, P., Kirkham, J. J., Lasserson, T., Li, T., ... Higgins, J. P. (2019). RoB 2: A revised tool for assessing risk of bias in randomised trials. BMJ, 366, l4898. https://doi.org/10.1136/bmj.l4898
Tang, C. S., Wu, A. M., Tang, J. Y., & Yan, E. C. (2010). Reliability, validity, and cut scores of the South Oaks Gambling Screen (SOGS) for Chinese. Journal of Gambling Studies, 26(1), 145-158. https://doi.org/10.1007/s10899-009-9147-7
Wells, G., Shea, B., O'Connell, D., Peterson, J., Welch, V., Losos, M., & Tugwell, P. (2000). The Newcastle-Ottawa Scale (NOS) for assessing the quality of nonrandomised studies in meta-analyses. Ottawa Hospital Research Institute.
Yau, Y. H., & Potenza, M. N. (2015). Gambling disorder and other behavioral addictions: Recognition and treatment. Harvard Review of Psychiatry, 23(2), 134-146. https://doi.org/10.1097/HRP.0000000000000051
