อิทธิพลของทุนทางปัญญาต่อผลการดำเนินงานของบริษัทที่จดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ แห่งประเทศไทย โดยมีต้นทุนของหนี้เป็นตัวแปรคั่นกลาง

ปฐมพงค์ กุกแก้ว; พิธาน  แสนภักดี; ทิพวรรณ  ทรัพย์บุญ

ผู้แต่ง

ปฐมพงค์ กุกแก้ว คณะบริหารธุรกิจและเทคโนโลยีสารสนเทศ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลสุวรรณภูมิ
พิธาน แสนภักดี คณะบริหารธุรกิจและเทคโนโลยีสารสนเทศ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลสุวรรณภูมิ
ทิพวรรณ ทรัพย์บุญ คณะบริหารธุรกิจและเทคโนโลยีสารสนเทศ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลสุวรรณภูมิ

คำสำคัญ:

ทุนทางปัญญา, ต้นทุนของหนี้, การวิเคราะห์เส้นทางอิทธิพล

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาอิทธิพลของทุนทางปัญญา ได้แก่ ทุนมนุษย์ ทุนเชิงโครงสร้าง และทุนเชิงสัมพันธ์ต่อผลการดำเนินงาน (Tobin’s Q) ของบริษัทจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย โดยมีต้นทุนของหนี้เป็นตัวแปรคั่นกลาง กลุ่มตัวอย่างคือ บริษัทจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย (ยกเว้นกลุ่มธุรกิจการเงิน) จำนวน 441 บริษัทใช้ข้อมูลช่วงปี พ.ศ. 2565–2567 รวม 1,323 ชุดข้อมูล วิเคราะห์ด้วยสถิติเชิงพรรณนา การวิเคราะห์สัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์เพียร์สัน และการวิเคราะห์เส้นทางอิทธิพล

ผลการวิจัยพบว่า ทุนมนุษย์ และทุนเชิงโครงสร้างมีอิทธิพลทางตรงเชิงลบต่อต้นทุนของหนี้
(β = -0.106 และ -0.107, p < 0.01) ขณะที่ทุนเชิงสัมพันธ์มีอิทธิพลทางตรงเชิงบวกต่อต้นทุน
ของหนี้ (β = 0.077, p < 0.05) อย่างไรก็ตาม ทุนทางปัญญาทั้งสามมิติและต้นทุนของหนี้ไม่มีอิทธิพลต่อผลการดำเนินงาน (Tobin’s Q) นอกจากนี้ ยังไม่พบอิทธิพลทางอ้อมของทุนทางปัญญาต่อผลการดำเนินงานผ่านต้นทุนของหนี้ ผลการศึกษาแสดงให้เห็นว่า แม้ทุนทางปัญญาบางมิติจะมีอิทธิพลต่อต้นทุนของหนี้ แต่ต้นทุนของหนี้ยังไม่สามารถทำหน้าที่เป็นตัวแปรคั่นกลางระหว่างทุนทางปัญญากับผลการดำเนินงานของบริษัทในบริบทตลาดทุนไทย

เอกสารอ้างอิง

Ahmed, F., Rahman, M. U., Rehman, H. M., Imran, M., Dunay, A., & Hossain, M. B. (2024). Corporate capital structure effects on corporate performance pursuing a strategy of innovation in manufacturing companies. Heliyon, 10(3). Article e24677. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2024.e24677

Ayinaddis, S. G., Tegegne, H. G., & Belay, N. A. (2024). Does intellectual capital efficiency measured by modified value-added intellectual coefficient affect the financial performance of insurance companies in Ethiopia?. PLoS ONE, 19(1), Article e0295321.

https://doi.org/10.1371/journal.pone.0295321

Brealey, R. A., Myers, S. C., & Allen, F. (2020). Principles of corporate finance (13th ed.). McGraw-Hill Education.

Cheng, Y., He, C., & Tang, C. (2025). The impact of ESG performance on corporate debt costs: A signaling perspective. Finance Research Letters, 76, Article 107020.

https://doi.org/10.1016/j.frl.2025.107020

Damodaran, A. (2023). Corporate finance lecture note packet 2 (Spring 2023) [Lecture notes]. Stern School of Business, New York University.

Dancaková, D., & Glova, J. (2024). The Impact of Value-Added Intellectual Capital on Corporate Performance: Cross-Sector Evidence. Risks, 12(10), Article 151.

https://doi.org/10.3390/risks12100151

Dsouza, S., Kathavarayan, K., Mathias, F., Bhatia, D., & AlKhawaja, A. (2025). Leveraging success: the hidden peak in debt and firm performance. Econometrics, 13(2), Article 23. https://doi.org/10.3390/econometrics13020023

Evangelista, L., Izzo, T., Russo, A., & Risaliti, G. (2025). Measuring intellectual capital in research centre: an application of the extended VAIC model. Economia Aziendale Online, 16(1), 71-95. http://dx.doi.org/10.13132/2038-5498/16.1.71-95

Freeman, R. E. (1984). Strategic management: A stakeholder approach. Pitman.

Hayes, A. F. (2022). Introduction to mediation, moderation, and conditional process analysis: A regression-based approach (3rd ed.). Guilford Press.

Iheduru, N. G., et al. (2025). Intellectual capital and cost of debt of listed manufacturing firms in Nigeria. Journal of Accounting and Financial Management, 11(5), 266–287. https://www.iiardjournals.org/journal.php?j=JAFM

Jensen, M. C., & Meckling, W. H. (1976). Theory of the firm: Managerial behavior, agency costs and ownership structure. Journal of Financial Economics, 3(4), 305–360. https://doi.org/10.1016/0304-405X(76)90026-X

Jiraudomsarod, P., Petchchedchoo, P. & Kumsuprom, S. (2020). The relationship between. intellectual capital and market value of the firms. Suthiparithat Journal, 34(110), 128-144. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/DPUSuthiparithatJournal/article/view/243732/165441 [In Thai].

Leng, L., Sun, H., Zhang, Y., & Wang, Y. (2025). Intellectual capital, environment-related absorptive capacity and environmental performance: firm-level evidence from China’s E&E sector. Journal of Environmental Management, 374, Article 124034.

https://doi.org/10.1016/j.jenvman.2025.124034

Milojević, M., Omarova, B., Trifonov, I., Tsvetkova, L., & Duisebayeva, A. (2025). The influence of innovative components of intellectual capital on commercial success. Journal of Innovation and Entrepreneurship, 14(1), Article 125.

https://doi.org/10.1186/s13731-025-00583-9

Moges, Y. A., Alemu, A. E., & Tensay, A. (2025). Intellectual capital as a mediator: exploring the impact of human resource management practices on organizational performance. Journal of Intellectual Capital. Advance online publication.

https://doi.org/10.1108/JIC-03-2025-0082

Phomsuwansiri, B., Chutimagul, W., & Promnurakkij, S. (2022). The Efficiency of Intellectual Capital on the Performance of Listed Companies in the Stock Exchange of Thailand of the SET100. Arts of Management Journal, 6(3), 1064–1079.

https://so02.tci-thaijo.org/index.php/jam/article/view/256483 [In Thai].

Phurahong, N., Nachairit, I., Nilniyom, N., & Wongkhae, K. (2023). Intellectual capital reporting and cost of debt. Journal of Accounting and Management, 15(4), 1-17.

https://so02.tci-thaijo.org/index.php/mbs/article/view/259433 [In Thai].

Pulic, A. (2000). VAIC™ – an accounting tool for IC management. International Journal of Technology Management, 20(5-8), 702-714. https://doi.org/10.1504/IJTM.2000.002891

Rehman, A. U., Aslam, E., & Iqbal, A. (2022). Intellectual capital efficiency and bank performance: Evidence from Islamic banks. Borsa Istanbul Review, 22(1), 113-121.

https://doi.org/10.1016/j.bir.2021.02.004

Rodríguez, V. L. (2025). Financial performance and corporate governance on firm value: Evidence from Spain. International Journal of Financial Studies, 13(3), Article 123.

https://doi.org/10.3390/ijfs13030123

Saif-Alyousfi, A. Y. H., Alsadan, A., & Alalmaee, H. (2025). Profitability and capital intensity: Moderating role of debt financing. Economies, 13(11), Article 324.

https://doi.org/10.3390/economies13110324

Salvi, A., Vitolla, F., Raimo, N., Rubino, M., & Petruzzella, F. (2020). Does intellectual capital disclosure affect the cost of equity capital? An empirical analysis in the integrated reporting context. Journal of Intellectual Capital, 21(6), 985-1007.

https://doi.org/10.1108/JIC-12-2019-0283

Shi, Y., Zheng, S., Xiao, P., Zhen, H., & Wu, T. (2024). ESG performance and cost of debt. China Journal of Accounting Research, 17(4), Article 100390. https://doi.org/10.1016/j.cjar.2024.100390

Stewart, T. A. (1997). Intellectual capital: The new wealth of organizations. Doubleday.

Sucena A, Matos F, & Nunes A. (2025). The effect of intellectual capital and strategic partnerships in construction companies. Managerial Finance, 51(12), 1831–1842.

https://doi.org/10.1108/MF-11-2024-0872

Tobin, J. (1978). Monetary policies and the economy: The transmission mechanism. Southern Economic Journal, 44(3), 421–431. https://doi.org/10.2307/1057201

Ukpong, M. O., Ukpong, E. G., & Ibok, N. (2024). Empirical analysis of the effect of intellectual capital efficiency on cost of debt. International Journal of Business and Management Review, 12(8), 33-50.

https://doi.org/10.37745/ijbmr.2013/vol12n83350

Vetchagool, W. (2023). The Effect of Intellectual Capital on Firm Profitability and Efficiency: Evidence from Thai Listed Companies in the Agriculture and Food Industry. Asia Social Issues, 16(1), Article e253049. https://doi.org/10.48048/asi.2023.253049

[In Thai].

Wahyudi, T., Arisondha, E., Nofianti, N., & Widyaningsih, I. U. (2025). Exploring the evolution and impact of intellectual capital on organizational performance: A Systematic Review. Journal Trial Balance, 3(1), 14-34. https://journal.icma-nasional.or.id/index.php/JUTRIANCE/article/view/136/112

Zhu, X., Li, X., Zhou, K., & Yu, Y. (2023). The impact of annual reports transparency and comment letters on the cost of debt: Evidence for China. Pacific-Basin Finance Journal, 77, Article 101942. https://doi.org/10.1016/j.pacfin.2023.101942.