แนวทางการพัฒนาการจัดการเทคโนโลยีสารสนเทศ เพื่อเพิ่มศักยภาพการจัดการโซ่อุปทานอุตสาหกรรมโรงโม่บดและย่อยหิน

บทคัดย่อ

     งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา 1) รูปแบบและวิธีในการจัดการธุรกิจของอุตสาหกรรมโรงโม่บดและย่อยหิน 2) ลักษณะการจัดการโซ่อุปทานและการจัดการเทคโนโลยีสารสนเทศในอุตสาหกรรมโรงโม่บดและย่อยหิน 3) หาแนวทางการพัฒนาการจัดการเทคโนโลยีสารสนเทศเพื่อเพิ่มศักยภาพด้านการจัดการโซ่อุปทานในธุรกิจอุตสาหกรรมโรงโม่บดและย่อยหิน ใช้วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Methods Design)  เก็บรวบรวมข้อมูลในพื้นที่ จังหวัดสระบุรี โดยใช้วิธีการสัมภาษณ์เชิงลึก (In-depth Interview)  ตามแนวทางการสัมภาษณ์ (Interview Guide) เป็นเครื่องมือในการเก็บข้อมูล เลือกกลุ่มเป้าหมายแบบเจาะจง (Purposive Selection) และเป็นบุคคลที่มีการแนะนำต่อ (Snowball)  ผู้ให้ข้อมูลสำคัญในการวิจัยเชิงคุณภาพครั้งนี้ได้แก่ บุคคลผู้เกี่ยวข้องกับอุตสาหกรรมโรงโม่บดและย่อยหินในพื้นที่ จังหวัดสระบุรีจำนวน 44 คน แบ่งเป็น 2 กลุ่มคือ กลุ่มผู้ให้ข้อมูลที่เป็นอยู่ภายในองค์กรมีส่วนเกี่ยวข้องโดยตรงกับอุตสาหกรรมโรงโม่บดและย่อยหินและกลุ่มบุคคลภายนอกที่มีส่วนเกี่ยวข้องในอุตสาหกรรมโรงโม่บดและย่อยหินที่เป็นกลุ่มผู้เชี่ยวชาญที่มีส่วนเกี่ยวข้องในการส่งเสริมและสนับสนุนอุตสาหกรรมด้านนี้ การรวบรวมข้อมูลจากการสัมภาษณ์และการสังเกต ทำการประมวลผลข้อมูลและวิเคราะห์ข้อมูลไปพร้อมกับการเก็บข้อมูล การวิเคราะห์ข้อมูลโดยจำแนกและจัดข้อมูลเป็นหมวดหมู่ตามประเด็นที่ศึกษา วิเคราะห์เปรียบเทียบข้อมูลแต่ละประเด็นเพื่อหาข้อสรุป จากนั้นจึงวิเคราะห์ภาพรวมตามแนวคิด ทฤษฎีที่ใช้เป็นแนวทางอธิบายปรากฏการณ์ และสรุปตามวัตถุประสงค์

     ผลการวิจัยพบว่า อุตสาหกรรมโรงโม่บดและย่อยหินเป็นการทำอุตสาหกรรมที่มีขั้นตอนการผลิตที่ไม่ค่อยมีความยุ่งยากซับซ้อน การผลิตที่ผ่านมาจากอดีตถึงปัจจุบันไม่มีการเปลี่ยนแปลงกระบวนการผลิตมากนัก ใช้คนในการทำงานไม่มาก ไม่จำเป็นต้องใช้ทักษะหรือความชำนาญพิเศษมากนัก ยกเว้นในส่วนงานเครื่องมือเครื่องจักรในการผลิตที่ต้องใช้คนที่มีความรู้ในงานซ่อมบำรุงรักษา เครื่องมือและเครื่องจักรที่ใช้ เช่น เครื่องบดโม่หิน รถตัก และอื่น ๆ มีการเปลี่ยนแปลงพัฒนาอย่างต่อเนื่อง สิ่งสำคัญที่ทำให้ธุรกิจนี้ประสบความสำเร็จคือ คุณภาพของทรัพยากรที่ใช้ในการผลิต แต่อุตสาหกรรมที่มีส่วนใหญ่จะอยู่ในพื้นที่ใกล้กันเนื่องจากเป็นพื้นที่แหล่งหินสัมปทานที่กำหนดไว้ ทำให้มีคุณภาพวัตถุดิบในการผลิตที่ใกล้เคียงกันยากที่จะสร้างความแตกต่างของสินค้า มีการแข่งขันทางธุรกิจสูงโดยเน้นการแข่งขันการขายที่ราคาเป็นหลัก ความสามารถในการแข่งขันของโรงโม่จะขึ้นอยู่กับระยะทางในการขนส่งเพราะสินค้าเป็นของที่มีน้ำหนัก ด้านการจัดการบริหารธุรกิจ พบว่ามีการวางแผนและการจัดการที่ยังต้องมีการปรับปรุงอีกมาก โดยเฉพาะการวางแผนจัดการในทรัพยากรที่สำคัญ (5M) ส่วนใหญ่ยังไม่มีการจัดการที่แยกการทำงานเฉพาะด้านที่ชัดเจนและยังไม่มีการทำงานตามแผนที่มีรูปแบบธุรกิจหลายส่วนเป็นการทำงานที่มีการถ่ายทอดการทำต่อเนื่องตามกันเป็นเวลานานหรือเป็นการทำงานที่สืบต่อกันมา  ด้านการจัดการโซ่อุปทาน ส่วนใหญ่ยังไม่มีการกำหนดแนวทางจัดการโซ่อุปทาน การทำงานที่พบเน้นในเรื่องกระบวนการผลิตให้ทันต่อการขายเป็นหลัก มีบางส่วนที่มีการยกระดับมาตรฐานการทำงานด้านโซ่อุปทานที่ดีสามารถเชื่อมโยงต่อเนื่องได้ตลอดโซ่อุปทาน แต่ส่วนใหญ่จะยังไม่ได้มีแผนจัดการโซ่อุปทานที่ชัดเจน รวมถึงยังไม่ได้ให้ความสำคัญในการทำงานตามแผน รูปแบบการวางแผนที่พบเป็นระบบง่ายไม่นิยมจ้างคนแยกเป็นหลายแผนกงาน ทำให้พนักงานคนหนึ่งอาจได้ทำในหลายหน้าที่  ด้านการจัดการเทคโนโลยีสารสนเทศ ความรู้หรือทักษะในงานด้านนี้ยังมีน้อย ในการดำเนินธุรกิจยังไม่มีการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศมากนัก พบว่ามีการใช้คอมพิวเตอร์ในงานทั่วไป ส่วนใหญ่จะใช้ในงานด้านเอกสารและการสื่อสารเป็นหลัก มีการพัฒนานำระบบสารสนเทศที่ทันสมัยมาใช้เพื่อประโยชน์ทางธุรกิจน้อย ไม่มีการกำหนดขั้นตอนปฏิบัติงานด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ มีการใช้งานเรื่องเฉพาะเช่น งานขาย งานบัญชี เป็นต้น ข้อมูลมีการเก็บซ้ำซ้อนกันไปมา การใช้ข้อมูลเป็นการประมาณหรือคาดเดา การเชื่อมโยงข้อมูลระหว่างกันมีน้อย ไม่ได้นำมาใช้ทำเป็นสารสนเทศเพื่อช่วยในการตัดสินใจวางแผนบริหารจัดการจริงจัง ไม่สามารถจัดการทรัพยากรที่มีได้เต็มที่

     แนวทางการพัฒนาการจัดการเทคโนโลยีสารสนเทศเพื่อเพิ่มศักยภาพด้านการจัดการโซ่อุปทานในธุรกิจอุตสาหกรรมจากงานวิจัยแบ่งเป็น 3 ระยะเรียกว่า BASCIT มีขั้นตอน ได้แก่ 1) พัฒนาการจัดการบริหารธุรกิจ (Business Administration Management: BAM) เป็นการพัฒนาเบื้องต้น เน้นการวางแผนและการจัดการทรัพยากร (5M) ที่สำคัญในการผลิตให้มีความพร้อม มีการจัดการแผนธุรกิจที่ดีนำมาใช้จริงสามารถติดตามประเมินผลได้ 2) พัฒนาการจัดการโซ่อุปทาน (Supply Chain Management: SCM) เน้นเรื่องกระบวนการทำงานและขั้นตอนในการผลิตสินค้าหรือบริการที่มีมาตรฐาน 3) พัฒนาการจัดการเทคโนโลยีสารสนเทศ (Information Technology Management: ITM) โดยนำเอาเทคโนโลยีสารสนเทศมาเป็นเครื่องมือ ช่วยในการจัดการงานด้านโซ่อุปทานและงานด้านบริหารธุรกิจให้มีประสิทธิภาพดีขึ้น

     การนำเอาเทคโนโลยีสารสนเทศมาใช้ในงานอุตสาหกรรมโรงโม่บดและย่อยหินจะช่วยเพิ่มความสามารถในด้านธุรกิจได้ดียิ่งขึ้น ควรดำเนินการตามขั้นตอน BASCIT ให้แล้วเสร็จสิ้นสมบูรณ์ในแต่ละระยะก่อน เพราะทุกระยะมีความสำคัญและสัมพันธ์กับระยะถัดไป หากองค์กรสามารถทำได้ครบสมบูรณ์ทั้งหมดก็จะสามารถใช้ข้อมูลสารสนเทศในการบริหารจัดการได้เต็มประสิทธิภาพ การนำสารสนเทศมาช่วยในการตัดสินใจวางแผนและการบริหารจัดการทำให้สามารถจัดการทรัพยากรที่มีได้ดียิ่งขึ้นและมีประสิทธิภาพสูงสุด