การกำกับดูแลกิจการ คุณลักษณะของคณะกรรมการตรวจสอบ และการตกแต่งกำไร: หลักฐานจากบริษัทจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ของประเทศสมาชิกอาเซียน

อารยา เอกพิศาลกิจ; จิณณพัต  จิรกมลสุทธิกุล

ผู้แต่ง

อารยา เอกพิศาลกิจ คณะบริหารธุรกิจ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
จิณณพัต จิรกมลสุทธิกุล คณะบริหารธุรกิจ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

คำสำคัญ:

การตกแต่งกำไร, คะแนนการกำกับดูแลกิจการ, คณะกรรมการตรวจสอบ, อาเซียน

บทคัดย่อ

การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างการกำกับดูแลกิจการ โดยใช้คะแนนการกำกับดูแลกิจการ และคุณลักษณะของคณะกรรมการตรวจสอบ ได้แก่ ขนาด ความเชี่ยวชาญด้านการบัญชีหรือการเงิน จำนวนครั้งในการประชุม และความเป็นอิสระ กับการตกแต่งกำไรของบริษัทจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ของ 6 ประเทศสมาชิกอาเซียน ได้แก่ อินโดนีเซีย มาเลเซีย ฟิลิปปินส์ ไทย เวียดนาม และสิงคโปร์ รวมถึงทดสอบอิทธิพลร่วมของ ตัวแปรปฏิสัมพันธ์ระหว่างการกำกับดูแลกิจการกับคุณลักษณะของคณะกรรมการตรวจสอบว่ามีอิทธิพลส่งผลต่อความสัมพันธ์ของคะแนนการกำกับดูแลกิจการและการตกแต่งกำไร คิดเป็นจำนวน 1,943 ตัวอย่าง โดยระดับการตกแต่งกำไรใช้แบบจำลอง Modified Jones 1995 และเก็บรวบรวมข้อมูลจากงบการเงิน รายงานประจำปี และฐานข้อมูล Refinitiv Workspace ในช่วงปี พ.ศ. 2562 - พ.ศ. 2566 ใช้วิธีสถิติเชิงพรรณนาอธิบายลักษณะของกลุ่มตัวอย่าง และใช้สถิติเชิงอนุมานในการทดสอบความสัมพันธ์ของตัวแปรด้วยการวิเคราะห์ค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์เพียร์สัน (Pearson Correlation Coefficient) และการวิเคราะห์ความถดถอยเชิงพหุ (Multiple Regression Analysis) ผลการวิจัยไม่พบความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญระหว่างคะแนนการกำกับดูแลกับการตกแต่งกำไรในภาพรวมของอาเซียน นอกจากนี้คุณลักษณะคณะกรรมการตรวจสอบ ได้แก่ ขนาด ความเชี่ยวชาญด้านการบัญชีหรือการเงิน จำนวนครั้งในการประชุม และความเป็นอิสระ ไม่พบความสัมพันธ์ที่มีนัยสำคัญกับการตกแต่งกำไรในภาพรวมของอาเซียน รวมทั้งผลการวิเคราะห์คุณลักษณะคณะกรรมการตรวจสอบมีอิทธิพลและส่งผลกับความสัมพันธ์ระหว่างการกำกับดูแลกิจการและการตกแต่งกำไร ไม่มีความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญ ในภาพรวม ส่งผลให้ปฏิเสธสมมติฐานหลักทั้งหมด อย่างไรก็ตาม เพื่อตอบวัตถุประสงค์ของการศึกษาในการทำความเข้าใจบริบท การกำกับดูแล คุณลักษณะคณะกรรมการ ในอาเซียน จึงได้ดำเนินการวิเคราะห์เชิงลึกแบบรายประเทศเพิ่มเติม เพื่อเผยให้เห็นความแตกต่างที่มีนัยสำคัญในบางกรณี เช่น ประเทศไทยคะแนนการกำกับดูแลกิจการแสดงความสัมพันธ์เชิงลบอย่างมีนัยสำคัญกับการตกแต่งกำไร ซึ่งมีแนวโน้มลดพฤติกรรมการตกแต่งกำไร ขณะที่ฟิลิปปินส์คะแนนการกำกับดูแลกิจการแสดงความสัมพันธ์เชิงบวกอย่างมีนัยสำคัญกับการตกแต่งกำไร สะท้อนข้อจำกัดของการกำกับดูแลเชิงสัญลักษณ์ เป็นต้น ซึ่งแสดงให้เห็นว่าแนวทางกำกับดูแลควรออกแบบให้สอดคล้องกับโครงสร้างการบริหาร และบริบททางเศรษฐกิจของแต่ละประเทศ ทั้งนี้ควรควบคู่กับการยกระดับมาตรฐานร่วมในระดับภูมิภาคผ่านกลไกความร่วมมือ เพื่อให้การกำกับดูแลในอาเซียนมีประสิทธิภาพและยั่งยืน

เอกสารอ้างอิง

Abbott, L. J., Parker, S., & Peters, G. F. (2004). Audit committee characteristics and restatements. Accounting Horizons, 18(4), 295-310.

Bedard, J., Chtourou, S. M., & Courteau, L. (2004). The effect of audit committee expertise, independence, and activity on aggressive earnings management. Auditing: A Journal of Practice & Theory, 23(2), 13–35. https://doi.org/10.2308/aud.2004.23.2.13

Bintara, R. (2021). ASEAN corporate governance scorecard, profitability, and disclosure of corporate social responsibility on earnings management. International Journal of Management Studies and Social Science Research, 3(1), 45–56. https://doi.org/10.36713/epra4799

Carcello, J. V., Hollingsworth, C., & Klein, A. (2006). Audit committee financial expertise, competing corporate governance mechanisms, and earnings management. The Accounting Review, 81(2), 425–455. http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.887512

Davis, J. H., Schoorman, F. D., & Donaldson, L. (1997). Toward a stewardship theory of management. Academy of Management Review, 22(1), 20-47. https:// doi.org/ 10.5465/ amr.1997

Dechow, P., Ge, W., & Schrand, C. (2010). Understanding earnings quality: A review of the proxies, their determinants and their consequences. Journal of Accounting and Economics, 50(2), 344–401. https://doi.org/10.1016/j.jacceco.2010.09.001

Hutchinson, M.R., Percy, M., & Erkurtoglu, L. (2008), "An investigation of the association between corporate governance, earnings management and the effect of governance reforms", Accounting Research Journal, 21(3), 239 -262. https://doi.org/10.1108/10309610810922495

Mishra, M. (2016). Audit committee characteristics and earnings management: Evidence from India. International Journal of Accounting and Financial Reporting, 6(2), 84–96.

Setiawan, D. (2020). The effect of audit committee characteristics on earnings management: The case of Indonesia. Afro-Asian Journal of Finance and Accounting, 10(4), 415–431.

Shen, C.-H., & Chih, H.-L. (2007). Earnings management and corporate governance in Asia’s emerging markets. Corporate Governance: An International Review, 15(5), 999–1021. https://doi.org/10.1111/j.1467-8683.2007.00624.

Sharofiddin, A., Farooq, Z., Khan, S. A., Bilal, F., Kamran, M., & Rehman, S. U. (2022). Corporate governance and earnings management practices: Moderating role of audit committees. Journal of Positive School Psychology, 6(3), 57–72.

Westphal, J. D., & Zajac, E. J. (1998). The symbolic management of stockholders: Corporate governance reforms and shareholder reactions. Administrative Science Quarterly, 43(1), 127–153. https://doi.org/10.2307/2393593

Yang, J. S., & Krishnan, J. (2005). Audit committees and quarterly earnings management. International Journal of Auditing, 9(3), 201–219. https://doi.org/10.1111/j.1099-1123.2005.00278