ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการประเมินสุขภาพด้วยตนเองของผู้สูงอายุในประเทศไทย

บทคัดย่อ

สุขภาวะและความเป็นอยู่ที่ดียังคงเป็นประเด็นที่สำคัญในการบรรลุเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (SDGs) การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการประเมินสุขภาพด้วยตนเองของผู้สูงอายุในประเทศไทย และ 2) เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการประเมินสุขภาพด้วยตนเองของผู้สูงอายุในประเทศไทย โดยใช้ข้อมูลเชิงปริมาณ จากการสำรวจระดับประเทศของโครงการสำรวจประชากรสูงอายุ พ.ศ. 2560 มาวิเคราะห์เชิงปริมาณ ประชากรตัวอย่างในการศึกษานี้ คือผู้สูงอายุ 60 ปีขึ้นไป จำนวน 41,652 คน ในการวิเคราะห์ข้อมูล ใช้การทดสอบไคสแควร์ (Chi-square test) และการวิเคราะห์การถดถอยโลจิสติกทวิภาค (Binary Logistic Regression) ผลการศึกษาความสัมพันธ์ของปัจจัยที่มีต่อการประเมินสุขภาพด้วยตนเองของผู้สูงอายุ พบว่า ผู้สูงอายุชายมีสัดส่วนประเมินสุขภาพตนเองดีมากกว่าเพศหญิง และผู้สูงอายุตอนต้นอายุ 60-69 ปี จะมีการประเมินสุขภาพตนเองดีกว่าผู้สูงอายุตอนปลายอายุ 80 ปีขึ้นไป นอกจากนี้ พบว่า ผู้สูงอายุที่มีการศึกษาระดับประถมศึกษาขึ้นไปมีการประเมินสุขภาพตนเองดีกว่ากลุ่มอื่น ๆ เมื่อพิจารณาปัจจัยทางด้านเศรษฐกิจและสังคม พบว่า ผู้สูงอายุที่ยังคงทำงานและมีรายได้ต่อปีมากกว่า 30,000 บาทขึ้นไปมีการประเมินสุขภาพตนเองดี ขณะที่ปัจจัยทางพฤติกรรมสุขภาพ ผู้สูงอายุที่ไม่ออกกำลังกายและผู้สูงอายุที่มีความสุขน้อยจะประเมินสุขภาพตนเองไม่ดี ในการวิเคราะห์ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการประเมินสุขภาพด้วยตนเองของผู้สูงอายุ พบว่า ผู้สูงอายุชายที่ประเมินสุขภาพตนเองดี อายุอยู่ระหว่าง 60-69 ปี มีสถานภาพสมรสแล้วและอาศัยอยู่ในเขตเทศบาล มีการศึกษาระดับประถมศึกษาขึ้นไป โดยมีรายได้เฉลี่ยต่อปีมากกว่า 30,000 บาทขึ้นไป และยังคงทำงาน การมีออกกำลังกายและมีระดับความสุขในระดับปานกลางขึ้นไป การศึกษานี้ได้ข้อค้นพบว่า แม้ว่าผู้สูงอายุจะมีปัญหาในการดำเนินกิจวัตรประจำวัน แต่หากสามารถอยู่ได้ด้วยตนเองได้ และพึงพอใจกับสุขภาพของตนเองก็จะมีผลต่อระดับความสุขและการประเมินสุขภาพตนเองที่ดีของผู้สูงอายุด้วย