การประเมินผลการดำเนินงานโครงการ Everyday Say No to Plastic Bags โดยใช้รูปแบบ CIPPIEST Model

บทคัดย่อ

การวิจัย “การประเมินผลการดำเนินงานโครงการ “Everyday Say No to Plastic Bags” ของกรมส่งเสริมคุณภาพสิ่งแวดล้อม” มีวัตถุประสงค์เพื่อติดตามและประเมินผลการดำเนินงานโครงการในระยะที่ผ่านมา โดยเก็บข้อมูลปฐมภูมิจากการสัมภาษณ์ผู้ให้ข้อมูลหลัก ได้แก่ กรมส่งเสริมคุณภาพสิ่งแวดล้อม ภาคีเครือข่ายความร่วมมือภาคเอกชน ประกอบธุรกิจค้าปลีก ห้างสรรพสินค้า ศูนย์การค้า ซูเปอร์มาร์เก็ต และร้านสะดวกซื้อ ที่เข้าร่วมโครงการ นำข้อมูลที่ได้มาประเมินโดยใช้รูปแบบ CIPPIEST Model ประกอบด้วย 8 มิติ ได้แก่ มิติบริบท มิติปัจจัยนำเข้า มิติกระบวนการ มิติผลผลิต มิติผลกระทบ มิติประสิทธิผล มิติความยั่งยืน และมิติการถ่ายทอดส่งต่อ ผลการติดตามและประเมินการดำเนินงานโครงการ พบว่า มิติบริบท (Context) นโยบายมีความสอดคล้องกับแผนต่าง ๆ ของนานาชาติและของประเทศไทย ด้านการนำพลาสติกกลับมาใช้ซ้ำหรือนำไปรีไซเคิล การส่งเสริมการบริโภคและการผลิตที่ยั่งยืน มิติปัจจัยนำเข้า (Input) บุคลากรมีความรู้ ความเข้าใจด้านการงดใช้ถุงพลาสติกหูหิ้วแบบใช้ครั้งเดียว งบประมาณ วัสดุ อุปกรณ์ ใช้ในส่วนของกิจกรรมการรณรงค์ รูปแบบการประชาสัมพันธ์ผ่านป้าย หรือการโฆษณาสื่อสังคมออนไลน์ มิติกระบวนการ (Process) มีการดำเนินการสร้างความรู้ ความเข้าใจ จนเกิดความตระหนักในการลดใช้ถุงพลาสติกหูหิ้ว และเกิดการใส่ใจสิ่งแวดล้อมมากขึ้น มิติผลผลิต (Product) การเลิกใช้ถุงพลาสติกหูหิ้วแบบใช้ครั้งเดียวในห้างสรรพสินค้า หรือภาคีเครือข่าย ทำให้ปริมาณการใช้ถุงพลาสติกหูหิ้วแบบใช้ครั้งเดียวลดลง รวมทั้งสิ้น 14,349.6 ล้านใบ หรือ 81,531 ตัน และสามารถลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก ได้เท่ากับ 84,058.46 ton CO_2e มิติผลกระทบ (Impact) หน่วยงานที่เกี่ยวข้องสามารถดำเนินการจัดการขยะพลาสติกได้ง่ายขึ้น ในการสร้างความตระหนัก และทัศนคติในการลดใช้ถุงพลาสติก มิติประสิทธิผล (Effective) กลุ่มภาคีเครือข่ายความร่วมมือของร้านค้าต่าง ๆ เข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของโครงการฯ แลกเปลี่ยนเรียนรู้ในด้านการจัดการถุงพลาสติกหูหิ้ว และแนวทางการจัดการให้ประชาชนลดการใช้ถุงพลาสติกหูหิ้ว มิติความยั่งยืน (Sustainability) สามารถพัฒนาไปสู่ระบบเศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy) มีการส่งเสริมและสนับสนุนการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมของประชาชนในการลดการใช้ถุงพลาสติกหูหิ้วแบบใช้ครั้งเดียว มิติการถ่ายทอดส่งต่อ (Transfer) มีการส่งเสริมต้นแบบหรือตัวอย่างที่ดีในการรณรงค์ลดการใช้ถุงพลาสติกหูหิ้ว และเผยแพร่แนวทางในการเพิ่มการมีส่วนร่วมของทุกฝ่ายที่จะส่งเสริมให้เกิดการลดการใช้ถุงพลาสติกอย่างยั่งยืน