“คนดี–คนเลว” ในวัฒนธรรมไทย: โครงสร้างทางศีลธรรมและมุมมืดของความดีในสังคมไทยร่วมสมัย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้ทบทวนและสังเคราะห์วรรณกรรมเชิงแนวคิดเกี่ยวกับ “คนดี–คนเลว” ในวัฒนธรรมไทย โดยเสนอให้พิจารณาความดีในฐานะโครงสร้างทางศีลธรรมที่ฝังอยู่ในชีวิตประจำวัน มากกว่าการมองว่าเป็นเพียงคุณธรรมส่วนบุคคลที่แยกจากบริบทสังคม บทความใช้กรอบมานุษยวิทยาศีลธรรมและการศึกษาจริยธรรมในชีวิตประจำวันเพื่ออธิบาย 1. การสร้างความหมายของความดี 2. การทำให้ความดีเป็นบรรทัดฐานทางสังคม และ 3. การใช้กรอบดังกล่าวในการจัดประเภทบุคคลว่าเป็นคนดีหรือคนเลวในสังคมไทยร่วมสมัย ผลการสังเคราะห์ชี้ว่า ความดีไม่ได้เป็นเพียงอุดมคติทางศีลธรรมแต่ยังเป็นกลไกที่สร้างความชอบธรรมและกำกับความสัมพันธ์ทางสังคมผ่านความคาดหวังทางวัฒนธรรม อุดมคติร่วม และการปฏิบัติซ้ำในชีวิตประจำวัน ขณะเดียวกัน วรรณกรรมจำนวนหนึ่งสะท้อนมุมมืดของความดีเมื่อความดีถูกยกระดับเป็นบรรทัดฐานที่ยากต่อการตั้งคำถาม เช่น ความเหนือกว่าทางศีลธรรม ความรุนแรงเชิงศีลธรรม การทำร้ายผู้อื่นโดยไม่เจตนา และแรงกดดันต่อผู้ที่ถูกคาดหวังให้เป็นคนดี บทความจึงช่วยเปิดมุมมองต่อศีลธรรม ความขัดแย้ง และการอยู่ร่วมกันในสังคมไทยร่วมสมัยได้ลุ่มลึกยิ่งขึ้น
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
Benjamin, J. (2021). Acknowledgment, harming, and political trauma: Reflections after the plague year. Psychoanalytic Perspectives, 18(3), 401–
https://doi.org/10.1080/1551806X.2021.1941637
Berker, S., (2024) “Is There Anti-Fittingness?”, Ergo an Open Access Journal of Philosophy 11: 39. https://doi.org/10.3998/ergo.6916
Bykvist, K. (2021). Taking values seriously. Synthese, 199(3–4), 6331–6356. https://doi.org/10.1007/s11229-021-03071-1
Chabada, M. (2021). Moral facts as facts of life. Filosofický časopis, 69(Special Issue 3), 10–27. https://doi.org/10.46854/fc.2021.3s10
Chan, B. (2025). The moral worth of mixed actions. Journal of Ethics, 29(4), 613–633. https://doi.org/10.1007/s10892-025-09512-0
Choowattanapakorn, T. (1999). The social situation in Thailand: The impact on elderly people. International Journal of Nursing Practice, 5(2),
–99. https://doi.org/10.1046/j.1440-172X.1999.00155.x
Fingerhut, J., & Prinz, J. J. (2018). Grounding evaluative concepts. Philosophical Transactions of the Royal Society B, 373(1752), 20170142.
https://doi.org/10.1098/rstb.2017.0142
Frank, A. W. (2016). Truth telling, companionship, and witness. Hastings Center Report, 46(3), 17–21. https://doi.org/10.1002/hast.591
Haybron, D. M. (2025). Well-being and the problem of suffering (pp. 184–212). In Well-being and the problem of suffering. Oxford University
Press. https://doi.org/10.1093/9780191955853.003.0011
Häyry, M. (2019). Justice and the possibility of good moralism in bioethics. Cambridge Quarterly of Healthcare Ethics, 28(2), 236–263.
https://doi.org/10.1017/S0963180119000082
Heiphetz, L. (2019). Moral essentialism and generosity among children and adults. Journal of Experimental Psychology: General, 148(12), 2077–
https://doi.org/10.1037/xge0000587
Hettiarachchi, S. (2012). Sufficiency and material development: A post-secular reflection in the light of Buddhist thought. European Review,
(1), 114–130. https://doi.org/10.1017/S1062798711000354
Jasso, G. (2017). Inequality in the distribution of a good is a bad. European Sociological Review, 33(4), 604–614.
https://doi.org/10.1093/esr/jcx062
Kaptein, M. (2023). A paradox of ethics: Why people in good organizations do bad things. Journal of Business Ethics, 184(1), 297–316.
https://doi.org/10.1007/s10551-022-05142-w
Kirchin, S. (2017). Thick evaluation. Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/oso/9780198803430.001.0001
Kupfer, J. (2011). When the badness of vice outweighs the goodness of virtue. Journal of Value Inquiry, 45(4), 433–441.
https://doi.org/10.1007/s10790-011-9305-x
Mendes, J. (2024). A treason against goodness and an argument for death: Re-visiting the trope of the “bad Black mother.” Hypatia, 39(4), 812–
https://doi.org/10.1017/hyp.2024.34
Ni, P. (2016). Can bad guys have good gongfu? Journal of Chinese Philosophy, 43(1–2), 9–31. https://doi.org/10.1111/1540-6253.12226
Norcross, A. (2020). Morality by degrees: Reasons without demands. Oxford University Press.
https://doi.org/10.1093/oso/9780198844990.001.0001
Phaosavasdi, S., Taneepanichskul, S., Tannirandorn, Y., Uerpairojkit, B., Pruksapong, C., Kanjanapitak, A., & Phupong, V. (2006). Morality and
rural knowledge to globalization. Journal of the Medical Association of Thailand, 89(2), 265–266.
Piazza, J., Goodwin, G. P., Rozin, P., & Royzman, E. B. (2014). When a virtue is not a virtue. Social Cognition, 32(6), 528–558.
https://doi.org/10.1521/soco.2014.32.6.528
Rice, S., & Trafimow, D. (2011). It’s a just world no matter which way you look at it. Journal of General Psychology, 138(3), 229–242.
https://doi.org/10.1080/00221309.2011.582524
Roy, M., Gandsman, A., & Plante, N. (2024). The polarized “naturalizations” of the 2022 Freedom Convoy. Discover Global Society, 2(1), Article
https://doi.org/10.1007/s44282-024-00107-y
Szumowska, E., & Kruglanski, A. W. (2019). A stroll through the garden of “goodness” and “badness.” Psychological Inquiry, 30(3), 151–154.
https://doi.org/10.1080/1047840X.2019.1646053
Wong, D. B. (2025). Human nature in the ethics of Mengzi and Xunzi (pp. 101–144). In Oxford handbook of Chinese philosophy. Oxford
University Press. https://doi.org/10.1093/oxfordhb/9780199945498.013.5
