การบริหารทรัพยากรมนุษย์ของธุรกิจขนาดกลางและขนาดย่อมในประเทศไทย: การรับมือความเปลี่ยนแปลงเพื่อสร้างความได้เปรียบทางการแข่งขัน
คำสำคัญ:
การบริหารทรัพยากรมนุษย์, กลยุทธ์การบริหารทรัพยากรมนุษย์, ธุรกิจขนาดกลางและขนาดย่อมบทคัดย่อ
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสังเคราะห์และนำเสนอกรอบการบริหารทรัพยากรมนุษย์ที่สอดคล้องกับบริบทธุรกิจขนาดกลางและขนาดย่อมในประเทศไทย ผ่านการทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบ ผลการศึกษาพบว่า 1) ความท้าทายในการบริหารทรัพยากรมนุษย์ของธุรกิจขนาดกลางและขนาดย่อมในประเทศไทย ได้แก่ ปัญหาการขาดแคลนแรงงานทักษะ การแข่งขันด้านค่าตอบแทนจากองค์กรขนาดใหญ่ และความไม่เป็นระบบในการบริหารงานบุคคล โดยมีข้อจำกัดสำคัญ เช่น งบประมาณจำกัด โครงสร้างงานที่ไม่ชัดเจน และความพร้อมด้านทักษะดิจิทัลของพนักงาน 2) กลยุทธ์การบริหารทรัพยากรมนุษย์ที่เหมาะสมกับธุรกิจขนาดกลางและขนาดย่อมในประเทศไทย 6 กลยุทธ์ ได้แก่ การออกแบบงานแบบยืดหยุ่น การใช้ปัญญาประดิษฐ์ในกระบวนการคัดเลือก โปรแกรมพี่เลี้ยง การกำหนดตัวชี้วัดในระบบประเมินผลงานที่ชัดเจน การใช้เทคโนโลยีดิจิทัลสนับสนุนการทำงาน และการสร้างทีมงานที่หลากหลาย และ 3) การนำกลยุทธ์ทั้ง 6 กลยุทธ์ ไปปฏิบัติผ่านกรอบวงจรที่เชื่อมโยงกันสามารถช่วยให้ธุรกิจขนาดกลางและขนาดย่อมเพิ่มประสิทธิภาพการดำเนินงาน รักษาบุคลากร ส่งเสริมนวัตกรรม และสร้างความได้เปรียบทางการแข่งขันอย่างยั่งยืน
เอกสารอ้างอิง
กวินธิดา อรุณโชติ, พระครูศรีธรรมวราภรณ์, และดวงเดือน พิมพิลาลัย. (2568). ความท้าทายในการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ในสังคมพหุวัฒนธรรม. วารสารวิจัยธรรมศึกษา, 8(1), 317–332. https://so07.tci-thaijo.org/index.php/dsr/article/view/6378
เกษราภรณ์ สุตตาพงค์ และณัชชา วัชรเสรีกุล. (2567). คุณลักษณะของบุคคล กิจกรรมการถ่ายทอดองค์ความรู้จากบุคลากรก่อนเกษียณสู่บุคลากรรุ่นใหม่ในองค์กร. วารสารนักบริหาร, 44(2), 103–117. https://so01.tci-thaijo.org/index.php/executivejournal/article/view/274866
เขตธนา มุ่งสันติ, พระสณัณชาติ โชติปญโญ, และกชภัทร์ สงวนเครือ. (2568). ผู้นำเพื่อผลสัมฤทธิ์ และวัฒนธรรมการทำงานร่วมกัน. วารสารเสฏฐวิทย์ปริทัศน์, 5(1), 11–21. https://so12.tci-thaijo.org/index.php/stw/article/view/1720
เชวง สว่างลาภธรรม และรุ่งโรจน์ สุบรรณจุ้ย. (2568). โมเดลสมการโครงสร้างแนวทางการจัดการความขัดแย้งจากข้อพิพาทด้านแรงงานของธุรกิจในนิคมอุตสาหกรรมจังหวัดชลบุรี. วารสารสังคมศาสตร์และวัฒนธรรม, 9(3), 213–223. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/JSC/article/view/281098
จุฑามาศ ทวีไพบูลย์วงษ์. (2566). อิทธิพลของการรับรู้ความยุติธรรมในองค์การที่มีต่อพฤติกรรมการเป็นสมาชิกที่ดีขององค์การ: บทบาทการเป็นตัวแปรส่งผ่านของการรับรู้การสนับสนุนจากองค์การ และการเป็นตัวแปรกำกับของบุคลิกภาพแบบแมคคิเวลเลียน. วารสารนักบริหาร, 43(2), 1–21. https://so01.tci-thaijo.org/index.php/executivejournal/article/view/267334
ฐานันดร์ สุทธิพงศ์ไมตรี, ปัญญวัฒน์ จุฑามาศ, และพิศมัย จารุจิตติพันธ์. (2568). แนวทางการพัฒนาสมรรถนะแรงงานต่างด้าวในธุรกิจก่อสร้างของธุรกิจขนาดกลางและขนาดย่อมในประเทศไทย. วารสารศิลปการจัดการ, 9(3), 154–174. https://so02.tci-thaijo.org/index.php/jam/article/view/279835
ณชพัฒน์ สิทธิวรพัฒน์ และกฤษดา เชียรวัฒนสุข. (2568). นวัตกรรมดิจิทัลกับการยกระดับความสามารถทางการแข่งขันสําหรับธุรกิจ SMEs. วารสารวิชาการสถาบันเทคโนโลยีแห่งสุวรรณภูมิ, 11(1), 400–411. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/svittj/article/view/278846
ณธิดา วงษ์พุ่มม่วง, ปิยะมาศ สื่อสวัสดิ์วณิชย์, และวิไลลักษณ์ เสรีตระกูล. (2567). รูปแบบผู้นำที่ครอบคลุมในโลกที่มีความหลากหลาย. Journal of Modern Learning Development, 9(12), 669–683. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/jomld/article/view/275431
ธนาคารแห่งประเทศไทย. (2567). เสริมแกร่ง SMEs: ก้าวข้ามข้อจำกัด สู่ความสำเร็จที่ยั่งยืน. https://www.bot.or.th/th/research-and-publications/articles-and-publications/bot-magazine/Phrasiam-68-1/theknowledge_SMEs.html
ธบัญพร ยิปซั่มภูมิพิจิตร และพิชชานันท์ ช่องรักษ์. (2567). ความสมดุลของชีวิตในการทำงาน และการผสมผสานการใช้ชีวิตและการทำงานอย่างลงตัวของพนักงานโรงแรมภายหลังสถานการณ์โควิด-19 (COVID-19). วารสารศิลปศาสตร์ มทร.ธัญบุรี, 5(1), 91–102. https://so07.tci-thaijo.org/index.php/JLA/article/view/4490
ปกรณ์ อุดมธนะสารสกุล. (2567). อิทธิพลของการมุ่งเน้นความเป็นผู้ประกอบการและภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงที่ส่งผลต่อการมุ่งเน้นการเรียนรู้กับผลการดำเนินงานของวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม. วารสารการบัญชีและการจัดการ, 16(1), 135–153. https://so02.tci-thaijo.org/index.php/mbs/article/view/261068
ปริตา สงวนทรัพย์, ปานเกล้า หนูมาก, รพีพร สิงโต, และมณฑา จําปาเหลือง. (2568). ทุนมนุษย์ในศตวรรษที่ 21: ปัจจัยขับเคลื่อนความสำเร็จ. วารสารการบริหารการศึกษาและนวัตกรรมการศึกษา, 5(2), 18–29. https://so12.tci-thaijo.org/index.php/EAI/article/view/1947
ปรีชา คำมาดี. (2567). โมเดลเชิงสาเหตุของภาวะผู้นำดิจิทัลต่อความคิดสร้างสรรค์ของพนักงาน: วัฒนธรรมองค์การดิจิทัลในบทบาทการเป็นตัวแปรส่งผ่านของผู้ประกอบการ SMEs ในเขตกรุงเทพมหานครและปริมณฑล. Journal of Roi Kaensarn Academi, 9(12), 35–56. https://so02.tci-thaijo.org/index.php/JRKSA/article/view/275119
ปวริศ อนุสรณ์พานิช. (2567). หลักการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ในด้านการฝึกอบรมการเจรจาต่อรองขั้นพื้นฐานเพื่อการจัดการความขัดแย้งที่มีประสิทธิภาพ. วารสารการจัดการโซ่คุณค่าและกลยุทธ์ธุรกิจ, 3(2), 65–80. https://so08.tci-thaijo.org/index.php/VCMBS/article/view/3004
ปิยชาติ โชติช่วง, ประยงค์ มีใจซื่อ, และนรพล จินันท์เดช. (2568). ผลกระทบของการรับรู้ความสามารถของตนเอง และบุพปัจจัยต่อผลการปฏิบัติงานของพนักงานธุรกิจไทยที่ให้บริการซ่อมบำรุงเครื่องจักรของ SMEs ในเขตกรุงเทพมหานครและปริมณฑล. วารสารวิจัยมหาวิทยาลัยเวสเทิร์น มนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 11(2), 183–196. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/WTURJ/article/view/281387
ปิยะมาศ สื่อสวัสดิ์วณิชย์. (2568). สมรรถนะและภาวะผู้นำเชิงกลยุทธ์ที่ส่งผลต่อการขับเคลื่อนความยั่งยืนไปสู่การปฏิบัติของอุตสาหกรรมขนาดกลางและขนาดย่อม (SMEs) ในประเทศไทย. วารสารเครือข่ายส่งเสริมการวิจัยทางมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 8(1), 149–167. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/hsrnj/article/view/280108
พระมหาบัณฑิต ปณฺฑิตเมธี. (2567). หลักการบริหารทรัพยากรมนุษย์ให้สอดคล้องกับสถานการณ์ปัจจุบัน. วารสารปัญญาและคุณธรรม, 1(2), 28–45. https://so13.tci-thaijo.org/index.php/JWiM/article/view/990
ภูมิภควัธจ์ ภูมพงศ์คชศร, พลภัทร บริรักษ์ธนกล, ณัฏฐ์ ตั้งปรีชาพาณิชย์, ไกรบุญ บันดาล, ณรงค์ ศรีชัยบุญสูง, อธิสิทธิ์ นุชเนตร, และสุทธิพงษ์ จุลเจริญ. (2568). นวัตกรรมการจัดการทรัพยากรมนุษย์ในโลกของการเปลี่ยนแปลง. วารสารสหศาสตร์การพัฒนาสังคม, 3(2), 450–467. https://so12.tci-thaijo.org/index.php/JISDIADP/article/view/2145
มุจจรินทร์ ทัศดรกุลพัฒน์. (2568). พฤติกรรมองค์การในบริบทประเทศไทยกับการบริหารทรัพยากรมนุษย์ยุคดิจิทัล. วารสารชัยภูมิปริทรรศน์, 8(2), 99–114. https://so02.tci-thaijo.org/index.php/jcr/article/view/276909
ยุทธนา เมธาวรันธร และเสาวนีย์ สมันต์ตรีพร. (2567). การบริหารรูปแบบการทำงานระยะไกลในภาวะวิกฤตที่ส่งผลต่อผลิตภาพการทำงานของพนักงานบริษัท. วารสารสหวิทยาการมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 7(1), 510–527. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/jmhs1_s/article/view/268333
วสันต์ เกิดสวัสดิ์, สหพัฒน์ หอมจันทร์, และกันต์ฐมณีญา นฤโฆษกิตติกีรติ. (2567). ปัจจัยสนับสนุนที่มีผลต่อประสิทธิผลในการปฏิบัติงานของเจ้าหน้าที่ในองค์กรภาครัฐและภาคเอกชนในยุคปัญญาประดิษฐ์. วารสารสหวิทยาการวิจัยและนวัตกรรมการศึกษา, 3(2), 31–50. https://so08.tci-thaijo.org/index.php/JIREI/article/view/4327
วิภาวี ขวัญช่วย, สุจิตรา ธรรมใจ, และเพ็ญศรี ฉิรินัง. (2567). การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์มุ่งสู่องค์กรแห่งนวัตกรรม. วารสารอิสลามแห่งประเทศไทย, 1(1), 51–60.
โศรดา พาหุวัฒนกร, จําเนียร จวงตระกูล, และตระกูล จิตวัฒนากร. (2568). การพัฒนาทุนมนุษย์กับการตลาดยุค 5.0. วารสารมหาจุฬานาครทรรศน์, 12(1), 1–13. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/JMND/article/view/282975
สรายุธ รัศมี. (2568). การพัฒนาทักษะแรงงานเพื่อรองรับการเปลี่ยนแปลงของตลาดในยุคเทคโนโลยีขั้นสูง. วารสารบริหารธุรกิจและนวัตกรรม มทร. พระนคร, 4(1), 84–100. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/RMUTP_JBI/article/view/279856
สำนักงานส่งเสริมวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม. (2567). รายงานสถานการณ์ MSME ปี 2567. https://www.sme.go.th/uploads/file/20240529-154251_รายงานสถานการณ์_MSME2567_TH_Online.pdf
สิทธปวีย์ ธนโสตถิกุลนันท์, กานต์มณี พิริยพลพงศ์, พรรษา เดชฤดี, และบุรินทร์ สันติสาส์น. (2567). อุตสาหกรรมหล่อหลอมเหล็ก: การปรับตัวสู่ความยั่งยืนท่ามกลางความท้าทายในยุคดิจิทัลของธุรกิจครอบครัวในประเทศไทย. วารสารพัฒนาสังคมและยุทธศาสตร์การบริหาร, 26(2), 206–224. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/jsd/article/view/273315
สิริรัตน์ ทองบุรี, วีระศักดิ์ จินารัตน์, วีระกิตติ์ เอกอัครวิจิตร, และพจน์ ยงสกุลโรจน์. (2566). ผลกระทบของวัฒนธรรมองค์กรที่มีต่อสมรรถนะผู้ประกอบการ และผลการประกอบการของธุรกิจ SMEs. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยการจัดการและเทคโนโลยีอีสเทิร์น, 20(2), 122–138. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/umt-poly/article/view/269607
สิรีธร ตักโพธิ์, ปานใจ บุญเพ็ง, และเกียรติยศ โลดแจ้ง. (2567). การบริหารจัดการแบบมุ่งผลสัมฤทธิ์. วารสารการบริหาร การจัดการ และการพัฒนาที่ยั่งยืน, 2(4), 813–821. https://so15.tci-thaijo.org/index.php/jamsd/article/view/553
สุธี ขวัญเงิน, ฑาริกา พลโลก, และจิตติมา สกุลเจียมใจ. (2567). กลยุทธ์การจัดการ SMEs ให้สำเร็จอย่างยั่งยืน. วารสารพุทธอาเซียนศึกษา, 10(1), 261–274. https://so07.tci-thaijo.org/index.php/basj/article/view/7572
สุวิมล มธุรส, ศิรินทิพย์ กุลจิตรตรี, และขวัญฤทัย วงศ์กำแหงหาญ. (2568). กลยุทธ์ความยั่งยืนในการพัฒนาธุรกิจ SMEs การประยุกต์ใช้แนวคิด ESG เพื่อสร้างความได้เปรียบเชิงแข่งขัน. วารสารศิลปการจัดการ, 9(3), 135–153. https://so02.tci-thaijo.org/index.php/jam/article/view/278541
อภิสิทธิ์ ตั้งเกียรติศิลปะ และเสรี กรเพชร. (2567). การพัฒนาผู้ปฏิบัติงานในธุรกิจอุตสาหกรรมยานยนต์และชิ้นส่วนกลุ่มวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมในยุค 4.0. วารสารพัฒนาธุรกิจและอุตสาหกรรม, 4(1), 98–112. https://so15.tci-thaijo.org/index.php/Journalbid/article/view/421
เอกสิทธิ์ สนามทอง, วรรธนศม เมฆสุวรรณ, ประจักษ์ วิฑูรเศรษฐ์, และจริยา สนามทอง. (2568). การจัดการและพัฒนาทรัพยากรมนุษย์: แนวทางการบริหารองค์กรสู่ความยั่งยืน. วารสารนวัตกรรมองค์การและการจัดการ, 1(1), 1–15. https://so16.tci-thaijo.org/index.php/JOIM/article/view/2453
Agnihotri, A., Pavitra, K. H., Balusamy, B., Maurya, A., & Bibhakar, P. (2023). Artificial intelligence shaping talent intelligence and talent acquisition for smart employee management. EAI Endorsed Transactions on Internet of Things, 10.
Al Daboub, R. S., Al-Madadha, A., & Al-Adwan, A. S. (2024). Fostering firm innovativeness: Understanding the sequential relationships between human resource practices, psychological empowerment, innovative work behavior, and firm innovative capability. International Journal of Innovation Studies, 8(1), 76–91. https://doi.org/10.1016/j.ijis.2023.12.001
Hughes, R. L., Ginnett, R. C., & Curphy, G. J. (2021). Leadership: Enhancing the lessons of experience (10th ed.). McGraw-Hill/Irwin.
Kirkpatrick, D. L., & Kirkpatrick, J. D. (2016). Evaluating training programs: The four levels (4th ed.). Berrett-Koehler Publishers.
Koman, G., Boršoš, P., & Kubina, M. (2024). Sustainable human resource management with a focus on corporate employee recruitment. Sustainability, 16(14), 6059. https://doi.org/10.3390/su16146059
Kurniawan, R. A., Krisnandi, H., & Digdowiseiso, K. (2024). The effect of flexible working space, flexible working hours and self-efficacy on the performance of interior designers in South Jakarta. International Journal of Social Service and Research, 4(1), 332–343. https://doi.org/10.46799/ijssr.v4i01.701
Madhavi, T., & Kaveri, A. (2024). The impact of artificial intelligence in recruitment and selection processes in IT companies. In 2024 16th International Conference on Electronics, Computers and Artificial Intelligence (ECAI) (pp. 1–5). IEEE. https://doi.org/10.1109/ECAI61503.2024.10607464
Navarro, G. (2025). Fair and ethical resume screening: Enhancing ATS with JustScreen the ResumeScreeningApp. Journal of Information Technology, Cybersecurity, and Artificial Intelligence, 2(1), 1–7. https://doi.org/10.70715/jitcai.2024.v2.i1.001
Soleimani, M., Intezari, A., Arrowsmith, J., Pauleen, D. J., & Taskin, N. (2025). Reducing AI bias in recruitment and selection: An integrative grounded approach. The International Journal of Human Resource Management, 36(14), 2480–2515. https://doi.org/10.1080/09585192.2025.2480617
Vishvapujita, S., Mathew, T., Pooja, T., Sathyapriya, B., & Sathyamurthi, K. (2025). AI-driven human resource management: Enhancing talent acquisition, employee relations and workforce development. International Journal of Research in Management, 7(1), 320–327. https://doi.org/10.33545/26648792.2025.v7.i1d.294
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารวิชาการ วิจัย และนวัตกรรม มสธ. (มนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์)
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
