รูปแบบการสร้างสังคมสันติสุขตามโครงการหมู่บ้านรักษาศีล 5 ของชุมชนในอำเภออัมพวา จังหวัดสมุทรสงคราม

สุมาลี บุญเรือง; สุรพล สุยะพรหม

ผู้แต่ง

สุมาลี บุญเรือง คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย พระนครศรีอยุธยา ประเทศไทย
สุรพล สุยะพรหม คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย พระนครศรีอยุธยา ประเทศไทย

คำสำคัญ:

สังคมสันติสุข, กลไกการขับเคลื่อน, การมีส่วนร่วมของชุมชน, โครงการหมู่บ้านรักษาศีล 5

บทคัดย่อ

ความเป็นมาและวัตถุประสงค์: โครงการหมู่บ้านรักษาศีล 5 มีจุดเริ่มต้นจากแนวคิดในที่มหาเถรสมาคมได้มอบหมายให้คณะสงฆ์พิจารณาการนำหลักธรรมของพระพุทธศาสนามาเป็นเครื่องมือในการพัฒนาชุมชนและสังคมไทยให้สงบสุข โดยเฉพาะการส่งเสริมการปฏิบัติตามศีล 5 ซึ่งเป็นศีลพื้นฐานในพระพุทธศาสนาที่เน้น การมีชีวิตอยู่ร่วมกันในสังคมอย่างสงบ เช่น การลดปัญหาความขัดแย้งไม่ทำร้ายร่างกายและลดความรุนแรง
อาสาป้องกันอุบัติเหตุในชุมชน ศีล 5 เป็นกลไกพัฒนาจิตและสังคมที่ผสมผสานศาสนธรรมกับการพัฒนา
เชิงโครงสร้าง งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสภาพทั่วไปของการสร้างสังคมสันติสุข รูปแบบการมีส่วนร่วมของชุมชนและกลไกการขับเคลื่อนการสร้างสังคมสันติสุขตามโครงการหมู่บ้านรักษาศีล 5

วิธีดำเนินการวิจัย: การวิจัยครั้งนี้มีวิธีดำเนินการวิจัย ดังนี้ รูปแบบการวิจัย เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ ได้แก่ พระสงฆ์ ผู้นำชุมชน ตัวแทนผู้ปกครอง ผู้บริหารโรงเรียน และตัวแทนนักเรียน จำนวน 25 ราย เลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบสัมภาษณ์แบบมีโครงสร้าง เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึก วิเคราะห์ข้อมูลเชิงพรรณนาวิเคราะห์

ผลการวิจัย: พบว่า สภาพทั่วไปของสังคมสันติสุข มีศีล 5 เป็นหลักธรรมพื้นฐานที่ช่วยกำกับพฤติกรรมมนุษย์ให้มีความรับผิดชอบต่อตนเอง ผู้อื่น และสังคม เน้นการงดเว้นการเบียดเบียน การลักขโมย การประพฤติผิดทางเพศ การพูดเท็จ และการดื่มสุราและเสพสิ่งเสพติด ซึ่งเป็นรากฐานของความสงบสุขและความปลอดภัยในชุมชน ผลการวิจัยพบว่า 1) กระบวนการสร้างสังคมสันติสุข คือ 1.1) การให้ความรู้และสร้างความตระหนัก 1.2) การมีส่วนร่วมของชุมชน 1.3) การสนับสนุนจากคณะสงฆ์และองค์กรท้องถิ่น 1.4) การประเมินผลและติดตามความคืบหน้า1.5) การรักษาความยั่งยืน 1.6) ผลลัพธ์ของโครงการ 2) รูปแบบการมีส่วนร่วม พบว่า ด้านสันติสุขแห่งชีวิต
ด้านทรัพย์สิน ด้านครอบครัว ด้านข้อมูลข่าวสาร โดยชาวบ้านจะต้องร่วมคิด ร่วมทำรวมถึงร่วมดูแลซึ่งกันและกัน จะทำให้เกิดความสงบสุขนำไปสู่ความปลอดภัยในการดำรงชีวิตรวมถึงความอบอุ่นในครอบครัวและชุมชน และด้านสติปัญญาการใช้ปัญญาในการแก้ปัญหา และ 3) กลไกลการขับเคลื่อน พบว่า การสร้างเครือข่ายระหว่างหมู่บ้านเกิดจากการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ในพื้นที่ไปสู่พื้นที่อื่น การสร้างพันธมิตรระหว่างคณะสงฆ์ ภาครัฐ
และภาคประชาชนร่วมมือแบบบูรณาการ การร่วมมือกันในระหว่างส่วนราชการที่เกี่ยวข้อง

ความเกี่ยวข้องกับหลักธรรมคำสอนทางพระพุทธศาสนา: การสร้างสังคมสันติสุข สอดคล้องกับหลักธรรม
ทางพระพุทธศาสนา คือ ศีล 5 ประกอบด้วย ปาณาติปาตา อทินนาทานา กาเมสุมิจฉาจารา มุสาวาทา และสุราเมรยมัชชะปะมาทัฏฐานา เป็นการมุ่งเน้นการพัฒนาพฤติกรรมและจิตสำนึกทางศีลธรรมของบุคคล เพื่อให้สามารถอยู่ร่วมกับผู้อื่นในสังคมได้อย่างสงบสุขและยั่งยืน ในการพัฒนาพฤติกรรมของคนในชุมชนให้มีวินัยในตนเอง การไม่เบียดเบียนผู้อื่นและการอยู่ร่วมกันอย่างเคารพกติกาสังคม ส่งผลให้เกิดสันติสุขในระดับบุคคล ครอบครัวและชุมชน

สรุป: รูปแบบการสร้างสังคมสันติสุขตามโครงการหมู่บ้านรักษาศีล 5 มีความสำคัญในการสร้างจิตสำนึกคุณธรรมในการดำเนินชีวิต ทำให้ชุมชนเกิดความสงบสุข ประชาชนมีคุณธรรมจริยธรรม ลดปัญหาความรุนแรง เกิดความเข้มแข็งในระดับครอบครัวและชุมชน การมีส่วนร่วมทุกภาคส่วน บ้าน วัด โรงเรียน รัฐ เอกชน ร่วมกันขับเคลื่อนชุมชนเข้มแข็งและสังคมสันติสุข

เอกสารอ้างอิง

Department of Religious Affairs, Ministry of Education. (1997). Factors Contributing to the Abbot's Success in Developing the Temple into a Community Center. Bangkok, Thailand: The Religious Affairs Printing House.

Kosonniratwong, M. (1998). Buddhadhamma: Theory and technical to give consultation. Bangkok, Thailand: Suweeriyasan.

Mongkolkeha, S. (2018). Achievement of the Keeping Five-Precepts in Villages Project (the Project) applied in Amphur Mueng, Loei Province, Thailand. Pathumthani University Academic Journal, 10(1), 82-91.

Patton, M. Q. (2015). Qualitative Research Evaluation Methods. California, United States of America: Sage Publication.

Phra Thepwethi (Prayut Payutto). (1982). Buddhism and Thai Society 2nd ed. Bangkok, Thailand: Komol Keemthong Foundation.

Phrakhru Supphatthanakanchanakit (Supphin Supphattho/Kringkanchana). (2016). A Study on the Development of Working Model of Kanchanaburi Sangka on the Five Precepts Undertaking Village Project. [Doctoral dissertation, Mahachulalongkornrajavidyalaya University]. Thai Digital Collection. https://www.thailis.or.th/tdc/browse.php?option=show&browse_type=title&titleid=488591.

PhramahaNikorn Paladsung & Zumitzavan, V. (2017). The Investigation of Five Percepts and Peace-Making in The Society Sustainably: A Case Study of Khon Kaen, Thailand. Journal of Graduate Studies Review, 13(3), 43-56.

Seehampai, P. (1992). Foundations of Religious and Moral Education. Bangkok, Thailand: Chulalongkorn University Press.

Siriworasakun, W. & Intaprom, W. (2018). MODEL-DRIVEN FIVE PRECEPTS IN VILLAGES POLICY TO SUCCESSED. Journal of Humanities and Social Sciences Thonburi University, 12(29), 203-209.

Somdet Phra Buddhaghosacariya (P.A. Payutto). (2019). Buddhadhamma: The Expanded Edition 53nd ed. Bangkok, Thailand: Palidhamm Publications, Pet and Home Company Limited.

The Five Precepts Observance Project. (2025). Report of The Five Precepts Village Project Level Five of SamutSongkhram Province. Bangkok, Thailand: The Five Precepts Observance Project.

Uppakhun, A. (2021). Factors Affecting the Effectiveness of the Five Precepts Village Project in Mueang District, Sakon Nakhon Province.[Master's Thesis dissertation, Sakon Nakhon Rajabhat University]. SNRU e-Thesis Sakon Nakhon Rajabhat University. https://gsmis.snru.ac.th/e-thesis/thesis_detail?r=61426423105.