แนวคิดอภิปรัชญา: แบบของเพลโตจากบทสนทนาฟีโดและพาร์เมนิดีส

Main Article Content

วรพล หิตามาตา
สิริกร อมฤตวาริน

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาแนวคิดเรื่องแบบของเพลโตที่ปรากฏในบทสนทนาฟีโดและพาร์เมนิดีส และเพื่อเปรียบเทียบและวิเคราะห์ความสัมพันธ์ของแนวคิดเรื่องแบบจากบทสนทนาทั้งสองเรื่องการวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงปรัชญาโดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงเอกสาร ศึกษาจากบทสนทนาฟีโด และพาร์เมนิดีส         เป็นเอกสารหลัก และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยการตีความเชิงปรัชญาและการเปรียบเทียบเชิงแนวคิด ผลการวิจัยพบว่า บทสนทนาฟีโด นำเสนอแนวคิดเรื่องแบบผ่านข้อโต้แย้งสำคัญ 3 ประเด็น ได้แก่ ข้อโต้แย้งเรื่อง        การระลึกได้ ข้อโต้แย้งเรื่องความสัมพันธ์กัน และข้อโต้แย้งสุดท้ายเกี่ยวกับความเป็นอมตะของจิต โดยแบบมีสถานะเป็นสิ่งจริงแท้ มั่นคง และเป็นหลักการที่รองรับความรู้ วิญญาณ และสิ่งเฉพาะหน่วย ขณะที่บทสนทนาพาร์เมนิดีส แสดงให้เห็นการตั้งคำถามและการวิพากษ์ทฤษฎีแบบผ่านข้อโต้แย้งสำคัญหลายประการ เช่น ขอบเขตของแบบ ทฤษฎีพาย ข้อโต้แย้งเรื่องบุคคลที่สาม แบบในฐานะความคิด ทฤษฎีความเหมือน และข้อโต้แย้งเรื่องความเป็นไปได้ในการรู้แบบ ซึ่งสะท้อนปัญหาเกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่างแบบกับสิ่งเฉพาะหน่วย และเมื่อเปรียบเทียบบทสนทนาทั้งสอง พบว่า ฟีโดมีลักษณะเป็นการเสนอและยืนยันแนวคิดเรื่องแบบ ขณะที่พาร์เมนิดีสมีลักษณะเป็นการย้อนทบทวน ตรวจสอบ และวิพากษ์ข้อจำกัดของทฤษฎีแบบไว้ ทั้งนี้ องค์ความรู้ที่ได้จากการวิจัย คือ แนวคิดเรื่องแบบของเพลโตเป็นแนวคิดที่มีพัฒนาการภายใน งานเขียนของเพลโตเอง โดยบทสนทนาฟีโด แสดงให้เห็นความจำเป็นของแบบในฐานะหลักการทางอภิปรัชญา ส่วนบทสนทนา พาร์เมนิดีส แสดงให้เห็นปัญหา เงื่อนไข และข้อจำกัดของทฤษฎีดังกล่าว การศึกษานี้จึงช่วยให้เข้าใจความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งสากลกับสิ่งเฉพาะหน่วย ความจริงแท้กับโลกแห่งประสบการณ์ และพัฒนาการทางอภิปรัชญาของเพลโตได้ชัดเจนยิ่งขึ้น

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
หิตามาตา ว., & อมฤตวาริน ส. (2026). แนวคิดอภิปรัชญา: แบบของเพลโตจากบทสนทนาฟีโดและพาร์เมนิดีส. วารสารรัฐประศาสนศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา, 9(1), 59–72. สืบค้น จาก https://so04.tci-thaijo.org/index.php/SSRUJPD/article/view/264818
ประเภทบทความ
บทความวิจัย

เอกสารอ้างอิง

กำพล ศรีโท, พระมหากฤษฎา กิตติโสภโณ, & พระอุดมสิทธินายก (กำพล คุณงฺกโร). (2566). วิเคราะห์แนวคิดทางปรัชญาการเมืองของเพลโต. วารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์, 12(5), 404–416.

ฮากิม สุดินปรีดา. (2563). อ่านเพลโต: กวีนิพนธ์ในทรรศนะของนักปรัชญา. วิวัฒน์วรรณสาร, 4(3), 205–246.

Castañeda, H.-N. (1972). Plato’s Phaedo theory of relations. Journal of Philosophical Logic, 1, 467–480. https://doi.org/10.1007/BF00255573

Dimas, P. (2003). Recollecting Forms in the Phaedo. Phronesis, 48(3), 175–214.

Ebrey, D. (2023). Plato’s Phaedo: Forms, death, and the philosophical life. Cambridge University Press.

McPherran, M. L. (1983). Plato’s Parmenides theory of relations. Canadian Journal of Philosophy Supplementary Volume, 9, 149–164. https://doi.org/10.1080/00455091.1983.10715866

Rickless, S. C. (2007). Plato’s Parmenides. In E. N. Zalta (Ed.), The Stanford Encyclopedia of Philosophy. Stanford University.

Sabrier, P. (2019). Parts, Forms, and participation in the Parmenides and Sophist: A comparison. Études platoniciennes, 15. https://doi.org/10.4000/etudesplatoniciennes.1601

Silverman, A. (2014). Plato’s middle period metaphysics and epistemology. In E. N. Zalta (Ed.), The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Spring 2014 ed.). Stanford University.

Whitehead, A. N. (1978). Process and reality: An essay in cosmology (Corrected ed., D. R. Griffin & D. W. Sherburne, Eds.). Free Press. (Original work published 1929).