ผืนผ้าใบธุรกิจของพิพิธภัณฑ์เอกชนในประเทศไทย: การออกแบบโมเดลธุรกิจเชิงสร้างสรรค์เพื่อความยั่งยืน
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสังเคราะห์และนำเสนอ “รูปแบบโมเดลธุรกิจของพิพิธภัณฑ์เอกชนไทย” (Business Canvas Model for Private Museums) โดยใช้แนวคิดหลักสามประการ ได้แก่ (1) ผืนผ้าใบโมเดลธุรกิจ (Business Model Canvas: BMC) ของ Osterwalder และ Pigneur (2010) เพื่อวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงระบบของการสร้างคุณค่า (Value Creation) (2) แนวคิดสามเสาหลักแห่งความยั่งยืน (Triple Bottom Line: People–Planet–Profit) ของ Elkington (1994) เพื่อเชื่อมโยงคุณค่าทางสังคม สิ่งแวดล้อม และเศรษฐกิจเข้าด้วยกัน และ (3) แนวคิดการสื่อสารการตลาดเชิงบูรณาการ (Integrated Marketing Communication: IMC) เพื่อเสริมสร้างภาพลักษณ์และการมีส่วนร่วมของสาธารณะ ผลการสังเคราะห์เชิงแนวคิดพบว่า ความยั่งยืนของพิพิธภัณฑ์ในยุคปัจจุบันไม่ได้ขึ้นอยู่กับการจัดแสดงวัตถุเพียงอย่างเดียว หากแต่ขึ้นอยู่กับการบริหารจัดการคุณค่าทางวัฒนธรรมให้เกิดผลลัพธ์เชิงสังคมและเศรษฐกิจอย่างสมดุล พิพิธภัณฑ์เอกชนไทยควรพัฒนาโมเดลธุรกิจแบบพึ่งพาตนเอง (Self-Sustaining Model) ที่ผสมผสาน BMC, TBL และ IMC เข้าด้วยกัน เพื่อให้สามารถสร้างรายได้ ควบคู่กับการอนุรักษ์และเผยแพร่มรดกวัฒนธรรมอย่างมีประสิทธิภาพ ข้อเสนอเชิงนโยบาย ภาครัฐควรส่งเสริมพิพิธภัณฑ์เอกชนให้เป็นส่วนหนึ่งของยุทธศาสตร์ Soft Power แห่งชาติ ผ่านการจัดตั้งกองทุนสนับสนุน การฝึกอบรม และสิทธิประโยชน์ทางภาษี ส่วนภาคเอกชนและผู้บริหารพิพิธภัณฑ์ควรใช้แนวคิด BMC และ TBL เป็นเครื่องมือในการออกแบบกลยุทธ์ และใช้ IMC ในการสื่อสารเชิงสร้างสรรค์เพื่อขยายฐานผู้ชมอย่างยั่งยืน บทความนี้จึงนำเสนอ “แบบจำลองธุรกิจเชิงบูรณาการ (Integrated Business Model)” ที่สะท้อนการเปลี่ยนผ่านของพิพิธภัณฑ์ไทยจากองค์กรอนุรักษ์สู่ “องค์กรผู้ประกอบการทางวัฒนธรรม (Cultural Entrepreneurial Organization)” ที่สร้างสมดุลระหว่างคุณค่าทางสังคม วัฒนธรรม และเศรษฐกิจ
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร. (2568). รายงานสถานภาพพิพิธภัณฑ์ในประเทศไทย พ.ศ. 2568. ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน).
Belch, G. E., & Belch, M. A. (2021). Advertising and promotion: An integrated marketing communications perspective (12th ed.). McGraw-Hill Education.
Bollo, A., & Dal Pozzolan, L. (2017). Cultural participation and inclusive societies: The role of museums in Europe. European Network of Cultural Administration Training Centers (ENCATC).
Elkington, J. (1997). Cannibals with forks: The triple bottom line of 21st century business. Capstone Publishing.
Fleischmann, K. (2019). Business models for creative industries: Lessons from German museums. International Journal of Cultural Policy, 25(4), 478–493. https://doi.org/10.1080/10286632.2017.1335678
Holden, J. (2015). Cultural value and the crisis of legitimacy: Why culture needs a democratic mandate. Demos.
Johnson, P. (2021). Hybrid cultural enterprises: Business models for museum innovation in the United States. Museum Management and Curatorship, 36(3), 221–238.
https://doi.org/10.1080/09647775.2021.1893569
Kotler, N., Kotler, P., & Kotler, W. I. (2018). Museum marketing and strategy: Designing missions, building audiences, generating revenue and resources (3rd ed.). Jossey-Bass.
McLean, F. (2020). Marketing the museum: Understanding visitors and developing audiences. Routledge.
Osterwalder, A., & Pigneur, Y. (2010). Business model generation: A handbook for visionaries, game changers, and challengers. Wiley.
Osterwalder, A., Pigneur, Y., Bernarda, G., & Smith, A. (2014). Value proposition design: How to create products and services customers want. Wiley.
Zott, C., Amit, R., & Massa, L. (2011). The business model: Recent developments and future research. Journal of Management, 37(4), 1016–1042. https://doi.org/10.1177/0149206311406265
