การส่งเสริมชุมชนสร้างเครือข่ายและพัฒนาการท่องเที่ยวชุมชนด้วยกระบวนการวิศวกรสังคม ของตำบลนาเสียว อำเภอเมือง จังหวัดชัยภูมิ
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ส่งเสริมและพัฒนาองค์ความรู้ของชุมชนด้านการท่องเที่ยวด้วยกระบวนการวิศวกรสังคม 2) พัฒนาและตรวจสอบความเหมาะสมและความเป็นไปได้ของโมเดลต้นแบบสำหรับต่อยอดและยกระดับการท่องเที่ยวชุมชนอย่างยั่งยืน และ 3) ส่งเสริมความร่วมมือและการสร้างเครือข่ายพัฒนาชุมชนด้านการท่องเที่ยวระหว่างตำบลนาเสียวกับมหาวิทยาลัยราชภัฏชัยภูมิ การวิจัยเป็น การวิจัยเชิงคุณภาพเชิงพัฒนา แบ่งเป็น 3 ระยะ ระยะที่ 1 คัดเลือกแบบเจาะจง 30 คน จากผู้นำชุมชน ปราชญ์ชาวบ้าน และผู้มีส่วนได้ส่วนเสียด้านการท่องเที่ยว ใช้เครื่องมือวิศวกรสังคม 5 เครื่องมือ การสังเกต และการอภิปราย ระยะที่ 2 คัดเลือกผู้เกี่ยวข้อง 30 คน ใช้แบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้างและตรวจสอบร่างโมเดล ระยะที่ 3 ใช้ตัวแทน 4 ภาคส่วนในการประชุม สนทนากลุ่ม และกำหนดกรอบความร่วมมือ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหาและตรวจสอบแบบสามเส้า ผลการวิจัยพบว่า 1) ชุมชนมีทุนด้านการท่องเที่ยว 5 ประเภท และปัจจัยสำคัญ 6 ด้าน โดยกระบวนการวิศวกรสังคมช่วยเชื่อมข้อมูลกับการวิเคราะห์โจทย์และกำหนดทางเลือกร่วม 2) โมเดลต้นแบบมี 7 องค์ประกอบ ได้แก่ บริบทและทุนชุมชน การพัฒนาคน กระบวนการวิศวกรสังคม การมีส่วนร่วมและการจัดการ การพัฒนากิจกรรมและคุณค่าการท่องเที่ยว เครือข่ายและภาคี และการติดตาม ประเมินผล และความยั่งยืน โดยควรปรับใช้ตามทรัพยากรและบริบท และ 3) ความร่วมมือควรเริ่มจากโจทย์ร่วมของชุมชน โดยสังเคราะห์ภาคี 7 กลุ่ม รูปแบบความร่วมมือ 5 ขั้นตอน และกลไกเครือข่าย 7 ขั้นตอน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
คุณัญญาฐ์ คงนาวัง, และ โชติมา ไชยวงศ์เกียรติ. (2568). การพัฒนาผลิตภัณฑ์ชุมชน ภายใต้กระบวนการวิศวกรสังคม ของกลุ่มผู้ผลิตสินค้าชุมชน ตำบลนาเสียว อำเภอเมือง จังหวัดชัยภูมิ. วารสารสังคมศาสตร์ทัศนา, 1(2), 29–37.
ฐานริณทร์ หาญเกียรติวงศ์, และ รุจิกาญจน์ สานนท์. (2564). การพัฒนาศักยภาพเครือข่ายความร่วมมือด้านการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน ของชุมชนแห่งหนึ่งในตำบลห้วยแก้ว อำเภอแม่ออน จังหวัดเชียงใหม่. วารสารวิชาการสังคมศาสตร์เครือข่ายวิจัยประชาชื่น, 3(1), 1–14.
ฐิติรดา เปรมปรี. (2568). แนวทางการพัฒนาผลิตภัณฑ์ทางการท่องเที่ยวจากศิลปวัฒนธรรมิและภูมิปัญญาท้องถิ่น อำเภอเมือง จังหวัดชัยภูมิ. วารสารวิจัยและนวัตกรรมท้องถิ่น, 20(1), 9–22.
ดวงกมล เวชวงค์. (2554). กระบวนการนําเสนออัตลักษณ์ทางชาติพันธุ์ยวนในบริบทของการท่องเที่ยวผ่านหอวัฒนธรรมพื้นบ้าน และตลาดท่าน้ำ: ศึกษากรณีชุมชนไท-ยวน ตำบลต้นตาล อำเภอเสาไห้ จังหวัดสระบุรี. วารสารวิทยบริการ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์, 22(3). 130-149.
ทิวาพร หกขุนทด, และ กัลยา แซ่อั้ง. (2566). ถอดบทเรียนเครือข่ายจัดการการท่องเที่ยวโดยชุมชนพื้นที่ ตำบลบ้านปรก อำเภอเมือง จังหวัดสมุทรสงคราม. วารสารสหวิทยาการนวัตกรรมปริทรรศน์, 6(6), 99–112.
ธันยพงศ์ สารรัตน์, โพธิ์พงศ์ ฉัตรนันทภรณ์, และ ภัทรพล จันทร์เพ็ญ. (2565). กระบวนการค้นหาศักยภาพด้วยการมีส่วนร่วมเพื่อพัฒนาแหล่งท่องเที่ยวเขตอนุรักษ์แหล่งน้ำห้วยคล้า บ้านหนองเข็งน้อย ตำบลกฤษณา อำเภอขุขันธ์ จังหวัดศรีสะเกษ. วารสารรามคำแหง ฉบับมนุษยศาสตร์, 41(1), 1–24.
พนิตสุภา ธรรมประมวล, และ กาสัก เต๊ะขันหมาก. (2563). การพัฒนาการท่องเที่ยวโดยชุมชนบนฐานทุนทางวัฒนธรรมลาวแง่ว ตำบลทองเอน อำเภออินทร์บุรี จังหวัดสิงห์บุรี. วารสารการพัฒนาชุมชนและคุณภาพชีวิต, 8(2), 389–402.
มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์. (2569, 12 กรกฎาคม). การพัฒนา Soft Skills แก่นักศึกษา ด้วยกระบวนการวิศวกรสังคม. https://sdgs.srru.ac.th/articles/lds-338
สุเทวี คงคูณ. (2568). การเรียนรู้ชุมชนท้องถิ่นโดยใช้กระบวนการวิศวกรสังคม กรณีศึกษา: ตำบลหัวช้าง อำเภออุทุมพรพิสัย จังหวัดศรีสะเกษ. วารสารวิชาการวิทยาลัยบริหารศาสตร์, 8(3), 50–66.
สุภณิดา พวงผกา, และ ธัชกร ธิติลักษณ์. (2567). แนวทางในการส่งเสริมการดำเนินงานของวิสาหกิจชุมชนท่องเที่ยวโดยการใช้ทุนทางสังคมในการขับเคลื่อนธุรกิจ. วารสารศิลปศาสตร์และอุตสาหกรรมบริการ, 7(2), 126–141.
องค์การบริหารส่วนตำบลนาเสียว. (ม.ป.ป.). น้ำตกตาดฟ้า. https://www.naseaw.go.th/trv-otp-detail?id=225
Burgos, A., & Mertens, F. (2017). Participatory management of community-based tourism: A network perspective. Community Development, 48(4), 546–565. https://doi.org/10.1080/15575330.2017.1344996
Krittayaruangroja, K., Suriyankietkaewa, S., & Hallinger, P. (2023). Research on sustainability in community-based tourism: A bibliometric review and future directions. Asia Pacific Journal of Tourism Research, 28(9), 1031–1051. https://doi.org/10.1080/10941665.2023.2276477
Na Thongkaew, B., Ruksapol, A., & Brewer, P. (2025). The role of local networks in supportive mechanisms model for sustainable community-based tourism administration. Tourism Planning & Development, 22(2), 159–181. https://doi.org/10.1080/21568316.2024.2320207
Richards, G. (2018). Cultural tourism: A review of recent research and trends. Journal of Hospitality and Tourism Management, 36, 12–21. https://doi.org/10.1016/j.jhtm.2018.03.005