มโนอุปลักษณ์บุญและบาปในหนังสือธรรมะร่วมสมัยภาษาไทย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษามโนอุปลักษณ์บุญและบาปในหนังสือธรรมะร่วมสมัยภาษาไทยตามแนวคิดอรรถศาสตร์ปริชาน โดยเก็บข้อมูลจากหนังสือธรรมะร่วมสมัยภาษาไทยที่เผยแพร่ในช่วง พ.ศ. 2550-2565 ผลการศึกษาสะท้อนมโนทัศน์เกี่ยวกับบุญและบาป แบ่งเป็นมโนอุปลักษณ์บุญ จำนวน 8 มโนอุปลักษณ์ ได้แก่ 1. [บุญ คือ วัตถุสิ่งของ] 2. [บุญ คือ พลังงาน] 3. [บุญ คือ เงินทุน] 4. [บุญ คือ ตัวช่วย] 5. [บุญ คือ อาหาร] 6. [บุญ คือ เครื่องชำระล้าง] 7. [บุญ คือ น้ำ] และ 8. [บุญ คือ พืช] และมโนอุปลักษณ์บาป จำนวน 6 มโนอุปลักษณ์ ได้แก่ 1. [บาป คือ วัตถุสิ่งของ]2. [บาป คือ สิ่งสกปรก] 3. [บาป คือ สสารที่มีฤทธิ์] 4. [บาป คือ แผล] 5. [บาป คือ สิ่งฉุดรั้ง] และ 6. [บาป คือ หนี้สิน] มโนอุปลักษณ์บุญและบาปเหล่านี้ไม่เพียงแต่จะช่วยอธิบายแนวคิดบุญและบาปที่เป็นนามธรรมให้เป็นรูปธรรมเท่านั้น แต่ยังชี้ให้เห็นแนวทางการประยุกต์ใช้มโนอุปลักษณ์เพื่อให้ธรรมะในพระไตรปิฎกเข้าถึงได้ง่ายโดยการเชื่อมโยงเข้ากับชีวิตประจำวันของผู้คนและนำเสนอผ่านหนังสือธรรมะร่วมสมัย ทั้งนี้ ยังเป็นการสืบทอดและปรับวิธีการนำเสนอของแนวคิดบุญและบาปโดยใช้แบบเปรียบ (source domain) ที่ใกล้ตัวมากขึ้น อันนำไปสู่การขยายรายละเอียดและความหมายของแนวคิดบุญและบาปให้เข้าใจได้อย่างเป็นระบบและสอดคล้องกับโลกปัจจุบัน
Article Details
เอกสารอ้างอิง
แก้วธารา. (2558). เพิ่มบุญด้วยสังฆทาน. กรุงเทพฯ: นานา.
จิตกาล และอมตะ เทพรักษา. (2564). กรรมฐานเปิดบุญ ตัดกรรมทำให้รวย. กรุงเทพฯ: แฮปปี้บุ๊ค.
จิตตวชิระ. (2554). ไปวัดอย่างไรให้ได้บุญมาก. กรุงเทพฯ: แฮปปี้บุ๊ค.
ซองซาร์ จัมยัง เคียนเซ. (2565). จาริกในรอยบุญ: สิ่งควรรู้ก่อนไปเยือนสังเวชนียสถาน (พินทุสร ติวุตานนท์, ผู้แปล). กรุงเทพฯ: สวนเงินมีมา.
ณปภัช พิมพ์ดี. (2560). สถานะของสาร. สืบค้นเมื่อ 18 มกราคม 2568 จาก https://www.scimath.org/lesson-chemistry/item/7078-2017-05-28-02-15-42
ทิพากร รินไธสงค์ และวิมล ถึงประชา. (2557). เปิดบุญรวย หยุดกรรมจน. กรุงเทพฯ: พีอาร์ พับลิชชิ่ง.
ธ.ธรรมรักษ์. (2565). ปาฏิหาริย์เชื่อมบุญ ตอน ปิดทางจน เปิดทางรวย. กรุงเทพฯ: แฮปปี้บุ๊ค.
ธนพล เอกพจน์. (2566). อุปลักษณ์เชิงมโนทัศน์บาปในภาษาไทย. ช่อพะยอม, 34(1), 13-42.
ธนพล เอกพจน์ และวิรัช วงศ์ภินันท์วัฒนา. (2558). อุปลักษณ์ความทุกข์ในภาษาไทย (วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาภาษาไทย). มหาวิทยาลัยขอนแก่น, ขอนแก่น.
นิธิ เอียวศรีวงศ์. (2542). ปัญญาชนกับสังคมไทย (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: มติชน.
บ.ส.ษิริ บุณยภาค. (2552). อิ่มเอมและเปรมสุขด้วยบุญต้นทุนถูก. กรุงเทพฯ: สร้างสรรค์บุ๊คส์.
ปราณี ทินราช. (2551). เหลือเชื่อ บุญ กุศล ส่งผลได้จริง!. กรุงเทพฯ: เคล็ดไทย.
ปิยภรณ์ อบแพทย์. (2552). อุปลักษณ์เกี่ยวกับชีวิตในหนังสือธรรมะ (วิทยานิพนธ์อักษรศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาภาษาไทย). จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, กรุงเทพฯ.
พรรณทิพา พิชัยลักษณ์. (2563). กินเพื่ออยู่ ไม่ใช่อยู่เพื่อกิน การเลือกกินอย่างใส่ใจเพื่อโลกที่ดีกว่า. สืบค้นเมื่อ 20 มกราคม 2568 จาก https://www.scholarsofsustenance.org/post/ก-นเพ-ออย-ไม-ใช-อย-เพ-อก-น-การเล-อกก-นอย-างใส-ใจเพ-อโลกท-ด-กว-า
ไพศาล วิสาโล, พระ. (2552). ทำบุญให้ฉลาด. กรุงเทพฯ: เนชั่นบุ๊คส์.
ยมลภัทร ภัทรคุปต์ (2553). อุปลักษณ์ความตายในหนังสือธรรมะ (วิทยานิพนธ์อักษรศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาภาษาไทย). จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, กรุงเทพฯ.
รัชนีย์ญา กลิ่นน้ำหอม. (2556). อุปลักษณ์ความสุขในบล็อกไทย. สถาบันวัฒนธรรมและศิลปะ (สาขามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์) มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ, 14(2), 132-138.
ราชบัณฑิตยสถาน. (2556). พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554. กรุงเทพฯ: ราชบัณฑิตยสถาน.
ฤทธิญาโณ. (2562¬). ลดกรรม เปิดบุญ หนุนให้รุ่งเรืองตลอดกาล. กรุงเทพฯ: แฮปปี้บุ๊ค.
วศิน อินทสระ. (2549). พุทธจริยศาสตร์ (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: ธรรมดา.
วิชิตา คะแนนสิน และณัฐมน สุนทรมีเสถียร. (2564). เหตุผลที่เราควรมี ‘Support System’ ใครสักคนที่เป็น ‘พื้นที่ปลอดภัย’ ให้ซบไหล่ในวันเหนื่อยล้า. สืบค้นเมื่อ 20 มกราคม 2568 จาก https://becommon.co/life/heart-support-system/
ส.ศิวโรจน์. (2565). ทำบุญให้ “รวย” เพิ่ม “ทุน” ชีวิต ด้วยปาฏิหาริย์แห่งบุญ 108. กรุงเทพฯ: Feel Good.
สมิติเวช. (2567). pm 2.5 คืออะไร เกิดจากอะไร ทำความเข้าใจและป้องกันฝุ่นไปพร้อมกัน. สืบค้นเมื่อ 19 มกราคม 2568 จาก https://samitivejchinatown.com/th/article/health/what-is-pm-2.5
สิริมา เชียงเชาว์ไว. (2556). อุปลักษณ์เกี่ยวกับธรรมะในปาฐกถาธรรมของพุทธทาสภิกขุ (วิทยานิพนธ์อักษรศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาภาษาไทย). มหาวิทยาลัยศิลปากร, นครปฐม.
อรรคเดช นนทะโชติ. (2556). เบิกบุญเปลี่ยนชีวิต ลิขิตได้ด้วยตัวเรา. กรุงเทพฯ: เนชั่นบุ๊คส์.
เอกพล ดวงศรี. (2561). กรรม: อุปลักษณ์เชิงมโนทัศน์ที่สะท้อนความเชื่อในสังคมไทย. วิจัยและพัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา, 10(1), 86-102.
อำนาจ ปักษาสุข. (2559, 17 มิถุนายน). มโนอุปลักษณ์เกี่ยวกับบุญในภาษาไทย: กรณีศึกษากลุ่มสาธารณะในเฟซบุ๊ก [เอกสารนำเสนอ]. การประชุมวิชาการระดับชาติ SMARTS ครั้งที่ 6 หัวข้ออัตลักษณ์แห่งเอเชีย 2016. คณะวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.
อำนาจ ปักษาสุข. (2562). วาทกรรมเกี่ยวกับ “บุญ” ในสื่อสาธารณะ (วิทยานิพนธ์อักษรศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาภาษาไทย). มหาวิทยาลัยศิลปากร, นครปฐม.
อำนาจ ปักษาสุข และสมชาย สำเนียงงาม. (2561). อุดมการณ์เชิงธุรกิจในวาทกรรมเกี่ยวกับบุญในหนังสือธรรมะ: ความสัมพันธ์ระหว่างภาษากับอุดมการณ์. วรรณวิทัศน์, 18, 105-137.
KPP Advice Center. (2565). เงินมีหน้าที่อะไร ทำไมเงินดิจิทัลยังแทนไม่ได้. สืบค้นเมื่อ 19 มกราคม 2568 จาก https://advicecenter.kkpfg.com/th/money-matter/functions-and-characteristics-of-money
National Power Supply. (2566). พลังงานสะอาด พลังงานจากธรรมชาติที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม. สืบค้นเมื่อ 19 มกราคม 2568 จากhttps://www.npsplc.com/th/updates/blog/655/พลังงานสะอาด-พลังงานจากธรรมชาติที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม
Evans, V., & Green, M. (2006). Cognitive linguistics: An introduction. New Jersey: Lawrence Erlbaum Associates.
Gibbs, R. W. (2006). Embodiment and cognitive science. New York: Cambridge University Press.
Kövecses, Z. (2002). Metaphor: A practical introduction. Oxford: Oxford University Press.
Kövecses, Z. (2010). Metaphor: A practical introduction (2nd ed). Oxford: Oxford University Press.
Kuczok, M. (2018). The biblical metaphors of sin: A cognitive-semantic perspective on the English version of the Bible. Retrieved April 4, 2024, from https://www.researchgate.net/publication/325111866_THE_BIBLICAL_METAPHORS_OF_SIN_A_COGNITIVESEMANTIC_PERSPECTIVE_ON_THE_ENGLISH_VERSION_OF_THE_BIBLE
Lakoff, G., & Johnson, M. (1980). Metaphors we live by. Chicago: Chicago University Press.
Lakoff, G., & Johnson, M. (2003). Metaphors we live by (2nd ed). Chicago: Chicago University Press.
