จาก “เพื่อ” สู่ “เพราะ”: ความสัมพันธ์ทางความหมาย และสันนิษฐานที่มาของการใช้คำ
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ทางความหมายและที่มาของการใช้คำว่า “เพื่อ” และ “เพราะ” ในภาษาไทยเชิงประวัติ ผลการศึกษาพบว่าคำว่า “เพื่อ” ปรากฏใช้ก่อนคำว่า “เพราะ” โดยคำว่า “เพื่อ” เริ่มปรากฏใช้ในจารึกหลักที่ 1 ส่วนคำว่า “เพราะ” ปรากฏใช้ในจารึกสุโขทัยหลักอื่นในสมัยหลัง ทั้งสองคำมีความหมายร่วมกันคือบอกสาเหตุ แต่คำว่า “เพื่อ” ยังมีความหมายบอกจุดมุ่งหมายด้วย สันนิษฐานว่าคำว่า “เพื่อ” เป็นคำไทยแท้ ส่วนคำว่า “เพราะ” เป็นคำยืมภาษาเขมร การปรากฏคำซ้อน “เพราะเพื่อ” ในวรรณคดีอาจสะท้อนความเข้าใจในอดีตว่าสองคำนี้มีความหมายใกล้เคียงกัน เหตุที่คำว่า “เพื่อ” มีการเปลี่ยนแปลงความหมายโดยมีความหมายแคบเข้าเหลือเพียงความหมายบอกจุดมุ่งหมาย อาจเป็นผลจากการยืมคำว่า “เพราะ” เข้ามาใช้ เนื่องจากเป็นคำที่มีความหมายเฉพาะเจาะจงกว่า และเป็นไปตามธรรมชาติของภาษาประการหนึ่งที่มุ่งสู่ความไม่ฟุ่มเฟือย
Article Details
เอกสารอ้างอิง
กรมศิลปากร. (2498). พระราชนิพนธ์ลิลิตนิทราชาคริต. พระนคร: โรงพิมพ์คลังออมสิน.
กรมศิลปากร. (2505). เตลงพ่าย. พระนคร: ศิวพร.
กรมศิลปากร. (2509). ลิลิตนารายณ์สิบปาง (พิมพ์ครั้งที่ 4). พระนคร: คลังวิทยา.
กรมศิลปากร. (2516). ประมวลหนังสือสัญญาใหม่และอนุสัญญาระหว่างกรุงสยามกับประเทศฝรั่งเศส กับคำอธิบายประกอบ และหนังสือสัญญาโบราณครั้งรัชสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: อมรการพิมพ์.
กรมศิลปากร. (2523). สมุทรโฆษคำฉันท์ (พิมพ์ครั้งที่ 3). กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์การศาสนา.
กรมศิลปากร. (2548). ประชุมจารึก ภาคที่ 8 จารึกสุโขทัย. กรุงเทพฯ: กรมศิลปากร.
กรมศิลปากร. (2562). จดหมายเหตุรัชกาลที่ 2 จุลศักราช 1171-1174. กรุงเทพฯ: สำนักหอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร กระทรวงวัฒนธรรม.
กระทรวงเกษตราธิการ. (2454). วิธีเลือกฝ้ายทำพันธุ์. พระนคร: ม.ป.พ.
คณะกรรมการจัดพิมพ์เอกสารทางประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม และโบราณคดี. ประชุมจดหมายเหตุ สมัยอยุธยา ภาค 1. (2510). กรุงเทพฯ: คณะกรรมการจัดพิมพ์เอกสารทางประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม และโบราณคดี สำนักนายกรัฐมนตรี.
คุณบรรจบ พันธุเมธา. (2528). ลักษณะภาษาไทย (พิมพ์ครั้งที่ 6). กรุงเทพฯ: กิ่งจันทร์การพิมพ์.
จอมเกล้าเจ้าอยู่หัว, พระบาทสมเด็จพระ. (2491). ตำนานพระพุทธชินราช พระพุทธชินศรี และพระศรีศาสดา. พระนคร: โรงพิมพ์ยิ้มศรี.
จิราพร โชติเธียระวงศ์. (2524). การศึกษาเปรียบเทียบการใช้คำสันธานในสมัยสุโขทัย อยุธยา กับสมัยปัจจุบัน (วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต สาขาภาษาไทย). จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, กรุงเทพฯ.
ดุษฎีพร ชำนิโรคศานต์. (2558). ภาษาศาสตร์เชิงประวัติและภาษาไทเปรียบเทียบ. กรุงเทพฯ: โครงการจัดพิมพ์ผลงานทางวิชาการของคณาจารย์ภาควิชาภาษาไทย คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ตรัง, พระยา. (2512). โคลงดั้นเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์คุรุสภาพระสุเมรุ.
เทพี จรัสจรุงเกียรติ. (2543). หน่วยเชื่อมโยงปริจเฉทภาษาไทยตั้งแต่สมัยสุโขทัยจนถึงปัจจุบัน (วิทยานิพนธ์ดุษฎีบัณฑิต สาขาภาษาไทย). จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, กรุงเทพฯ.
เทพี พันธุเมธา. (2529). การใช้สันธานในสมัยรัตนโกสินทร์ (วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต สาขาภาษาไทย). จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, กรุงเทพฯ.
นพรัฐ เสน่ห์. (2556). การกลายเป็นคำไวยากรณ์ของ “ด้วย” (วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต สาขาภาษาไทย). จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, กรุงเทพฯ.
นววรรณ พันธุเมธา. (2525). ไวยากรณ์ไทย. พระนคร: รุ่งเรือนสาส์นการพิมพ์.
นววรรณ พันธุเมธา. (2549). ไวยากรณ์ไทย (พิมพ์ครั้งที่ 3). กรุงเทพฯ: โครงการเผยแพร่ผลงานวิชาการ คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
นววรรณ พันธุเมธา และปราณี กุลละวณิชย์. (2548). ไวยากรณ์แนวต่าง ๆ.
ใน เอกสารการสอนชุดวิชาภาษาไทย 3 สาขาวิชาศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช, (น. 1-60). นนทบุรี: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
นันทกา พหลยุทธ. (2526). การศึกษาเปรียบเทียบการใช้คำบุพบทในสมัยสุโขทัย อยุธยา กับสมัยปัจจุบัน (วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต สาขาภาษาไทย). จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, กรุงเทพฯ.
บรรจบ บรรณรุจิ. (2549). ไวยากรณ์ภาษาบาลีขั้นต้น. กรุงเทพฯ: โครงการเผยแพร่ผลงานวิชาการ คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ปรีชา ช้างขวัญยืน. (2560). ปรีชาวิทรรศน์: มุมมองภาษาไทย. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
พัฒน์ เพ็งผลา. (2556). วรรณกรรมบาลีในประเทศไทย. กรุงเทพฯ: โอเดียนสโตร์.
พิรุฬห์ ปิยมหพงศ์. (2559). คุณสมบัติทางวากยสัมพันธ์และอรรถศาสตร์ของตัวบ่งชี้ผู้รับประโยชน์ “เพื่อ” และ “ให้” ในภาษาไทย (วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต สาขาภาษาศาสตร์). จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, กรุงเทพฯ.
เพียรศิริ วงศ์วิภานนท์. (2548). ความหมาย. ใน เอกสารการสอนชุดวิชาภาษาไทย 3 สาขาวิชาศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช (พิมพ์ครั้งที่ 12). นนทบุรี: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
ภาณุ สังขะวร. (2527). ความสัมพันธ์ทางอรรถศาสตร์ระหว่างคำนามกับคำกริยาในประโยคภาษาไทย (วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต สาขาภาษาไทย). จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, กรุงเทพฯ.
มิ่งมิตร ศรีประสิทธิ์. (2546). การศึกษาเชิงประวัติของคำว่า แล้ว อยู่ อยู่แล้ว. (วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต สาขาภาษาไทย). จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, กรุงเทพฯ.
รัฐบาลสยาม. (2382). ประกาศห้ามสูบฝิ่น. ม.ป.ท.: ม.ป.พ.
รัตนา จันทร์เทาว์. (2560). พัฒนาการภาษาลาว. ขอนแก่น: คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น.
ราชบัณฑิตยสถาน. (2545). พจนานุกรมศัพท์วรรณคดีไทย สมัยอยุธยา ลิลิตโองการแช่งน้ำ (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: ราชบัณฑิตยสถาน.
วิจินตน์ ภาณุพงศ์. (2543). โครงสร้างภาษาไทย: ระบบไวยากรณ์ (พิมพ์ครั้งที่ 15). กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยรามคำแหง.
วิภาวรรณ อยู่เย็น. (2540). การศึกษาเปรียบเทียบความแตกต่างระหว่างภาษาไทยกับภาษาลาว และข้อบกพร่องในการใช้ภาษาไทยของนักศึกษาลาวที่มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์. มนุษยศาสตร์วิชาการ, 5(1), 35-54.
วิภาส โพธิแพทย์. (2567). คำเก่า-คำถิ่นในคำซ้อน (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: โครงการเผยแพร่ผลงานวิชาการ คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
วิยะดา ตานี. (2544). การเชื่อมโยงความในจารึกสุโขทัย (วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต สาขาจารึกภาษาไทย). มหาวิทยาลัยศิลปากร, กรุงเทพฯ.
วิไลวรรณ ขนิษฐานันท์. (2544). เขมรผสมไทย: การเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ในประวัติศาสตร์ภาษาไทย. ภาษาและภาษาศาสตร์, 19(2), 35-50.
ศานติ ภักดีคำ และนวรัตน์ ภักดีคำ. (2561). ประวัติศาสตร์อยุธยาจากจารึก: จารึกสมัยอยุธยา. กรุงเทพฯ: สมาคมประวัติศาสตร์ในพระราชูปถัมภ์ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี.
สถาบันภาษาไทย. (2552). บรรทัดฐานภาษาไทย เล่ม 3: ชนิดของคำ วลี ประโยค และสัมพันธสาร. กรุงเทพฯ: สถาบันภาษาไทย สำนักวิชาการและมาตรฐานการศึกษา สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ.
สุมิตรา อังวัฒนกุล. (2509). คำบุพบทในภาษาไทย (วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต แผนกวิชามัธยมศึกษา). จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, กรุงเทพฯ.
สำนักงานราชบัณฑิตยสภา. (2560). พจนานุกรมศัพท์ภาษาศาสตร์ (ภาษาศาสตร์ทั่วไป) ฉบับราชบัณฑิตยสภา. กรุงเทพฯ: สำนักงานราชบัณฑิตยสภา.
อุปกิตศิลปสาร, พระยา. (2511). หลักภาษาไทย. พระนคร: ไทยวัฒนาพานิช.
อุไรศรี วรศะริน. (2553). ร่องรอยภาษาเขมรในภาษาไทย (อรวรรณ บุญยฤทธิ์, จตุพร โคตรกนก, และสมเกียรติ วัฒนาพงษากุล, ผู้แปล). กรุงเทพฯ: ภาควิชาภาษาตะวันออก คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร.
Hanna, W. J. (2019, September 18). Dai Lue dictionary ᦈᦹᧈ ᦶᦑᧃ ᦺᦑ ᦟᦹᧉ 傣泐词典 (Web edition). SIL International. Retrieved July 5, 2025, from https://www.webonary.org/dailu/
Headley, R. K. (1997). Cambodian-English dictionary (2nd ed.). Maryland: Dunwoody Press.
Hudak, T. J. (2008). William J. Gedney’s comparative Tai source book. Honolulu: University of Hawai’i Press.
Kerr, A. D. (1972). Lao-English dictionary. Washington: Catholic University of America Press.
Kullavanijaya, P. (1974). Transitive verbs in Thai (Doctoral dissertation). University of Hawai'i at Manoa, Honolulu.
Pou, S. (2005). Dictionnaire vieux Khmer-Français-Anglais. Paris: Éditions L'Harmattan.
Starosta, S., & Kullavanijaya, P. (2002). Cause and result clauses from the Ramkhamhaeng Inscription to Modern Thai. Language and Linguistics, 3(4), 715-743.
