ปัญหาการจัดทำบริการสาธารณะโดยใช้โครงข่ายประเภทพลังงาน : กรณีการกำหนดค่าทดแทนการวางท่อก๊าซธรรมชาติสำหรับผู้ทรงสิทธิอื่น

Main Article Content

โชคชัย เนตรงามสว่าง
เพียรศักดิ์ สมบัติทอง

บทคัดย่อ

          ปัจจุบันประเทศไทยจัดทำบริการสาธารณะโดยใช้โครงข่ายประเภทพลังงาน โดยมีหน้าที่ทั้งเป็นผู้กำกับดูแล ซึ่งก็คือคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงานตามพระราชบัญญัติการประกอบกิจการพลังงาน พ.ศ. ๒๕๕๐ และเป็น ผู้ประกอบกิจการในฐานะรัฐวิสาหกิจโดยเกี่ยวกับการวางท่อก๊าซธรรมชาติเป็นภารกิจของบริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน) การดำเนินการวางระบบโครงข่ายพลังงานนี้เป็นการจัดทำบริการสาธารณะที่มีผลกระทบต่อประชาชนเป็นวงกว้าง พระราชบัญญัติการประกอบกิจการพลังงาน พ.ศ. ๒๕๕๐ จึงได้กำหนดขั้นตอนการดำเนินการเอาไว้ ซึ่งรวมถึงการขอใช้ประโยชน์ที่ดินและทรัพย์สินเพื่อวางโครงข่ายระบบพลังงาน โดยให้คณะกรรมการกำกับกิจการพลังงานเป็นผู้กำหนดค่าทดแทนเพื่อให้บริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน) ดำเนินการจ่ายให้แก่เจ้าของหรือผู้ครอบครองทรัพย์สิน หรือผู้ทรงสิทธิอื่น อันเป็นผู้ได้รับผลกระทบจากการวางโครงข่ายระบบพลังงาน และต้องถูกจำกัดสิทธิจากการใช้ที่ดินและทรัพย์สินอันเนื่องมาจากการจัดทำบริการสาธารณะการกำหนดค่าทดแทนนี้ในสหราชอาณาจักรมีลักษณะเป็นการกำหนดโดยกฎหมายและการทำสัญญา ในขณะที่ประเทศมาเลเซียเป็นการกำหนดโดยกฎหมาย ซึ่งมีวิธีการเพื่อให้ผู้ทรงสิทธิอื่นได้รับความคุ้มครองอย่างทั่วถึง แตกต่างจากการกำหนดค่าทดแทนสำหรับผู้ทรงสิทธิอื่นของประเทศไทย โดยเฉพาะสิทธิตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ อาทิ สิทธิจำนอง สิทธิการเช่า หรือสิทธิอื่น ๆ ที่ยังไม่ได้รับความคุ้มครองตามพระราชบัญญัติการประกอบกิจการพลังงาน พ.ศ. ๒๕๕๐ อย่างชัดเจน อย่างไรก็ตามตัวอย่างของพระราชบัญญัติว่าด้วยการเวนคืนและการได้มาซึ่งอสังหาริมทรัพย์ พ.ศ. ๒๕๖๒ ซึ่งเป็นกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการเข้าใช้ ประโยชน์ในอสังหาริมทรัพย์ ได้มีการกำหนดบทบัญญัติไว้อย่างครอบคลุมถึงผู้ทรงสิทธิอื่น ตาม กฎหมายในอันที่จะได้รับค่าทดแทนและมีสิทธิอุทธรณ์เกี่ยวกับค่าทดแทนดังกล่าว ทำให้การคุ้มครองสิทธิของประชาชนผู้ได้รับผลกระทบเป็นไปอย่างเสมอภาคทั่วถึงและเป็นธรรม ซึ่งสามารถนำมาปรับใช้กับการแก้ไขเพิ่มเติมบทบัญญัติของกฎหมายหรือระเบียบที่ออกตามพระราชบัญญัติการประกอบกิจการพลังงาน พ.ศ. ๒๕๕๐ โดยเป็นการกำหนดหลักเกณฑ์ให้ชัดเจน เพื่อให้ครอบคลุมถึงผู้ทรงสิทธิอื่นได้อย่างเหมาะสม

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

บท
บทความ

References

บริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน), ‘ชุดความรู้เกี่ยวกับก๊าซธรรมชาติเล่มที่ ๒ การวางท่อส่งก๊าซธรรมชาติ’ (neten¬ergy-tech) ๒-๓ <https://www.netenergy-tech.com/doc/knowledge/vgas.pdf> สืบค้นเมื่อ ๙ สิงหาคม ๒๕๖๕.

Panupat Wiwatworakan, ‘The Legal Measures Against Onshore Natural Gas Pipeline Right-Of-Way Encroachment’ (Master’s Independent Study Assumption University) 1.

กลุ่ม ปตท, ‘โครงการท่อส่งก๊าซธรรมชาติบนบกนครราชสีมาเพื่อขยายโอกาสใช้พลังงานสะอาดและลดมลภาวะในภาคขนส่งและอุตสาหกรรม เขตภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนล่าง (ระยะที่ ๑)’ (pttplc, ๑ พฤศจิกายน ๒๕๕๖) ๑ <https://www.pttplc.com/uploads/Product/โครงการท่อส่งก๊าซธรรมชาติภูมิภาคบนบก-นครราชสีมา.pdf> สืบค้นเมื่อ ๙ สิงหาคม ๒๕๖๕.

นอกจากนั้น บริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน) ยังสามารถใช้วิธีการเจรจาซื้อขายที่ดินเพื่อนำมาใช้ดำเนินการเกี่ยวกับระบบโครงข่ายพลังงานได้ อันเป็นการทำสัญญาซื้อขายที่ดินตามปกติ เช่น การซื้อที่ดินเพื่อทำสถานีควบคุมก๊าซ (Block Valve Station) ดู ‘บทสรุปสำหรับผู้บริหาร ความเป็นมาและรายละเอียดโครงการ’ (คลังปัญญามหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์) ๑๕ <https://kb.psu.ac.th/psukb/bitstream/2553/4156/32/ch1_2.pdf สืบค้นเมื่อ ๑๑ พฤษภาคม ๒๕๖๕.

พระราชบัญญัติการประกอบกิจการพลังงาน พ.ศ. ๒๕๕๐ มาตรา ๑๐๘.

ประยูร กาญจนดุล, คำบรรยายกฎหมายปกครอง (พิมพ์ครั้งที่ ๒, สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ๒๕๓๓) ๑๐๘.

พสธร อรัญญพงษ์ไพศาล, ‘กฎหมายมหาชนทางเศรษฐกิจ’ (การบรรยายวิชา น.๕๖๖ กฎหมายมหาชนทา เศรษฐกิจ คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, ๒๕๖๔) ๓๑.

เพิ่งอ้าง.

เพิ่งอ้าง.

รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๖๐ มาตรา ๕๖.

บริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน), ‘ความเป็นมาบริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน)’ (pttplc ม.ป.ป.) ๑ < https://www.pttplc.com/th/About/About-Ptt/Background.aspx> สืบค้นเมื่อ ๑๑ พฤษภาคม ๒๕๖๕.

พสธร อรัญญพงษ์ไพศาล (เชิงอรรถ ๗) ๔๘.

แต่เดิมการบริหารจัดการพลังงานอยู่ภายใต้พระราชบัญญัติคณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๓๕ ดู ‘ประวัติความเป็นมา’ (คณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน ม.ป.ป.) <https://www.erc.or.th/th/history-page> สืบค้นเมื่อ ๑๑ พฤษภาคม ๒๕๖๕.

พระราชบัญญัติการประกอบกิจการพลังงาน พ.ศ. ๒๕๕๐ มาตรา ๗.

พระราชบัญญัติการประกอบกิจการพลังงาน พ.ศ. ๒๕๕๐ มาตรา ๑๐ ประกอบมาตรา ๔.

พระราชบัญญัติการประกอบกิจการพลังงาน พ.ศ. ๒๕๕๐ มาตรา ๑๐๖.

พระราชบัญญัติการประกอบกิจการพลังงาน พ.ศ. ๒๕๕๐ มาตรา ๑๐๗.

พระราชบัญญัติการประกอบกิจการพลังงาน พ.ศ. ๒๕๕๐ มาตรา ๑๐๘ (๑).

รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. ๒๕๖๐ มาตรา ๓๗.

พระราชบัญญัติการประกอบกิจการพลังงาน พ.ศ. ๒๕๕๐ มาตรา ๑๐๘ (๒).

ประกาศคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน เรื่อง หลักเกณฑ์ วิธีการ เงื่อนไข เกี่ยวกับการกำหนดและจ่ายค่าทดแทน พ.ศ. ๒๕๕๒ ข้อ ๕.

ประกาศคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน เรื่อง หลักเกณฑ์ วิธีการ เงื่อนไข เกี่ยวกับการกำหนดและจ่ายค่าทดแทน พ.ศ. ๒๕๕๒ ข้อ ๖ (๒).

ประกาศคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน เรื่อง หลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขการวางเงินค่าทดแทน พ.ศ. ๒๕๕๓.

พระราชบัญญัติการประกอบกิจการพลังงาน พ.ศ. ๒๕๕๐ มาตรา ๑๐๘ (๓).

พระราชบัญญัติการประกอบกิจการพลังงาน พ.ศ. ๒๕๕๐ มาตรา ๑๐๘ (๔).

ระเบียบคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน ว่าด้วยหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไข การอุทธรณ์และการพิจารณาอุทธรณ์ การคัดค้านและการพิจารณาคำร้องคัดค้าน พ.ศ. ๒๕๕๒ ข้อ ๕.

ประกาศคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน เรื่อง หลักเกณฑ์การแต่งตั้งและวิธีการปฏิบัติหน้าที่ของคณะกรรมการพิจารณาราคาที่ดินและทรัพย์สิน พ.ศ. ๒๕๕๒ ข้อ ๔.

ประกาศคณะการกำกับกิจการพลังงาน เรื่อง หลักเกณฑ์ วิธีการ เงื่อนไข เกี่ยวกับการกำหนดและจ่ายค่าทดแทน พ.ศ. ๒๕๕๒ ข้อ ๑๑.

ประกาศคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน เรื่อง หลักเกณฑ์ วิธีการ เงื่อนไข เกี่ยวกับการกำหนดและจ่ายค่าทดแทน (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๕๓ ข้อ ๔.

ประกาศคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน เรื่อง หลักเกณฑ์ วิธีการ เงื่อนไข เกี่ยวกับการกำหนดและจ่ายค่าทดแทน (ฉบับที่ ๔) พ.ศ. ๒๕๖๔ ข้อ ๗.

Daniel Walmer, ‘Pipelines could affect property values’ (Lebanon Daily News, 4 January 2016) <https://www.ldnews.com/story/news/local/2016/01/02/pipelines-could-affect-property-val¬ues/77984160/> accessed 6 June 2022.

Louis Wilde, Christopher Loos and Jack Williamson, ‘Pipelines and Property Values: An Eclec¬tic Review of the Literature’ (2012) 2(2) Journal of Real Estate Literature 1, 245–260.

ประกาศคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน เรื่อง หลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขการอนุญาตให้กระทำการใด ๆ ในเขตระบบโครงข่ายก๊าซธรรมชาติ พ.ศ. ๒๕๖๔ ข้อ ๔.

พระราชบัญญัติการประกอบกิจการพลังงาน พ.ศ. ๒๕๕๐ มาตรา ๑๑๒.

พระราชบัญญัติวิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง พ.ศ. ๒๕๓๙ มาตรา ๖๓/๒๑.

ประกาศคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน เรื่อง หลักเกณฑ์ วิธีการ เงื่อนไข เกี่ยวกับการกำหนดและจ่ายค่าทดแทน (ฉบับที่ ๔) พ.ศ. ๒๕๖๔ ข้อ ๓.

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๒๘๙.

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๒๕๑.

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๒๕๓.

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๒๗๓.

รายการจดทะเบียนเป็นไปตามคำสั่งกรมทะเบียนที่ดิน ที่ ๒/๒๔๗๓ ลง วันที่ ๑๑ สิงหาคม ๒๔๗๓.

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๒๘๗.

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๗๐๕.

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๗๐๘.

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๗๐๒.

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๗๐๖.

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๗๑๔ บัญญัติว่า “อันสัญญาจำนองนั้น ท่านว่าต้องทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่”

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๗๒๒.

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๗๒๓.

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๓๘๗.

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๓๘๙.

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๓๙๐.

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๓๙๑.

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๓๔๙ วรรคหนึ่ง.

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๓๔๙ วรรคสี่.

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๓๕๒.

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๔๐๒ บัญญัติว่า “บุคคลใดได้รับสิทธิอาศัยในโรงเรือน บุคคลนั้นย่อมมีสิทธิอยู่ในโรงเรือนนั้นโดยไม่ต้องเสียค่าเช่า”

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๔๑๐.

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๔๑๓ บัญญัติว่า “ถ้าสิทธิเหนือพื้นดินนั้นไม่มีกำหนดเวลาไซร้ ท่านว่าคู่กรณีฝ่ายใดจะบอกเลิกเสียในเวลาใดก็ได้ แต่ต้องบอกล่วงหน้าแก่อีกฝ่ายหนึ่งตามสมควร ถ้ามีค่าเช่าซึ่งจำต้องให้แก่กันไซร้ ท่านว่าต้องบอกล่วงหน้าปีหนึ่ง หรือให้ค่าเช่าปีหนึ่ง.

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๔๑๗.

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๔๒๙.

มานิตย์ จุมปา, คำอธิบายประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ว่าด้วยทรัพย์สิน (พิมพ์ครั้งที่ ๖, สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ๒๕๕๑) ๒๓.

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๕๓๗.

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๕๔๑.

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๕๓๘.

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๕๔๐.

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๕๔๔.

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๕๔๙.

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๔๗๕.

ปิติ เอี่ยมจำรูญลาภ, ‘การปรับปรุงหลักเกณฑ์การจ่ายค่าทดแทนที่ดินและทรัพย์สินเพื่อการวางระบบโครงข่ายพลังงาน’ (๒๕๖๕) ๔๐ (๑) Chulalongkorn Law Journal ๑, ๔๓-๔๕.

ESSO, ‘Landowner Information’ (slpproject 2018) 10 <https://www.slpproject.co.uk/wp-con¬tent/uploads/2018/09/Landowners_ Brochure.pdf>

Acquisition of Land Act 1981 art. 2 (UK).

Gas Act 1986 schedule 3 (UK).

ปิติ เอี่ยมจำรูญลาภ (เชิงอรรถ ๗๐) ๔๙.

เพิ่งอ้าง ๔๔-๕๐.

เพิ่งอ้าง ๔๒.

Gas Act 1986 art. 2 (2) schedule 3 (UK).

ESSO. (2018). Landowner Information. https://www.slpproject.co.uk/wp-content/up¬loads/2018/09/Landowners_ Brochure.pdf. p 4.

National Grid Company (NGC) เป็นบริษัทมหาชนจำกัด ซึ่งได้รับอนุญาตประกอบกิจการพลังงานในสหราชอาณาจักร โปรดดู National Grid. (n.d.). About Us. https://www.nationalgrid.com/about-us.

National Grid. (n.d.). Guidance on Land Rights for New Electricity Transmission Assets. https://www.nationalgrid.com/sites/default/files/documents/45692-Guidance%20on%20land%20rights%20Oct%2013.pdf. p 2.

Land Compensation Act 1973 s. 10 (UK).

Gas Supply Act 1993 s. 24 (1) (Malaysia).

Land Acquisition Act 1960 schedule 1 (Malaysia).

Land Acquisition Act 1960 art. 2 (Malaysia).

เช่น การจ่ายค่าทดแทนกรณีปรับปรุงระบบโครงข่ายพลังงานในเขตระบบโครงข่ายพลังงาน ตามประกาศคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน เรื่อง หลักเกณฑ์ วิธีการ เงื่อนไข เกี่ยวกับการกำหนดและจ่ายค่าทดแทน (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๕๓ ข้อ ๔

เปรียบเทียบ พระราชบัญญัติว่าด้วยการเวนคืนและการได้มาซึ่งอสังหาริมทรัพย์ พ.ศ. ๒๕๖๒ มาตรา ๔๒.

เปรียบเทียบ พระราชบัญญัติว่าด้วยการเวนคืนและการได้มาซึ่งอสังหาริมทรัพย์ พ.ศ. ๒๕๖๒ มาตรา ๔๐ (๕) และ (๖).

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๕๖๗ บัญญัติว่า “ถ้าทรัพย์สินซึ่งให้เช่าสูญหายไปทั้งหมดไซร้ ท่านว่าสัญญาเช่าก็ย่อมระงับไปด้วย”

มาตรา ๕๖๘ วรรคหนึ่ง บัญญัติว่า “ถ้าทรัพย์สินซึ่งให้เช่าสูญหายไปแต่เพียงบางส่วนและมิได้เป็นเพราะความผิดของผู้เช่า ท่านว่าผู้เช่าจะเรียกให้ลดค่าเช่าลงตามส่วนที่สูญหายก็ได้” และวรรคสอง บัญญัติว่า “ในกรณีเช่นนี้ ถ้าผู้เช่าไม่สามารถใช้สอยทรัพย์สินส่วนที่ยังคงเหลืออยู่นั้นสำเร็จประโยชน์ได้ดั่งที่ได้มุ่งหมายเข้าทำสัญญาเช่าไซร้ ท่านว่าผู้เช่าจะบอกเลิกสัญญาเสียก็ได้”

เปรียบเทียบ พระราชบัญญัติว่าด้วยการเวนคืนและการได้มาซึ่งอสังหาริมทรัพย์ พ.ศ. ๒๕๖๒ มาตรา ๔๑ วรรคหนึ่ง.

เปรียบเทียบ พระราชบัญญัติว่าด้วยการเวนคืนและการได้มาซึ่งอสังหาริมทรัพย์ พ.ศ. ๒๕๖๒ มาตรา ๔๑ วรรคสอง วรรคสาม และวรรคห้า.

เปรียบเทียบ พระราชบัญญัติว่าด้วยการเวนคืนและการได้มาซึ่งอสังหาริมทรัพย์ พ.ศ. ๒๕๖๒ มาตรา ๔๓.

ระเบียบคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน ว่าด้วยหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไข การอุทธรณ์และการพิจารณาอุทธรณ์ การคัดค้านและการพิจารณาคำร้องคัดค้าน พ.ศ. ๒๕๕๒ ข้อ ๕.

เปรียบเทียบ พระราชบัญญัติว่าด้วยการเวนคืนและการได้มาซึ่งอสังหาริมทรัพย์ พ.ศ. ๒๕๖๒ มาตรา ๔๐ ประกอบมาตรา ๔๙.