การปฏิรูปการจัดสรรความเสี่ยงภัยในสัญญาซื้อขาย: เปรียบเทียบกฎหมายไทย เยอรมัน และฝรั่งเศส

บทคัดย่อ

        บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัญหาการจัดสรรความเสี่ยงภัยตามสัญญาซื้อขายสังหาริมทรัพย์ โดยมุ่งวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างการโอนกรรมสิทธิ์ การส่งมอบ และการโอนความเสี่ยงภัยภายใต้กฎหมายไทย เปรียบเทียบกับกฎหมายเยอรมันและกฎหมายฝรั่งเศสเพื่อประเมินความเหมาะสมของหลักกฎหมายไทยในปัจจุบัน และเพื่อเสนอแนวทางปรับปรุงกฎหมายให้สอดคล้องกับหลักความเป็นธรรมเชิงโครงสร้างและการคุ้มครองผู้ซื้อก่อนการส่งมอบทรัพย์

        บทความนี้เป็นการวิจัยเชิงเอกสาร โดยศึกษาวิเคราะห์บทบัญญัติกฎหมาย คำพิพากษาและแนวคิดทางทฤษฎีกฎหมายเปรียบเทียบของระบบกฎหมายไทย เยอรมัน และฝรั่งเศส โดยให้ความสำคัญกับแนวคิดว่าด้วยการควบคุมทรัพย์ในฐานะเกณฑ์การจัดสรรความเสี่ยงภัย เพื่อนำมาใช้เป็นกรอบในการวิเคราะห์โครงสร้างของกฎหมายแต่ละระบบและผลกระทบต่อภาระของคู่สัญญา

        ผลการศึกษาพบว่า กฎหมายไทยยังคงยึดหลักความเสี่ยงภัยติดตามกรรมสิทธิ์ ซึ่งอาจก่อให้เกิดความไม่เป็นธรรมแก่ผู้ซื้อในช่วงก่อนการส่งมอบ แตกต่างจากกฎหมายเยอรมันที่ผูกการโอนความเสี่ยงภัยกับการส่งมอบ และกฎหมายฝรั่งเศสที่แม้โอนความเสี่ยงภัยพร้อมกรรมสิทธิ์ แต่มีมาตรการคุ้มครองผู้ซื้อหลังสัญญาอย่างเข้มแข็ง บทความนี้จึงเสนอให้ปรับปรุงประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 458 ประกอบมาตรา 370 เพื่อให้การโอนความเสี่ยงภัยสอดคล้องกับการควบคุมทรัพย์มากยิ่งขึ้น โดยไม่กระทบต่อหลักเหตุพ้นวิสัยตามมาตรา 219