อุปลักษณ์เชิงมโนทัศน์ความจนในภาพยนตร์และซีรีส์จีน
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บความนี้นี้มีวัตถุประสงค์ที่จะศึกษาเพื่อเพื่อวิเคราะห์ถ้อยคำที่เป็นมโนอุปลักษณ์แสดง “ความจน” ในภาพยนตร์และซีรีส์จีน โดยใช้กรอบแนวคิดอรรถศาสตร์ปริชานในการระบุวงความหมาย ต้นทางและปลายทางของอุปลักษณ์ ข้อมูลที่ใช้ในการศึกษาได้จากบทบรรยายภาษาไทยในตัวบทภาพยนตร์จำนวน 10 เรื่อง และซีรีส์จำนวน 5 เรื่อง ซึ่งเผยแพร่ในรูปแบบออนไลน์ การวิเคราะห์มุ่งพิจารณาว่าภาษาที่ปรากฏในบทสนทนาและคำบรรยายสะท้อนมโนทัศน์ความจนของคนจีน ผลการวิจัยพบถ้อยคำอุปลักษณ์เกี่ยวกับความจนจำนวน 10 มโนทัศน์ ได้แก่ ความจนคือการแข่งขัน ความจน คือภาระและสถานะตกต่ำ ความจนคือการถูกลดทอนเกียรติ ความจนคือความสกปรกหรือความผิดศีลธรรม ความจนคือสถานที่ ความจนคือการขาดการสนับสนุนหรือขาดทรัพยากร ความจนคือวัตถุสิ่งของ ความจนคืออาชีพ ความจนคือสิ่งที่ไม่ใช่มนุษย์ และความจนคือมนุษย์ อุปลักษณ์ดังกล่าวสะท้อนให้เห็นภาพสังคมจีนร่วมสมัยที่เผชิญความเหลื่อมล้ำทั้งในเมืองใหญ่และพื้นที่ชนบท ความกดดันทางเศรษฐกิจ การแข่งขันทางการศึกษาและอาชีพ และความเปลี่ยนแปลงทางชนชั้นจากนโยบายพัฒนาเศรษฐกิจแบบทุนนิยมของจีน นอกจากนี้ยังเห็นได้ว่าตัวละครคนจนในสื่อจีนมักถูกทำให้เป็นภาพแทนของความอ่อนแอ ภาระ โอกาสที่จำกัด หรือถูกผลักออกจากโครงสร้างสังคมหลัก ซึ่งสะท้อนโลกทัศน์ของผู้สร้างสื่อที่มองความจนเป็นทั้งปัญหาระดับปัจเจกและปัญหาระดับโครงสร้างในเวลาเดียวกัน อุปลักษณ์ความจนในภาพยนตร์และซีรีส์จีนปรากฏในรูปของมโนทัศน์ถ่ายโยงสองประการ ได้แก่ มโนทัศน์ถ่ายโยงแบบภวสัมพันธ์ ซึ่งใช้สิ่งของ สถานที่ หรือปรากฏการณ์ทางกายภาพมาเป็นตัวแบบในการทำ ความเข้าใจความจน และมโนทัศน์ถ่ายโยงแบบญาณสัมพันธ์ ซึ่งถ่ายโยงรูปแบบความรู้ ค่านิยมและอุดมการณ์ทางสังคมลงสู่ภาพแทนของความจน อุปลักษณ์เหล่านี้จึงไม่ได้เป็นเพียงกลวิธีทางภาษาแต่ยังเป็นเครื่องมือที่สะท้อนโครงสร้างความคิดเกี่ยวกับความเหลื่อมล้ำทางสังคมและเศรษฐกิจในสื่อประเภทบันเทิงร่วมสมัยของจีน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เนื้อหาและข้อมูลในบทความที่ลงตีพิมพ์ในวารสารมังรายสาร ถือเป็นข้อคิดเห็นและความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความโดยตรงซึ่งกองบรรณาธิการวารสาร ไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย หรือร่วมรับผิดชอบใดๆ
บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารมังรายสาร ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารมังรายสาร หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมดหรือส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่ต่อเพื่อกระทำการใดๆ จะต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักอักษรณ์จากวารสารมังรายสารก่อนเท่านั้น
เอกสารอ้างอิง
เจด็จ คชฤทธิ์. (2548). กระบวนทัศน์ความยากจน: ภาพสะท้อนที่ปรากฏในเรื่องสั้นไทยร่วมสมัย (พ.ศ. 2501–2545) [วิทยานิพนธ์ปริญญาศิลปศาสตรมหาบัณฑิต ไม่ได้ตีพิมพ์]. มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.
ธนพล เอกพจน์. (2019). อุปลักษณ์เชิงมโนทัศน์ความจนในภาษาไทย : กรณีศึกษาการใช้ภาษาไทย บนเว็บไซต์ของพันทิปดอทคอม. มนุษยสังคมสาร (มสส.) คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏบุรีรัมย์, 16(1), 397–420. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/jhusoc/article/view/200431
ซูเจิน หนง. (2553). การเปรียบเทียบอุปลักษณ์เชิงมโนทัศน์ในข่าวเศรษฐกิจภาษาไทยและภาษาจีน [วิทยานิพนธ์ปริญญาศิลปศาสตรมหาบัณฑิต ไม่ได้ตีพิมพ์]. มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.
ปิยวรรณ จิตสำราญ. (2554). การเล่าเรื่องและสื่อความหมายของภาพนตร์เอเชียตะวันออกที่มีเนื้อหาเกี่ยวกับการล้างแค้น [วิทยานิพนธ์ปริญญานิเทศศาสตรมหาบัณฑิต ไม่ได้ตีพิมพ์]. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
รัชนีย์ญา กลิ่นน้ำหอม และพฤทธิ์ ศุภเศรษฐศิริ. (2560). น้ำท่วมคือสงครามและประชาชนคือเหยื่อ : มโนทัศน์ซึ่งสะท้อนจากพาดหัวข่าวของหนังสือพิมพ์ไทย. วารสารสถาบันวัฒนธรรมและศิลปะ, ปีที่ 19(37), 114-125.
ศุภชัย ต๊ะวิชัย. (2549). อุปลักษณ์เชิงมโนทัศน์แสดงอารมณ์โกรธในภาษาไทย [วิทยานิพนธ์ปริญญาอักษรศาสตร์มหาบัณฑิต ไม่ได้ตีพิมพ์]. มหาวิทยาลัยศิลปากร.
สันติ ทิพนา, ราตรี ทิพนา และสุดารัตน์ ผุสิมมา. (2563). ลักษณะความยากจนของคนอีสานที่ปรากฏ ในบทเพลงลูกทุ่ง ของศิลปิน ไมค์ ภิรมย์พร. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี, 11(1), 1-24.
Kövecses, Z. (1986). Metaphor of Anger, Pride, and Love : A Lexical Approach to the Structure of Concepts. Amsterdam : John Benjamins.
Kövecses, Z. (2000). Metaphor and Emotion : Language, Culture, and Body in Human Feeling. Cambridge : Cambridge University Press.
Kövecses, Z. (2002). Metaphor : A Practical Introduction. Oxford : Oxford University press.
Kövecses, Z. (2005). Metaphor in Culture : Universality and variation. Cambridge : Cambridge University press.
Lakoff, G. (1987). Women, Fire, and Dangerous Things : What categories reveal about the mind. Chicago and London : The University of Chicago Press.
Lakoff, G. and Johnson, M. (1980). Metaphor We Live By. Chicago and London : The University of Chicago Press.
Liu, X. (2018). A Study of Conceptual Metaphor in China’s Anti-Corruption News Discourses [Master of Arts]. Zhengzhou University.
Rodsap, N., Simuang, K., Siriwat, M., Meesri, W., & Jaiyote, S. (2025). Conceptual metaphors of fear and sadness in Thai and Korean. Cogent Arts and Humanities, 12(1), 1-13 https://doi:10.1080/23311983.2025.2553165
Yooprayong, N. (2010). The Comparative study of Conceptual Metaphors of Happiness, Anger and Sadness in Thai and English [M.A. Thesis (Unpublished)]. Ubon Ratchathani University.
