การออกแบบต้นแบบบรรจุภัณฑ์ผลิตภัณฑ์อาหารทะเลอบแห้งจากอัตลักษณ์ชุมชนกรณีศึกษาชุมชนประมงพื้นบ้าน อำเภอหัวไทร จังหวัดนครศรีธรรมราช
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาอัตลักษณ์ของชุมชนมุสลิมและวิถีประมงพื้นบ้าน อำเภอหัวไทร จังหวัดนครศรีธรรมราช 2) ศึกษาความต้องการของกลุ่มตัวอย่างที่มีต่อบรรจุภัณฑ์ผลิตภัณฑ์อาหารทะเลอบแห้ง และ 3) ออกแบบต้นแบบบรรจุภัณฑ์ผลิตภัณฑ์อาหารทะเลอบแห้งจากอัตลักษณ์ชุมชน การวิจัยเป็นการวิจัยเชิงประยุกต์โดยใช้วิธีการวิจัยแบบผสมผสาน ผู้เข้าร่วมการวิจัยแบ่งเป็น 2 กลุ่ม ได้แก่ ผู้ให้ข้อมูลสำคัญซึ่งเป็นตัวแทนชุมชนและสมาชิกสมาคมประมงพื้นบ้านหัวไทร จำนวน 10 คน คัดเลือกแบบเฉพาะเจาะจง เก็บข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง และกลุ่มตัวอย่างเชิงปริมาณ จำนวน 50 คน คัดเลือกแบบสะดวก เก็บข้อมูลด้วยแบบสอบถามออนไลน์ วิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา และวิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยสถิติเชิงพรรณนา
ผลการวิจัยพบว่า 1) อัตลักษณ์สำคัญของชุมชนประกอบด้วยวิถีประมงพื้นบ้านเชิงอนุรักษ์ วิถีชีวิตและวัฒนธรรมมุสลิม ภูมิปัญญาการแปรรูปอาหารทะเล และแนวคิดการดำเนินธุรกิจเพื่อสังคมที่นำผลประโยชน์กลับคืนสู่การอนุรักษ์ทรัพยากร การศึกษา และการพัฒนาชุมชน ซึ่งเป็นฐานอัตลักษณ์แบรนด์ “ซีเล” 2) กลุ่มตัวอย่างวิจัยครั้งนี้ให้ความสำคัญกับการแสดงข้อมูลกรรมวิธีการผลิตมากที่สุด ( = 4.27, S.D. = 0.55) และกรรมวิธีการผลิตยังเป็นปัจจัยที่ได้รับการเลือกมากที่สุดในการตัดสินใจซื้อ (ร้อยละ 48.00) และ 3) การออกแบบต้นแบบบรรจุภัณฑ์เกิดจากการสังเคราะห์อัตลักษณ์ชุมชนร่วมกับความต้องการของผู้บริโภค โดยถ่ายทอดองค์ประกอบจากทะเล เรือประมงพื้นบ้าน สถาปัตยกรรมมัสยิด และวิถีชีวิตชุมชนมุสลิมเป็นองค์ประกอบทางกราฟิก ควบคู่กับการจัดลำดับข้อมูลผลิตภัณฑ์และการสื่อสารคุณค่าของธุรกิจเพื่อสังคม ผลการวิจัยแสดงให้เห็นว่า กระบวนการสังเคราะห์อัตลักษณ์ชุมชนร่วมกับความต้องการของผู้บริโภคสามารถใช้เป็นกรอบในการกำหนดองค์ประกอบและข้อกำหนดการออกแบบต้นแบบบรรจุภัณฑ์ที่สะท้อนแหล่งกำเนิด วิถีชีวิต และคุณค่าของชุมชนได้อย่างเป็นรูปธรรม
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
Amissah, B. E., Rahman, A., Debrah, R. D. & M’Rithaa, M. K. (2025). Packaging design in Ghana: Consumer reaction to culture-oriented design. International Journal of Arts and Humanities Studies, 5(3), 10–20. https://doi.org/10.32996/Ijahs.2025.5.3.2
Buschgens, M., Figueiredo, B. & Blijlevens, J. (2024). Heritage yet contemporary: An aesthetic cultural precept explaining diasporic consumer aesthetic appreciation for package design. Journal of Product & Brand Management, 34(2), 158–172. https://doi.org/10.1108/JPBM-08-2023-4682
Ceballos-Santos, S., Martínez-Ibáñez, E., Laso, J., Bala, A., Fullana-i-Palmer, P., Margallo, M. & Aldaco, R. (2025). Ecolabels and sustainability in the seafood sector: Key elements of the debate and shortcomings. ACS Environmental Au, 5(4), 330–341. https://doi.org/10.1021/acsenvironau.5c00019
Department of Industrial Promotion. (2016). Thai cultural capital for creative economy. Industrial Promotion Journal, 58, 5–8. (in Thai)
Hapsari, S. Y., Rehman, M. U. & Haris, M. (2024). The impact of traditional symbols and cultural openness on purchase intention: A study of local chocolate packaging design. International Journal of Economics and Business Issues, 3(2), 36–47. https://doi.org/10.59092/ijebi.vol3.Iss2.47
Liu, C., Samsudin, M. R. & Zou, Y. (2025). The impact of visual elements of packaging design on purchase intention: Brand experience as a mediator in the tea bag product category. Behavioral Sciences, 15(2), 181. https://doi.org/10.3390/bs15020181
Liu, L. & Zhao, H. (2024). Research on consumers’ purchase intention of cultural and creative products-Metaphor design based on traditional cultural symbols. PLOS ONE, 19(5), e0301678. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0301678
Nunnally, J. C. & Bernstein, I. H. (1994). Psychometric theory. (3rd ed.). McGraw-Hill.
Office of the Permanent Secretary, Ministry of Culture. (2023). Five-year strategic action plan (2023–2027). Office of the Permanent Secretary, Ministry of Culture. (in Thai)
Quan, H., Li, Y., Li, Q. & Liu, D. (2024). Satisfying consumer preferences: The packaging design of Guizhou red sour soup. Foods, 13(23), 3806. https://doi.org/10.3390/foods13233806
Thomas, L., Dlamini, N. N., Cichy, K., Swada, J. & Mayhew, E. J. (2025). Toward sustainable food and packaging choices: Consumer perception of quality and sustainability of pulses packaged in metal, glass, and plastic. Journal of Food Science, 90(10), e70585. https://doi.org/10.1111/1750-3841.70585
Triratanasirichai, K., Kimura, A., & Tanaka, T. (2025). Visual cues and cultural symbolism in packaging design: Enhancing perceived authenticity and purchase decision of Thai ready-to-eat green curry in the Japanese market. In Proceedings of the International Conference of Asia Digital Art and Design Association (Vol. 2025, Article CT2401). https://doi.org/10.20668/adadapic.2025.0_CT2401
Wang, H., Lin, L., Wang, H., Jin, X. & Ruan, C. (2025). From images to words: How packaging style affects brand preference in heritage food. Foods, 14(22), 3858. https://doi.org/10.3390/foods14223858
Yuwono, E. C. & Wibawa, I. S. (2022). Representation of Yogyakarta’s identity through graphic elements of local chocolate packaging. KnE Social Sciences, 7(13), 358–367 https://doi.org/10.18502/kss.v7i13.11682
Zhao, J., Xie, L. & Huang, Z. (2026). Cultural visual symbols in intangible cultural heritage branding and their effects on cultural identity and brand preference: Implications for cultural sustainability. Sustainability, 18(7), 3200. https://doi.org/10.3390/su18073200
