การบริหารจัดการกลุ่มอาชีพชุมชนการผลิตเครื่องดนตรีขิม ตำบลทุ่งฝาย อำเภอเมือง จังหวัดลำปาง

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้ใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) วิเคราะห์การดำเนินงานของกลุ่มอาชีพชุมชนเครื่องดนตรีขิม ตำบลทุ่งฝาย และ (2) เพื่อวิเคราะห์แนวทางการบริหารจัดการกลุ่มอาชีพชุมชนเครื่องดนตรีขิม ตำบลทุ่งฝาย จังหวัดลำปาง ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ คือ ผู้ประกอบการผลิตเครื่องดนตรีขิม ปราชญ์ชาวบ้าน ผู้นำชุมชน และบุคลากรขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ผ่านการสัมภาษณ์เชิงลึก แบบสอบถาม และการสนทนากลุ่ม รวมทั้งการศึกษาข้อมูลเอกสารที่เกี่ยวข้อง ผลการวิจัยพบว่า (1) การดำเนินงานของกลุ่มผู้ผลิตขิมตำบลทุ่งฝาย เริ่มตั้งแต่ปี พ.ศ. 2539 ได้รับถ่ายทอดความรู้จากผู้มีประสบการณ์โรงงานผลิตเครื่องดนตรีไทย มีการขยายการผลิตในระดับครัวเรือนจนสร้างรายได้ให้แก่คนในชุมชน ขิมที่ผลิตมีสองประเภทหลัก ได้แก่ ขิมผีเสื้อและขิมกระเป๋า ซึ่งมีคุณภาพเป็นที่ยอมรับในวงการดนตรีไทย กลุ่มอาชีพกลับประสบปัญหาความขัดแย้งภายในด้านคุณภาพสินค้าและการแบ่งปันผลประโยชน์เกิดการแยกตัวผลิตเป็นรายบุคคล ส่งผลให้การรวมกลุ่มขาดความเข้มแข็งและไม่สามารถสร้างอำนาจต่อรองทางการตลาดได้อย่างมีประสิทธิภาพ (2) แนวทางการบริหารจัดการ พบว่า ชุมชนต้องการพัฒนาประเด็นสำคัญ ได้แก่ (1) การเสริมสร้างระบบการจัดการภายในกลุ่ม เพื่อสร้างความโปร่งใสและความร่วมมือ (2) การพัฒนาศักยภาพแรงงานและการถ่ายทอดองค์ความรู้จากช่างฝีมือสู่คนรุ่นใหม่ (3) การสนับสนุนด้านการตลาด การสร้างแบรนด์ และการเชื่อมโยงกับเครือข่ายระดับจังหวัดและประเทศ และ (4) การสนับสนุนเชิงนโยบายจากภาครัฐและองค์กรท้องถิ่นเพื่อผลักดันกลุ่มอาชีพสามารถดำเนินงานได้ ผลการวิจัยนี้สะท้อนถึงความสำคัญการบริหารจัดการที่มีประสิทธิภาพในการยกระดับกลุ่มอาชีพภูมิปัญญาท้องถิ่นให้สามารถดำรงอยู่และแข่งขันได้ในสังคมร่วมสมัย