การคุ้มครองพื้นที่เกษตรกรรม : กรณีศึกษาพื้นที่การปลูกทุเรียน จังหวัดนนทบุรี (PROTECTION OF AGRICULTURAL LAND: A CASE STUDY OF DURIAN PLANTATION AREA OF NONTHABURI PROVINCE)
คำสำคัญ:
คุ้มครองพื้นที่, ทุเรียนนนท์, จังหวัดนนทบุรีบทคัดย่อ
การศึกษาเรื่อง “การคุ้มครองพื้นที่เกษตรกรรม : กรณีศึกษาพื้นที่การปลูกทุเรียน จังหวัดนนทบุรี”
มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) เพื่อวิเคราะห์ความต้องการของเกษตรกร สถานการณ์และปัจจัยที่ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงการใช้พื้นที่ปลูกทุเรียนในจังหวัดนนทบุรี และแนวโน้ม 2) เพื่อศึกษานโยบายมาตรการของภาครัฐในการอนุรักษ์/ฟื้นฟู/คุ้มครองพื้นที่ปลูกทุเรียน 3) เพื่อวิเคราะห์แนวทางและมาตรการที่เหมาะสมในการคุ้มครอง/อนุรักษ์พื้นที่ปลูกทุเรียน
การศึกษานี้ใช้วีการศึกษาเชิงคุณภาพ กลุ่มเป้าหมายที่ใช้ในการศึกษาคือเกษตรกรชาวสวนทุเรียน จังหวัดนนทบุรี โดยเลือกผู้ให้ข้อมูลสำคัญด้วยการสุ่มตัวอย่างแบบแบ่งชั้นภูมิ ในทุกอำเภอ จำนวน 309 ตัวอย่าง โดยใช้แบบสัมภาษณ์เป็นเครื่องมือในการเก็บรวบรวมข้อมูล รวมทั้งมีการสัมภาษณ์เจ้าหน้าที่เกี่ยวข้องกับการดูแลพื้นที่ทุเรียน ปราชญ์ชาวบ้าน นักวิชาการ และจัดสนทนากลุ่มย่อย รวมทั้งการศึกษาข้อมูลจากแหล่งทุติยภูมิ แล้วนำมาวิเคราะห์เชิงพรรณนา วิเคราะห์ภาพแนวโน้มในอนาคต
ผลการศึกษาพบว่า
- เกษตรกรส่วนใหญ่ยังคงมีความต้องการในการอนุรักษ์การเพาะปลูกทุเรียนนนท์ แม้ว่าจะเห็นว่าการปลูกทุเรียนมิได้กำไร แต่ก็จะยังคงทำอาชีพนี้ต่อไป และยังมองว่าแนวโน้มในอนาคตของการปลูกทุเรียนมีแนวโน้มลดลง โดยปัจจัยสำคัญเกิดจาก 3 เหตุผลหลักตามลำดับ ได้แก่ เด็กรุ่นใหม่ไม่สนใจทำอาชีพนี้ ราคาที่ดินสูงจนไม่คุ้มค่าที่จะใช้ที่ดินในการปลูกทุเรียนต่อไป และขาดการส่งเสริมอย่างจริงจังจากภาครัฐ
- มาตรการของภาครัฐในการส่งเสริมอนุรักษ์และฟื้นฟูการปลูกทุเรียนมีการดำเนินการมากขึ้นอย่างชัดเจน หลังสถานการณ์น้ำท่วมใหญ่เมื่อปี พ.ศ. 2554 ที่สำคัญคือ การดำเนินตามโครงการในพระราชดำริของสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ การดำเนินการตามภารกิจของทั้ง กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ และหน่วยงานท้องถิ่น องค์การบริหารส่วนจังหวัดนนทบุรี ร่วมกับภาคประชาชนมีการตั้งชมรมอนุรักษ์ทุเรียน ในทุกอำเภอ เป็นเครือข่ายในการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ เป็นศูนย์กลางในการรับความช่วยเหลือและให้ข้อคิดเห็น/ข้อเสนอแนะต่อภาครัฐทำให้การดำเนินการคุ้มครองพื้นที่ปลูกทุเรียนมีความเข้มแข็งมากขึ้น
- แนวทาง/มาตรการที่น่าจะเกิดผลในการคุ้มครองพื้นที่ปลูกทุเรียนอย่างเป็นรูปธรรม คือ ให้ท้องถิ่นจัดทำโครงการนำร่องจัดเขตพื้นที่ (Zoning) ในการคุ้มครองพื้นที่ปลูกทุเรียน โดยให้เกษตรกรเข้าร่วมโดยความสมัครใจ โดยในพื้นที่จะมีมาตรการจูงใจต่างๆ เช่น มาตรการภาษี มาตรการลดต้นทุนการผลิต เทคนิคทางวิชาการ เป็นต้น หากโครงการนี้ประสบความสำเร็จก็อาจจะขยายพื้นที่ในการคุ้มครองให้มากขึ้นอีก
Downloads
เอกสารอ้างอิง
[2] สำนักงานเกษตรจังหวัดนนทบุรี. (2559). ข้อมูลทั่วไปของจังหวัดนนทบุรี. สืบค้นเมื่อ 10 ตุลาคม 2559, จาก http://www.nonthaburi.doae.go.th/datakasetnon.html
[3] สำนักงานเกษตรจังหวัดนนทบุรี. (2559). ข้อมูลพื้นฐานการเกษตรจังหวัดนนทบุรี ปี 2557. สืบค้นเมื่อ 10 ตุลาคม 2559, จาก http://www.nonthaburi.doae.go.th/statisticss/statistic57.pdf
[4] เรืองยศ ทองโศภิณ. (2553). ความเต็มใจที่จะจ่ายเพื่อการคุ้มครองพื้นที่เพาะปลูกทุเรียน : กรณีศึกษาจังหวัดนนทบุรี. วิทยานิพนธ์บัณฑิตศึกษา สาขาวิชาส่งเสริมการเกษตรและสหกรณ์. นนทบุรี: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
[5] สถิตพงศ์ สุดชูเกียรติ. (2550). การคุ้มครองและการใช้ประโยชน์พื้นที่เกษตรกรรมอย่างยั่งยืน. กรุงเทพฯ: สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
[6] อารียา มนัสบุญเพิ่มพูน. (2552). โครงการศึกษาทบทวนเครื่องมือในการบริหารจัดการที่ดินของประเทศไทยและต่างประเทศ. ศูนย์ประสานการศึกษานโยบายที่ดิน. กรุงเทพฯ: สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
วารสารศรีนครินทรวิโรฒวิจัยและพัฒนา สาขามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ อยู่ภายใต้การอนุญาต Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 4.0 International (CC-BY-NC-ND 4.0) เว้นแต่จะระบุไว้เป็นอย่างอื่น โปรดอ่านหน้านโยบายของวารสารสำหรับข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับการเข้าถึงแบบเปิด ลิขสิทธิ์ และการอนุญาต
