ภาพสะท้อนสังคมและวัฒนธรรมที่ปรากฏในเรื่องสั้นหนังสือวันเด็กแห่งชาติ SOCIAL AND CULTURAL REFLECTIONS PRESENT IN SHORT STORIE IN NATIONAL CHILDREN’S DAY BOOKS
คำสำคัญ:
ภาพสะท้อนสังคมและวัฒนธรรม, เรื่องสั้น, หนังสือวันเด็กแห่งชาติบทคัดย่อ
งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ภาพสะท้อนสังคมและวัฒนธรรมที่ปรากฏในเรื่องสั้นหนังสือวันเด็กแห่งชาติ โดยเก็บรวบรวมข้อมูลจากเรื่องสั้นที่ปรากฏในหนังสือวันเด็กแห่งชาติ ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2504-2563 จำนวน 56 เล่ม รวม 213 เรื่อง เลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยการพรรณนาวิเคราะห์ ผลการวิจัยพบว่า ภาพสะท้อนสังคมที่ปรากฏในเรื่องสั้นของหนังสือวันเด็กแห่งชาติเกี่ยวข้องกับสถาบันสังคม จำนวน 5 สถาบัน ได้แก่ สถาบันครอบครัว สถาบันการเมืองการปกครอง สถาบันเศรษฐกิจ สถาบันการศึกษา และสถาบันศาสนา อีกทั้งพบการสะท้อนปัญหาสังคม ในสถาบันครอบครัว พบภาพสะท้อนสังคม 4 ด้าน ได้แก่ หน้าที่ของสถาบันครอบครัว ประเภทของครอบครัว การเปลี่ยนแปลงโครงสร้างสังคมจากสังคมเกษตรกรรมเป็นสังคมอุตสาหกรรมกับการเปลี่ยนแปลงบทบาทด้านต่าง ๆ ของสมาชิกในครอบครัว และวิกฤตการณ์ในครอบครัว ในสถาบันการเมืองการปกครอง พบภาพสะท้อนสังคม 2 ด้าน ได้แก่ ลักษณะสำคัญของประชาธิปไตย และปัญหาทางการเมืองการปกครอง ในสถาบันเศรษฐกิจ พบภาพสะท้อนสังคม 3 ด้าน ได้แก่ กิจกรรมในระบบเศรษฐกิจ การยึดหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง และปัญหาทางเศรษฐกิจ ในสถาบันการศึกษา พบภาพสะท้อนสังคม 4 ด้าน ได้แก่ หน้าที่ของสถาบันการศึกษา บทบาทครู บทบาทของรัฐบาล และปัญหาทางการศึกษา และในสถาบันศาสนา พบภาพสะท้อนสังคม 4 ด้าน ได้แก่ ความเชื่อ พิธีกรรม การปฏิบัติทางศาสนา และสัญลักษณ์ ส่วนปัญหาสังคมที่พบ มีจำนวน 5 ด้าน ได้แก่ ความยากจน อบายมุข ยาเสพติด ทรัพยากรธรรมชาติเสื่อมโทรม และแรงงานเด็ก และด้านภาพสะท้อนวัฒนธรรมที่ปรากฏในเรื่องสั้นหนังสือวันเด็กแห่งชาติ พบภาพสะท้อนใน 2 วัฒนธรรม ได้แก่ วัฒนธรรมทางวัตถุ และวัฒนธรรมที่ไม่ใช่วัตถุ โดยวัฒนธรรมทางวัตถุ พบจำนวน 8 ด้าน ได้แก่ อาหาร การประดิษฐ์เครื่องมือเครื่องใช้ต่าง ๆ การเลี้ยงสัตว์เพื่อต้องการแรงงานไว้ช่วยทำงาน การสร้างถนน การสร้างที่อยู่อาศัย ดนตรี การละเล่น และเทคโนโลยี ส่วนวัฒนธรรมที่ไม่ใช่วัตถุ พบจำนวน 2 ด้าน ได้แก่ ความเชื่อ และค่านิยม ด้านความเชื่อ พบการสะท้อนความเชื่อทางศาสนา จำนวน 3 ด้าน ได้แก่ ทำดีได้ดี ทำชั่วได้ชั่ว กฎแห่งกรรม และผลจากการทำบาปและการทำบุญ และด้านค่านิยม พบการสะท้อนค่านิยมหลัก 12 ประการ เช่น 1. มีความรักชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์ 2. ซื่อสัตย์ เสียสละ อดทน เป็นต้น
Downloads
เอกสารอ้างอิง
อิงอร สุพันธุ์วณิช. (2554). วรรณกรรมกับสังคม: ภาพสะท้อนจากนวนิยายปัจจุบัน. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ยุรฉัตร บุญสนิท. (2535). วรรณคดีกับสังคมเมือง. ใน เอกสารการสอนชุดวิชา พัฒนาการวรรณคดีไทย หน่วยที่ 8-15. หน้า 721. พิมพ์ครั้งที่ 2. นนทบุรี: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
สายทิพย์ นุกูลกิจ. (2534). วรรณกรรมไทยปัจจุบัน. กรุงเทพฯ: คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.
กฤษณา พรมเลิศ. (2543). วิเคราะห์เรื่องสั้นในหนังสือวันเด็กแห่งชาติ. ปริญญานิพนธ์การศึกษามหาบัณฑิต (ภาษาไทย) มหาสารคาม: บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยมหาสารคาม.
อุมาวัลย์ ชีช้าง. (2555). ความสัมพันธ์ระหว่างภาษากับอุดมการณ์ในเรื่องเล่าสำหรับเด็กในหนังสือวันเด็กแห่งชาติ พ.ศ. 2523-2553. ปริญญานิพนธ์อักษรศาสตรมหาบัณฑิต (ภาษาไทย). กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ภาวิณี พนมวัน ณ อยุธยา. (2560). การเปลี่ยนแปลงของอุดมการณ์ความเป็นเด็กไทยในหนังสือวันเด็กแห่งชาติ พุทธศักราช 2502-2557. ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต (ภาษาไทย). กรุงเทพฯ: บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.
ปฬาณี ฐิติวัฒนา. (2547). สังคมวิทยา. กรุงเทพฯ: ไทยวัฒนาพานิช.
ทัศนีย์ ทองสว่าง. (2549). สังคมวิทยา. กรุงเทพฯ: โอเดียนสโตร์.
ศิราพร ณ ถลาง, และสรายุทธ ยหะกร. (2558). เอกสารการสอนชุดวิชาสังคมและวัฒนธรรมไทย หน่วยที่ 1-7. หน้า 6-19-6-20, 6-28-6-29. พิมพ์ครั้งที่ 4. นนทบุรี: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
ปรีชา เรืองจันทร์. (2563). การเมือง เศรษฐกิจ และสังคม. พิมพ์ครั้งที่ 4. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยนเรศวร.
สัญญา สัญญาวิวัฒน์. (2553). สังคมและวัฒนธรรม. พิมพ์ครั้งที่ 12. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
แตงอ่อน มั่นใจตน, และสุภาสินี ตันติศรีสุข. (2558) พัฒนาการเศรษฐกิจกับการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างสังคมไทย. ใน เอกสารการสอนชุดวิชาสังคมและวัฒนธรรมไทย. หน้า 7-51. นนทบุรี: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
ยุบลวรรณ ตั่นเธียรรัตน์. (2557). มนุษย์กับสังคม. พิมพ์ครั้งที่ 15. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยกรุงเทพ.
สุภางค์ จันทวานิช, สุวรรณา สถาอานันท์, และสรายุทธ ยหะกร. (2558). พื้นฐานความคิดทางสังคมและวัฒนธรรมไทย. ใน เอกสารการสอนชุดวิชา สังคม และวัฒนธรรมไทย หน่วยที่ 1-7. หน้า 4-11. นนทบุรี: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
ยศ สันตสมบัติ. (2540). มนุษย์กับวัฒนธรรม. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
เสรี พงศ์พิศ. (2559). หน่วยที่ 8 ไสยศาสตร์ในสังคมไทย. ใน เอกสารการสอนชุดวิชา ความเชื่อและศาสนาในสังคมไทย หน่วยที่ 8-15. หน้า 294. พิมพ์ครั้งที่ 20. นนทบุรี: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
เฌอมาลย์ ราชภัณฑารักษ์. (2547). มนุษย์กับสังคม. กรุงเทพฯ: โครงการวิชาบูรณาการหมวดวิชาศึกษาทั่วไป มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ. (2560). การติดตามและประเมินการส่งเสริมค่านิยมของคนไทย. กรุงเทพฯ: เจริญผลกราฟฟิค.
David, Kingsley. (1969). Human Society. New York: The Macmillan Co.
สุพัตรา สุภาพ. (2546). ปัญหาสังคม. พิมพ์ครั้งที่ 19. กรุงเทพฯ: ไทยวัฒนาพานิช.
สมร ทองดีและอนุชา ม่วงใหญ่. (2553). หน่วยที่ 2 พัฒนาการของพฤติกรรมมนุษย์. ใน เอกสารการสอนชุดวิชา พฤติกรรมมนุษย์ หน่วยที่ 1-8. หน้า 2-46. พิมพ์ครั้งที่ 3. นนทบุรี: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
พิเชษฐ คงโต. (2545). แนวความคิดและภาพสะท้อนสังคมในเรื่องสั้นของประชาคม ลุนาชัย : การศึกษาเชิงวิเคราะห์. ปริญญานิพนธ์การศึกษามหาบัณฑิต (ภาษาไทย). มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.
กองนโยบายและแผนงานเยาวชน สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมและประสานงานเยาวชนแห่งชาติ สำนักนายกรัฐมนตรี. (2523). แผนพัฒนาเด็กและเยาวชน 5 ปี พ.ศ. 2525-2529. กรุงเทพฯ: การศาสนา.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
วารสารศรีนครินทรวิโรฒวิจัยและพัฒนา สาขามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ อยู่ภายใต้การอนุญาต Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 4.0 International (CC-BY-NC-ND 4.0) เว้นแต่จะระบุไว้เป็นอย่างอื่น โปรดอ่านหน้านโยบายของวารสารสำหรับข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับการเข้าถึงแบบเปิด ลิขสิทธิ์ และการอนุญาต
