บทเรียนการขับเคลื่อนชุมชนสู่การพึ่งตัวเองอย่างยั่งยืนบนพื้นฐานหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงของชุมชนตำบลห้วยเขย่ง อำเภอทองผาภูมิ จังหวัดกาญจนบุรี THE LESSON LEARNED FROM ENCOURAGING SUFFICIENCY ECONOMY PHILOSOPHY HUAIKHAYENG COMMUNITY, THONG PHA PHOOM, KA
คำสำคัญ:
ครอบครัวเศรษฐกิจพอเพียง, การพึ่งตนเอง, การพัฒนาที่ยั่งยืนบทคัดย่อ
การศึกษาในครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาบทบาทและรูปแบบการขับเคลื่อนของชุมชนบนพื้นฐาน ของหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงสู่การพึ่งตนเองอย่างยั่งยืนของชุมชนตำบลห้วยเขย่ง อำเภอทองผาภูมิ จังหวัดกาญจนบุรี ที่ดำเนินการขึ้นตั้งแต่ปี พ.ศ. 2546 โดยใช้เทคนิคการวิจัยเชิงย้อนรอย (Ex Post Facto Research) จากการสัมภาษณ์แบบเจาะลึก (In Depth Interview) และประชุมกลุ่ม (Group Discussion) ผลการศึกษาพบว่า รูปแบบการดำเนินงานเป็นการพัฒนาแบบล่างขึ้นบน (Bottoms Up) คือ เปิดให้ประชาชนในพื้นที่ได้เข้ามามีบทบาทในการขับเคลื่อนการนำหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงมาประยุกต์ใช้ในชุมชน ร่วมกับบทบาทของสภาผู้นำชุมชนที่จัดตั้งขึ้นในลักษณะ “สภาเปิด” จากผู้นำชุมชนทั้งที่เป็นทางการและไม่เป็นทางการ เพื่อเป็นแกนนำในคณะทำงานขับเคลื่อน ติดตาม และประสานงานพันธกิจดังกล่าว โดยได้รับการสนับสนุนงบประมาณและองค์ความรู้จากหน่วยงานทั้งภาครัฐในท้องที่และองค์กรภาคเอกชน ซึ่งการดำเนินการแบ่งการขับเคลื่อนงานออกเป็น 3 มิติ คือ การพัฒนาทางเศรษฐกิจ สิ่งแวดล้อม และการพัฒนาคุณธรรมและศีลธรรมของชุมชน ในขณะที่ด้านรูปแบบการขับเคลื่อนงานเศรษฐกิจพอเพียงหลักของชุมชน มีการจัดทำโครงการ “ครอบครัวเศรษฐกิจพอเพียง” ขึ้น และมีการสร้างแรงจูงใจในการเข้าร่วม ด้วยการสนับสนุนพันธุ์สัตว์เลี้ยง และเมล็ดพันธุ์ผัก เพื่อสร้างรายได้และลดค่าใช้จ่ายของครัวเรือน ที่ผ่านกระบวนการวิจัยโดยชุมชนอย่างเป็นระบบ และมีการกำหนดเงื่อนไขในลักษณะข้อตกลงร่วมกันของสมาชิก ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญที่ส่งผลให้การดำเนินงานบรรลุเป้าหมาย มีความโดดเด่น และมีเอกลักษณ์เฉพาะชุมชน
Downloads
เอกสารอ้างอิง
พัชรินทร์ สิรสุนทร. (2556). แนวคิด ทฤษฎี เทคนิค และการประยุกต์เพื่อการพัฒนาสังคม. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
อุ่นเรือน เล็กน้อย. (2560, เมษายน-มิถุนายน). เศรษฐกิจพอเพียงและทฤษฎีใหม่ วิถีสู่ความยั่งยืนจากคำสอนพ่อ. วารสารสิ่งแวดล้อม, 21(2), 13-26.
สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2558). ทิศทางของแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 12. กรุงเทพฯ : สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.
ณัฏฐพงศ์ ทองภักดี. (2550, กันยายน). ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง: ความเป็นมาและความหมาย. วารสารพัฒนบริหารศาสตร์, 47(1), 1-25.
Unruan Leknoi, & Suched Likitlersuang. (2020, December). Good practice and lesson learned in promoting vetiver as solution for slope stabilisation and erosion control in Thailand. Land Use Policy. 99(2020), 105008.
กรมทรัพยากรธรณี. (2561). หนังสือสรุปเหตุการณ์ธรณีพิบัติภัย: จังหวัดกาญจนบุรี. กรุงเทพฯ: ศูนย์ปฏิบัติการธรณีพิบัติภัย กรมทรัพยากรธรณี.
Ary, D., Jacobs, L. C., & Sorensen, C. K. (2010). Introduction to research in education. 8th ed. Belmont, CA: Wadsworth.
Harold G. Lord. (1973). Ex Post Facto Studies as a Research Method. Special Report No. 7320. Washington, D.C.: ERIC Clearinghouse.
อรรณพ เยื้องไธสง, และอุ่นเรือน เล็กน้อย. (2563, มกราคม-เมษายน). ความรู้: อิทธิพลต่อกระบวนการตัดสินใจยอมรับนวัตกรรมระบบหญ้าแฝกในพื้นที่เสี่ยงต่อการเกิดดินถล่ม. วารสารนานาชาติ มหาวิทยาลัยขอนแก่น สาขามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 10(1), 130-146.
อรรณพ เยื้องไธสง, และอุ่นเรือน เล็กน้อย. (2563, กรกฎาคม-ธันวาคม). อิทธิพลของการรับรู้ต่อการยอมรับนวัตกรรมการใช้ระบบหญ้าแฝกเพื่อป้องกันดินถล่มในพื้นที่ทางการเกษตร. วารสารสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ, 23(2), 347-356.
สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน. (2563). สภาผู้นำชุมชนตำบลห้วยเขย่ง อำเภอทองผาภูมิ จังหวัดกาญจนบุรี. สืบค้นเมื่อ 12 สิงหาคม 2563, จาก https://web.codi.or.th
Luke Sinwell. (2012, March). Transformative left-wing parties’ and grassroots organizations: Unpacking the politics of “top-down” and “bottom-up” development. Geoforum, 43(2), 190-198.
Jeroen Mens, Ellenvan Bueren, Ruben Vrijhoef, & Erwin Heurkens. (2021, March). A typology of social entrepreneurs in bottom-up urban development. Cities. 110(March, 2021), 103066.
Jean-PierreEl Asmar, John Obas Ebohon, & Ahmad Taki. (2012, February). Bottom-up approach to sustainable urban development in Lebanon: The case of Zouk Mosbeh. Sustainable Cities and Society, 2(1), 37-44.
พัชรินทร์ สิรสุนทร. (2550). ชุมชนปฏิบัติการด้านการเรียนรู้: แนวคิด เทคนิค และกระบวนการ. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
เสรี พงศ์พิศ. (2551). แนวคิดแนวปฏิบัติยุทธศาสตร์พัฒนาท้องถิ่น. กรุงเทพฯ: พลังปัญญา.
ไพศาล เนาวะวาทอง, และธวัชชัย ศุภดิษฐ์. (2551, ตุลาคม). การจัดการชุมชนเศรษฐกิจพอเพียง: กรณีศึกษาหมู่บ้านคำปลาหลายตำบลบ้านดง อำเภออุบลรัตน์ จังหวัดขอนแก่น. วารสารการจัดการสิ่งแวดล้อม, 4(2), 38-49.
ฉลาด จันทรสมบัติ, ทานตะวัน สิงห์แก้ว, ประจักษ์ อาษาธง, และรุ่งทิพย์ สิงพร. (2554, พฤษภาคม- สิงหาคม). การศึกษาการพัฒนาหมู่บ้านนวัตกรรมเพื่อการพึ่งตนเองตามแนวทางเศรษฐกิจพอเพียงชุมชนวังจาน ตำบลนาข่า อำเภอวาปีปทุม จังหวัดมหาสารคาม. วารสารการบริหารและการพัฒนา มหาวิทยาลัยมหาสารคาม, 3(2), 86-105.
อภิชาติ กิตติศักดิ์นาวิน, และธีรศักดิ์ อุ่นอารมย์เลิศ. (2559, กรกฎาคม-ธันวาคม). การพัฒนาตัวแบบการจัดการนวัตกรรมภูมิปัญญาเศรษฐกิจพอเพียงของปราชญ์ชาวบ้านเพื่อเสริมสร้างการพัฒนาที่ยั่งยืน. วารสารศิลปากรศึกษาศาสตร์วิจัย, 8(2), 103-115.
วิทูลย์ แก้วสุวรรณ, เกษมชาติ นเรศนีย์, และบุญเรือง ศรีเหรัญ. (2558, กันยายน-ธันวาคม). ยุทธศาสตร์การพัฒนาชุมชนตามแนวปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง. วารสารวิจัยและพัฒนา วไลอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์, 10(3), 285-294.
John Elkington. (1998). Cannibals with Forks: The Triple Bottom Line of 21st Century Business. Gabriola Island, BC: New Society Publishers.
ธงพล พรหมสาขา ณ สกลนคร. (2562). การจัดการเพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืน. กรุงเทพฯ: โอ. เอส. พริ้นติ้งเฮ้าส์.
พิมลพรรณ บุญยะเสนา, และวรลักษณ์ หิมะกลัส. (2561, มกราคม-มิถุนายน). การศึกษากิจกรรมและเครือข่ายเศรษฐกิจชุมชนตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง. วารสารศรีนครินทรวิโรฒวิจัยและพัฒนา (สาขามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์), 10(19), 127-139.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
วารสารศรีนครินทรวิโรฒวิจัยและพัฒนา สาขามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ อยู่ภายใต้การอนุญาต Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 4.0 International (CC-BY-NC-ND 4.0) เว้นแต่จะระบุไว้เป็นอย่างอื่น โปรดอ่านหน้านโยบายของวารสารสำหรับข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับการเข้าถึงแบบเปิด ลิขสิทธิ์ และการอนุญาต
