การพัฒนาเส้นทางศึกษาธรรมชาติและแผ่นพับเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงนิเวศ ป่าชุมชนบ้านแม่กื้ดหลวง อำเภอแม่สอด จังหวัดตาก

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) สำรวจความคิดเห็นของชุมชนต่อแนวทางการพัฒนาเส้นทางศึกษาธรรมชาติ 2) สำรวจลักษณะพื้นที่ของป่าชุมชนสำหรับเป็นแนวทางการพัฒนาเส้นทางศึกษาธรรมชาติและแผ่นพับ และ 3) พัฒนาเส้นทางศึกษาธรรมชาติและแผ่นพับประกอบเส้นทางศึกษาธรรมชาติ ณ ป่าชุมชนบ้านแม่กื้ดหลวง อำเภอแม่สอด จังหวัดตาก โดยใช้รูปแบบการวิจัยทั้งเชิงคุณภาพและเชิงปริมาณในการเก็บรวบรวมข้อมูลและนำข้อมูลที่ได้มาวิเคราะห์ร่วมกับการใช้สถิติเชิงพรรณนา ดำเนินการวิจัยโดยการสำรวจความคิดเห็นของชุมชนต่อแนวทางการพัฒนาเส้นทางศึกษาธรรมชาติด้วยวิธีสนทนากลุ่มร่วมกับผู้ให้ข้อมูลสำคัญเกี่ยวกับป่าชุมชนบ้านแม่กื้ดหลวง จำนวน 15 คน และการสำรวจป่าชุมชนร่วมกับตัวแทนคณะกรรมการป่าชุมชนจากนั้นนำข้อมูลการสนทนากลุ่มและการสำรวจป่าชุมชนมาวิเคราะห์เพื่อพัฒนาเป็นเส้นทางและแผ่นพับประกอบเส้นทางศึกษาธรรมชาติ โดยเส้นทางศึกษาธรรมชาติพัฒนาขึ้นจากเส้นทางศึกษาธรรมชาติเดิมของชุมชน
มีลักษณะเป็นเส้นทางมาบรรจบกันสองวงรอบ ประกอบด้วยจุดสื่อความหมายธรรมชาติ 10 จุด แต่ละจุดมีการบรรยายเนื้อหาทางวิชาการด้านสิ่งแวดล้อมลงในแผ่นพับ จากการประเมินความเหมาะสมของแผ่นพับด้านเนื้อหาโดยผู้เชี่ยวชาญ จำนวน 3 คน พบว่าความเหมาะสมของเนื้อหาในแผ่นพับภาพรวมอยู่ในระดับมาก (= 3.96) และการประเมินความเหมาะสมของแผ่นพับด้านคุณภาพสื่อสิ่งพิมพ์โดยผู้เชี่ยวชาญ จำนวน 3 คน พบว่าคุณภาพของแผ่นพับโดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด (= 4.81) ส่วนความพึงพอใจต่อสื่อแผ่นพับของนักเรียนมัธยมศึกษาตอนต้นที่ทดลองใช้แผ่นพับ จำนวน 48 คน พบว่า มีความพึงพอใจต่อแผ่นพับโดยรวมอยู่ในระดับมาก (= 2.48) เส้นทางศึกษาธรรมชาติและแผ่นพับนี้ ถือเป็นเครื่องมือหนึ่งที่ช่วยส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงนิเวศให้กับชุมชนเพื่อให้นักท่องเที่ยวที่มาท่องเที่ยวที่ป่าชุมชนบ้านแม่กื้ดหลวงได้เรียนรู้เกี่ยวกับความสำคัญและคุณค่าของทรัพยากรป่าไม้กับวิถีชีวิตของชุมชนได้มากขึ้น