ความสัมพันธ์ระหว่างสัมพันธภาพในครอบครัวกับความวิตกกังวล ความกลัว ของเด็กวัยเรียนที่ศึกษาในระบบเรียนรวม สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาน่าน เขต 1

ศุภาพิชญ์ แก้ววัชระรังษี; ศิริลักษณ์ ศุภปีติพร

ผู้แต่ง

ศุภาพิชญ์ แก้ววัชระรังษี ภาควิชาจิตเวชศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
ศิริลักษณ์ ศุภปีติพร ภาควิชาจิตเวชศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

คำสำคัญ:

เด็กวัยเรียน, ความวิตกกังวล, ความกลัว, การศึกษาแบบเรียนรวม, สัมพันธภาพในครอบครัว

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงพรรณนาภาคตัดขวาง เพื่อศึกษาระดับและธรรมชาติของความวิตกกังวล ความกลัว สัมพันธภาพในครอบครัว ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับความวิตกกังวลและความกลัว ความสัมพันธ์ระหว่างสัมพันธภาพในครอบครัว ความวิตกกังวล และความกลัว ของเด็กวัยเรียนที่มีพัฒนาการตามวัยและเด็กที่มีความต้องการพิเศษในระบบเรียนรวม สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาน่าน เขต 1 โดยเก็บข้อมูลจากเด็กวัยเรียนที่มีอายุระหว่าง 9-12 ปี จำนวน 429 คน และผู้ดูแลหลักของเด็ก เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย มี 4 ส่วน ได้แก่ แบบเก็บข้อมูลพื้นฐานและปัจจัยทางจิตสังคม แบบวัดสัมพันธภาพในครอบครัวฉบับภาษาไทย แบบประเมินภาวะวิตกกังวลสำหรับเด็กฉบับภาษาไทย
และแบบสำรวจความกลัวของเด็กและวัยรุ่นฉบับภาษาไทย ผลการวิจัยพบว่า กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่มีภาวะวิตกกังวลเมื่อเผชิญกับสถานการณ์ที่อาจจะคุกคามตนเอง (A State) ระดับน้อย ร้อยละ 62.6 มีอุปนิสัยวิตกกังวล (A Trait) ระดับมาก ร้อยละ 53.4 มีคะแนนความกลัวประเภทกลัวความตายและสิ่งที่เป็นอันตรายมากเป็นอันดับหนึ่ง (Mean = 3.75,
S.D. = 0.79) มีรูปแบบสัมพันธภาพในครอบครัวแบบค่อนไปทางสมดุล ร้อยละ 62.9 ปัจจัยที่สัมพันธ์กับภาวะวิตกกังวลเมื่อเผชิญกับสถานการณ์ที่อาจจะคุกคามตนเอง (A State) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 ได้แก่ อายุ และรายได้รวมต่อเดือนของครอบครัว ส่วนปัจจัยที่สัมพันธ์กับอุปนิสัยวิตกกังวล (A Trait) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 ได้แก่ เพศและลักษณะการอยู่อาศัยกับพ่อแม่ ปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับความกลัวที่สูงขึ้น ได้แก่ การไม่ได้อาศัยอยู่กับพ่อหรือแม่ การมีอายุน้อย เพศหญิง การมีรายได้รวมต่อเดือนของครอบครัวไม่เกิน 10,000 บาท เมื่อวิเคราะห์ค่าสหสัมพันธ์เพียร์สัน พบว่า คะแนนสัมพันธภาพในครอบครัวมีความสัมพันธ์ทางลบกับคะแนนภาวะวิตกกังวลเมื่อเผชิญกับสถานการณ์ที่อาจจะคุกคามตนเอง (A State) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 (r = -.27, p < .001) คะแนนสัมพันธภาพในครอบครัวมีความสัมพันธ์ทางลบกับคะแนนอุปนิสัยวิตกกังวล (A Trait) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 (r = -.26, p < .001) ส่วนคะแนนสัมพันธภาพในครอบครัวไม่พบความสัมพันธ์กับคะแนนความกลัว อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 สรุปได้ว่า ปัจจัยพื้นฐานและปัจจัยทางจิตสังคม มีความเกี่ยวข้องกับความวิตกกังวลและความกลัวของเด็กวัยเรียน จึงเป็นแนวทางเพื่อให้เกิดความเข้าใจและนำไปสู่การออกแบบโปรแกรมส่งเสริมสุขภาวะบุคคลได้ต่อไป

Downloads

Download data is not yet available.

เอกสารอ้างอิง

Lyubomirsky, S., King, L., and Diener, E. (2005). The benefits of frequent positive affect: Does happiness lead to success? Psychological Bulletin, 131(6), 803-855.

Pressman, S. D., and Cohen, S. (2005). Does positive affect influence health? Psychological Bulletin, 131(6), 925-971. https://doi.org/10.1037/0033-2909.131.6.925

Rolls, E. T. (1990). A theory of emotion, and its application to understanding the neural basis of emotion. Cognition and Emotion, 4(3), 161-190. https://doi.org/10.1080/02699939008410795

Bowlby, J. (1973). Attachment and loss. Volume II Separation, anxiety and anger. New York: Basic Books.

Singer, J. L. (1979). Affect and imagination in play and fantasy. In C. E. Izard (Ed.), Emotions in personality and psychopathology (pp. 11–34). Springer. https://doi.org/10.1007/978-1-4613-2892-6_2

Ollendick, T. H., and Hirshfeld-Becker, D. R. (2002). The developmental psychopathology of social anxiety disorder. Biological Psychiatry, 51(1), 44-58.

Beesdo, K., Knappe, S., and Pine, D. S. (2009). Anxiety and anxiety disorders in children and adolescents: Developmental issues and implications for DSM-V. Psychiatric Clinics, 32(3), 483-524.

World Health Organization (2022). Mental disorders. World Health Organization. Retrieved January 14, 2024, from https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/mental-disorders

Adolph, D., Margraf, J., and Schneider, S. (2021). Your fear is my fear: The relationship between parental and offspring anxieties. Child Psychiatry Human Development, 52(5), 772-781. https://doi.org/10.1007/s10578-020-01060-y

Yoon, S., and Kim, Y. -K. (2022). Possible oxytocin-related biomarkers in anxiety and mood disorders. Progress in Neuro Psychopharmacology and Biological Psychiatry, 116, Article 110531. https://doi.org/10.1016/j.pnpbp.2022.110531

กฤตพงศ์ มาสอาด, และอลิสา วัชรสินธุ. (2555). ความชุกของภาวะวิตกกังวลและปัจจัยที่เกี่ยวข้องในนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 ในเขตกรุงเทพมหานคร [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย]. https://doi.org/10.14457/CU.the.2012.721

Kushnir, J., and Sadeh, A. (2010). Childhood fears, neurobehavioral functioning and behavior problems in school-age children. Child Psychiatry and Human Development, 41(1), 88-97. https://doi.org/10.1007/s10578-009-0154-9

Li, H., and Morris, R. J. (2007). Assessing fears and related anxieties in children and adolescents with learning disabilities or mild mental retardation. Research in Developmental Disabilities, 28(5), 445-457. https://doi.org/10.1016/j.ridd.2006.06.001

Burnham, J. J., Mutua, K., Tallent, D. A., Robinson, O. P., Bledsoe, K. G., and Davis, A. P. (2018). Comparing the fears of children with and without significant disabilities. Canadian Journal of Counselling and Psychotherapy, 52(3), 250-269. https://cjc-rcc.ucalgary.ca/article/view/61187

Gullone, E., Cummins, R. A., and King, N. J. (1995). Adaptive behaviour in children and adolescents with and without an intellectual disability: Relationships with fear and anxiety. Behaviour Change, 12(4), 227-237. https://doi.org/10.1017/S0813483900004083

Greeff, A. P., and Van Der Walt, K. -J. (2010). Resilience in families with an autistic child. Education and Training in Autism and Developmental Disabilities, 45(3), 347-355. http://www.jstor.org/stable/23880109

World Health Organization, Regional Office for South-East Asia. (2022). Addressing mental health in Thailand. In World Health Organization (Ed.), The ministerial roundtable of the 75th session of the WHO Regional Committee for South-East Asia, New Delhi (pp. 44-61). World Health Organization. https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/364903/9789290210238-eng.pdf?sequence=1

กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา. (2564). ถอดบทเรียน "น่านโมเดล” พื้นที่ทดลอง ปฏิรูปการเรียนรู้ เพื่อเด็กนอกระบบที่มีความต้องการพิเศษ. สืบค้นเมื่อ 18 มกราคม 2566, จาก https://www.eef.or.th/article-nan-model-informal-children-with-special-needs/

ดารณี อุทัยรัตนกิจ. (2562). การประชุมทางวิชาการของคุรุสภา ประจำปี 2562 เรื่อง ครูแห่งอนาคตเพื่อผู้เรียนแห่งอนาคต. กรุงเทพฯ: สำนักงานเลขาธิการคุรุสภา.

สำนักบริหารงานการศึกษาพิเศษ สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2565). ระบบบริหารจัดการข้อมูลโรงเรียนเรียนรวม. สืบค้นเมื่อ 20 พฤศจิกายน 2565, จาก http://specialbasic.specialset.bopp.go.th/specialbasic/report_home.php?p=12utr&&ireport=365_2t

จิราพร ชมพิกุล, ปราณี สุทธิสุคนธ์, เกรียงศักดิ์ ซื่อเลื่อม, และดุษณี ดำมี. (2552). สัมพันธภาพในครอบครัวไทย. นครปฐม: สถาบันพัฒนาการสาธารณสุขอาเซียน มหาวิทยาลัยมหิดล.

Chaiyawat, W. (2000). Psychometric properties of the Thai versions of the state-trait anxiety inventory for children-revised (STAIC-R) and the child medical fear scale-revised (CMFS-R) in Thai school-age children. State University of New York at Buffalo.

Gullone, E., and King, N. J. (1993). The fears of youth in the 1990s: Contemporary normative data. The Journal of Genetic Psychology, 154(2), 137-153. https://doi.org/10.1080/00221325.1993.9914728

เอื้องกานท์ จึงยิ่งเรืองรุ่ง. (2552). การศึกษาความกลัวของเด็กไทย [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ]. http://thesis.swu.ac.th/swuthesis/Gui_Cou_Psy/Uangkarn_C.pdf