การพัฒนาต้นแบบแนวทางการดูแลช่วยเหลือผู้เรียนที่มีความต้องการพิเศษในสถานศึกษาอาชีวศึกษาเพื่อการมีงานทำ

บทคัดย่อ

งานวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาและนำเสนอต้นแบบแนวทางการดูแลช่วยเหลือผู้เรียนที่มีความต้องการพิเศษในสถานศึกษาอาชีวศึกษาเพื่อการมีงานทำ โดยประยุกต์ใช้กระบวนการคิดเชิงออกแบบ (Design Thinking) ในการดำเนินการวิจัย กลุ่มเป้าหมาย ได้แก่ บุคลากรครูในสถานศึกษาอาชีวศึกษา ผู้เรียนที่มีความต้องการพิเศษ ผู้ปกครอง จากสถานศึกษาอาชีวศึกษา 5 แห่ง แบ่งการวิจัยเป็น 3 ระยะ ได้แก่ 1) การวิเคราะห์ประสบการณ์การดูแลช่วยเหลือผู้เรียนที่มีความต้องการพิเศษของกลุ่มเป้าหมาย 2) การกำหนดประเด็นปัญหาและการระดมความคิดเพื่อหาแนวทางแก้ไขโดยผู้เชี่ยวชาญที่เกี่ยวข้อง และ 3) การออกแบบต้นแบบแนวทางฯ และวิเคราะห์ผลของการใช้เพื่อปรับปรุงต้นแบบแนวทางการดูแลช่วยเหลือผู้เรียนที่มีความต้องการพิเศษ ผลการวิจัย พบว่า ต้นแบบแนวทางฯ ควรประกอบด้วย 2 ส่วนหลัก ได้แก่ 1) โปรแกรมเสริมสมรรถนะครูในการดูแลช่วยเหลือผู้เรียนที่มีความต้องการพิเศษ ที่มีเนื้อหาสอดคล้องกับความต้องการของครู และมีเครื่องมือที่ช่วยในการกำหนดเป้าหมายผู้เรียนเพื่อการมีงานทำและการจัดการศึกษาที่สอดคล้องกับความต้องการจำเป็นของผู้เรียน และ 2) กระบวนการดำเนินงานของสถานศึกษาเพื่อนำไปสู่การปฏิบัติอย่างยั่งยืน โดยมีกระบวนการดำเนินงาน 5 ขั้น ได้แก่ 1) การอบรมความรู้พื้นฐาน 2) การซื้อใจและสร้างทีม 3) การอบรมความรู้ระดับเข้มข้นแก่บุคลากรที่รับผิดชอบ 4) การเริ่มดำเนินงานดูแลช่วยเหลือฯ สู่การปฏิบัติในสถานศึกษา และ 5) การให้คำแนะนำและประเมินผลการดำเนินงาน โดยต้นแบบฉบับปรับปรุงนี้ สามารถนำไปสู่การปฏิบัติเพื่อยกระดับคุณภาพการดูแลช่วยเหลือผู้เรียนที่มีความต้องการพิเศษเพื่อการมีงานทำในสถานศึกษาอาชีวศึกษาต่อไปในอนาคต