การพัฒนารูปแบบการมีส่วนร่วมในการปฏิบัติงานตามแผนด้วยการสร้างพลังอำนาจที่มีผลต่อการบรรลุวิสัยทัศน์

จุฑารัตน์ กิตติเขมากร

ผู้แต่ง

จุฑารัตน์ กิตติเขมากร สถาบันวิจัยพฤติกรรศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ

คำสำคัญ:

การมีส่วนร่วม ปฏิบัติงานตามแผน สร้างพลังอำนาจ การบรรลุวิสัยทัศน์

บทคัดย่อ

การศึกษาครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) การพัฒนารูปแบบการมีส่วนร่วมในการปฏิบัติงานตามแผนด้วยการสร้างพลังอำนาจที่มีผลต่อการบรรลุวิสัยทัศน์ และ 2) ประเมินรูปแบบการมีส่วนร่วมการปฏิบัติงานตามแผน ฯ กลุ่มตัวอย่างประกอบด้วย ผู้บริหารสายปฏิบัติการและนักวิเคราะห์นโยบายฯ จำนวน 20 คน สุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง และบุคลากรสายปฏิบัติการ จำนวน 300 คน สุ่มตัวอย่างแบบชั้นภูมิที่เป็นไปตามสัดส่วนของประชาการ เครื่องมือ ได้แก่ แบบสัมภาษณ์ แบบสอบถาม และคู่มือการปฏิบัติงาน วิเคราะห์โดยสถิติเชิงพรรณาและทดสอบความสัมพันธ์ F-test (ANOVA: Analysis of Variance) ผลการวิจัยพบว่า 1) กระบวนการวางแผนขององค์กรเริ่มต้นด้วยการกำหนดตารางกิจกรรม การจัดสรรงบประมาณ การวิเคราะห์ SWOT การกำหนดวิสัยทัศน์ การจัดทำกลยุทธ์ การนิยามพันธกิจ การตั้งเป้าหมาย และการกำหนดตัวชี้วัดความสำเร็จ (KPIs) รวมถึงเป้าหมายที่ชัดเจน องค์ประกอบเหล่านี้จะถูกรวมไว้ในแผนยุทธศาสตร์และแผนปฏิบัติการประจำปี จากนั้นจึงดำเนินการให้สอดคล้องกับนโยบาย การจัดเวทีรับฟังความคิดเห็นในกิจกรรมประชาพิจารณ์ ถ่ายทอดและเผยแพร่แผนสู่สาธารณะ ดำเนินการตามแผน และการประเมินผลในขั้นตอนสุดท้าย ผู้บริหารสายปฏิบัติการและนักวิเคราะห์นโยบายและแผน มีการรับรู้การจัดทำแผนและการมีส่วนร่วมในการปฏิบัติงานตามแผนฯ ภาพรวมอยู่ในระดับมาก ในขณะที่รายด้านพบว่า การรับรู้เกี่ยวกับความเข้าใจเกี่ยวกับการจัดทำแผนมีคะแนนเฉลี่ยสูงสุด รองลงมาการมีส่วนร่วมในการดำเนินการ และใช้โอกาสในการแสดงความคิดเห็นให้ข้อมูลฯ ส่วนการรับรู้การมีส่วนร่วมในกิจกรรมจัดทำแผนมีคะแนนเฉลี่ยต่ำที่สุด และการรับรู้เกี่ยวกับขั้นตอนการมีส่วนร่วมของบุคลากร ทุกด้านอยู่ในระดับมาก 2) การมีส่วนร่วมของบุคลากรสายปฏิบัติการในการปฏิบัติงานตามแผนด้วยการสร้างพลังอำนาจที่มีผลต่อการบรรลุวิสัยทัศน์ ภาพรวมอยู่ในระดับมาก ในขณะที่รายด้าน พบว่า การมีส่วนร่วมในการดำเนินการจัดทำแผนฯ มีคะแนนอยู่ในระดับมากที่สุด รองลงมา การรับรู้การมีส่วนร่วมในการดำเนินการจัดทำแผนฯ อยู่ในระดับมาก และการมีส่วนร่วมฯ มีคะแนนอยู่ในระดับมาก กลุ่มตัวอย่างที่มีอายุมากว่า น้อยกว่า และเท่ากับอายุเฉลี่ย 41 ปี พบว่าไม่มีความสัมพันธ์กับคะแนนการรับรู้การมีส่วนร่วมในการปฏิบัติงานตามแผนฯ และกลุ่มตัวอย่างที่มีประสบการณ์การทำงานมากกว่า น้อยกว่า และเท่ากับประสบการณ์การทำงานเฉลี่ย 8 ปี ไม่พบความสัมพันธ์กับคะแนนการรับรู้การมีส่วนร่วมข้างต้น และรูปแบบมีความเหมาะสมในระดับมากที่สุด ถึงแม้จะพบว่าผลการมีส่วนร่วมในกระบวนการวางแผนโดยรวมจะอยู่ในระดับสูง แต่การมีส่วนร่วมในกิจกรรมการวางแผนยังจำเป็นต้องได้รับการพัฒนาต่อไป สำหรับประโยชน์จากผลการวิจัยนี้สามารถนำมาเป็นแนวทางหรือต้นแบบในการพัฒนาการมีส่วนร่วมให้กับหน่วยงานอื่นตามบริบทของแต่ละหน่วยงานได้

Downloads

Download data is not yet available.

เอกสารอ้างอิง

เกียรติพงษ์ อุดมธนะธีระ. (2565). การบริหารงานอย่างมีส่วนร่วม. สืบค้นเมื่อ 19 กุมภาพันธ์ 2568, จาก https://www.iok2u.com/article/business-administrator/ba-the-participative-management

Spreitzer, G. M. (1995). Psychological empowerment in the workplace: Dimensions, measurement, and validation. Academy of Management Journal, 38(5), 1442–1465. https://www.jstor.org/stable/256865

Thomas, K. W., and Velthouse, B. A. (1990). Cognitive elements of empowerment: An “interpretive” model of intrinsic task motivation. Academy of Management Review, 15(4), 666–681. https://doi.org/10.5465/amr.1990.4310926

ศิขริน เลขาวิจิตร. (2558). การศึกษาอิทธิพลของภาวะผู้นําการเปลี่ยนแปลงต่อพฤติกรรมการสร้างสรรค์นวัตกรรมของข้าราชการครู โดยมีสภาพแวดล้อมในการทํางานเป็นตัวแปรสื่อและการเสริมสร้างพลังอํานาจในเชิงจิตวิทยาเป็นตัวแปรกํากับ [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต ไม่ได้ตีพิมพ์]. มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

ธนัตถ์ภัทร ถิรธนัชดิลก. (2564). อิทธิพลของการเสริมสร้างพลังอำนาจที่มีต่อพฤติกรรมสร้างนวัตกรรมในการทำงานผ่านความคิดสร้างสรรค์ของพนักงานในอุตสาหกรรมยานยนต์. วารสารศรีนครินทรวิโรฒวิจัยและพัฒนา (สาขามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์), 13(26), 30-45.

วันชัย โกลละสุต. (2566). การบริหารงานแบบมีส่วนร่วม. สืบค้นเมื่อ 19 กุมภาพันธ์ 2568, จาก http://kmcenter.rid.go.th/kmc08/km_53/km_team53.htm

ปัทนีญา รอดแก้, และมณฑล สรไกรกิติกูล. (2559). กระบวนการสร้างการมีส่วนร่วมในการจัดทำแผนปฏิบัติการ. วารสารบริหารธุรกิจเทคโนโลยีมหานคร, 13(2), 61-78.

จุฑารัตน์ กิตติเขมากร. (2567). คู่มือการปฏิบัติงาน. สืบค้นเมื่อ 19 กุมภาพันธ์ 2568, จาก https://drive.google.com/file/d/1_lZqd_8k4X8ZfpR_VMlqPzNJ5_Jpa5IB/view

สมชาย วรกิจเกษมสกุล. (2554). ระเบียบวิธีการวิจัยทางพฤติกรรมศาสตร์และสังคมศาสตร์ (พิมพ์ครั้งที่ 2). อุดรธานี: อักษรศิลป์การพิมพ์.

Yamane, T. (1973). Statistics: an introductory analysis. New York: New York: Harper. & Row.

Kemmis, S., and McTaggart, R. (1988). The Action research planner (3rd ed). Geelong: Deakin University, Australia.

Cohen, J. M., and Uphoff, N. T. (1979). Rural Development Participation: Concept and Measures for Project Design Implementation and Evaluation. USA: Cornell University.

จุฑารัตน์ กิตติเขมากร. (2553). ปัจจัยทางจิตสังคมที่เกี่ยวข้องกับพฤติกรรมการทำงานด้านความรับผิดชอบในการปฏิบัติงานและด้านการมีส่วนร่วมของบุคลากรสายสนับสนุนวิชาการ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ. วารสารจิตวิทยา, 16, 73-98.

หทัยชนก วงศ์กาฬสินธุ์. (2565). การพัฒนากลยุทธ์การบริหารแบบมีส่วนร่วมในสถานศึกษาขั้นพื้นฐานสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาระยอง เขต 1. วารสารศิลปการจัดการ, 6(2), 826-843.

คณะอนุกรรมการพัฒนาและยกระดับคุณภาพการศึกษาสู่ความเป็นเลิศ กองยกระดับคุณภาพการจัดการศึกษาระดับอุดมศึกษา สำนักงานปลัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม. (2567). เกณฑ์คุณภาพการศึกษาเพื่อการดำเนินการที่เป็นเลิศ ฉบับที่ 2567-2570. บริษัท ภาพพิมพ์ จำกัด.

ทับทิม แสงอินทร์, และศักดิพันธ์ ตันวิมลรัตน์. (2559). การบริหารแบบมีส่วนร่วมของโรงเรียนสรวงสุทธาวิทยาจังหวัดสุพรรณบุรี. วารสารบริหารการศึกษา มหาวิทยาลัยศิลปากร, 8(1), 36-46. https://so02.tci-thaijo.org/index.php/EdAd/article/view/113807/88419

ไรวินทร์ พลเพชร. (2565). การพัฒนารูปแบบการบริหารแบบมีส่วนร่วมของศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย อำเภอยะรัง จังหวัดปัตตานี. วารสารบัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยสวนดุสิต, 18(1). 19-35.