แนวทางการบูรณาการหลักพุทธธรรมกับวัฒนธรรมสุขภาพล้านนาในการป้องกันการแพร่ระบาดของโรคติดเชื้ออุบัติใหม่

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาความเป็นมาและความสำคัญของโรคติดเชื้ออุบัติใหม่ รวมถึงวิธีป้องกันการแพร่ระบาดที่ปรากฏในวิถีแห่งวัฒนธรรมสุขภาพล้านนา 2) ศึกษาหลักพุทธธรรมที่เกี่ยวข้องกับการป้องกันการแพร่ระบาดของโรคติดเชื้ออุบัติใหม่ 3) เสนอแนวทางการบูรณาการหลักพุทธธรรมกับวัฒนธรรมสุขภาพล้านนาในการป้องกันการแพร่ระบาดของโรคติดเชื้ออุบัติใหม่ วิธีดำเนินการวิจัยใช้แบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้างในการสัมภาษณ์กลุ่มเป้าหมายที่เป็นผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 42 รูป/คน (พระสงฆ์และผู้ทรงคุณวุฒิ) และในจำนวนนี้ได้มีการเลือกแบบเจาะจงตัวแทนจากกลุ่มผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน 6 รูป/คน และผู้สังเกตการณ์แบบมีส่วนร่วมอีก 2 คน มาเข้าร่วมการสนทนากลุ่มเฉพาะ แล้วจึงนำผลการวิจัยจากทั้ง 2 กลุ่มมาวิเคราะห์และสรุปผล พบว่า จุดเริ่มต้นการระบาดของโรคติดเชื้ออุบัติใหม่ในล้านนามีสาเหตุจากการย้ายถิ่นฐานของผู้คน ในอดีตภาวการณ์ระบาดของโรค COVID-19 จัดเป็นภาวะฉุกเฉินด้านสาธารณสุขระหว่างประเทศ ซึ่งวิธีป้องกันการแพร่ระบาดที่ปรากฏในวัฒนธรรมสุขภาพล้านนา คือ “การดูแลสุขภาพแบบก๋ำกิ๋นก๋ำอยู่” ร่วมกับวิธีป้องกันการแพร่ระบาดตามวิถีแพทย์แผนปัจจุบัน หลักพุทธธรรมที่เกี่ยวข้องกับการป้องกันการแพร่ระบาดมี6 ประการ คือ โยนิโสมนสิการ อัปปมาทธรรม อริยสัจ 4 สังคหวัตถุ 4 สัปปายะ 7 และสัปปุริสธรรม 7 โดยแนวทางการบูรณาการเริ่มจากการบูรณาการหลักพุทธธรรมดังกล่าวร่วมกับวัฒนธรรมสุขภาพล้านนา 4 ด้าน คือ วัฒนธรรมด้านการดูแลสุขภาพกาย วัฒนธรรมด้านการดูแลสุขภาพจิต วัฒนธรรมด้านการใช้สมุนไพรพื้นบ้าน และวัฒนธรรมด้านการบริโภคอาหารพื้นบ้าน ในรูปแบบของการเกื้อกูลระหว่างบุคคลในชุมชน ซึ่งจะทำงานเชื่อมโยงกับหลักองค์ 3 ทางระบาดวิทยา ภายใต้กรอบของการปฏิบัติตนตามมาตรการขององค์การอนามัยโลกและกรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข จากนั้น จึงขอความร่วมมือจากกลุ่มพระสงฆ์ กลุ่มแพทย์พื้นบ้านล้านนา (หมอเมือง) กลุ่มผู้นำชุมชน และกลุ่มพระคิลานุปัฏฐากและอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) ให้ทำหน้าที่เป็นผู้ถ่ายทอดองค์ความรู้ที่เกี่ยวข้องให้แก่ชาวล้านนาในชุมชนนั้น ๆ ก่อให้เกิดการขับเคลื่อนของกระบวนการบูรณาการอันเป็นแนวทางในการป้องกันการแพร่ระบาดของโรคติดเชื้ออุบัติใหม่ โดยมีเป้าหมาย คือ 1) ประชาชนเกิดความรู้ความเข้าใจโรค รู้ทันโรค และทราบวิธีป้องกันการแพร่ระบาดของโรคติดเชื้ออุบัติใหม่ 2) ประชาชนสามารถบูรณาการหลักพุทธธรรมร่วมกับวัฒนธรรมสุขภาพล้านนาเพื่อป้องกันการแพร่ระบาดของโรคติดเชื้ออุบัติใหม่ 3) สร้างสังคมที่มีภูมิคุ้มกันต่อการแพร่ระบาดของโรคติดเชื้ออุบัติใหม่ที่อาจเกิดขึ้นในอนาคต