The Relation of Design and Muang Nakhon Nielloware Households The Relation of Design and Muang Nakhon Nielloware Households

Main Article Content

ธีรวัฒน์ ช่างสาน
นงเยาว์ เทพยา
นุชนารถ กฤษณรมย์
ทัศนีย์ พาเจริญ

Abstract

เครื่องถมเมืองนครเป็นศิลปหัตถกรรมทางภูมิปัญญาไทยที่รู้จักกันทั่วไป ความสวยงาม และเสน่ห์ของเครื่องถมอยู่ที่ลายและรูปแบบของภาชนะ บนภาชนะจะมีลายปรากฏมากกว่าหนึ่งลาย แต่จากการสำรวจเบื้องต้นยังไม่พบข้อมูลที่แน่ชัด จึงได้สำรวจชนิดและจำนวนลายที่ปรากฏบนภาชนะแต่ละประเภทของเครื่องถมเมืองนคร อีกทั้งหาความเกี่ยวข้องของลาย กับรูปแบบภาชนะเครื่องถมเมืองนคร โดยการถ่ายภาพเครื่องถมทุกชิ้น จากร้านที่จำหน่ายเครื่องถมเมืองนคร จำนวน 3 ร้าน แล้วให้ผู้เชี่ยวชาญสังเกต และบันทึกลักษณะของเครื่องถม รูปแบบ และจำนวนลายที่ปรากฏความเกี่ยวข้องของลายกับรูปแบบของเครื่องถม แล้วนำข้อมูลมาวิเคราะห์หาค่าร้อยละของความเกี่ยวข้องของลายด้วยค่า Chi-square test ที่ระดับความเชื่อมั่นไม่น้อยกว่าร้อยละ 95 ผลการสำรวจ ปรากฏว่า ลายที่ปรากฏบนภาชนะเครื่องถมมี 16 ลาย ได้แก่ ลายกนกใบเทศ ร้อยละ 56 กนกเปลว ร้อยละ 19 ก้านขดร้อยละ 15 ประจำยามร้อยละ 15 ภาพประกอบลายร้อยละ 14 ดอกพุดตานร้อยละ 13 เครือเถาร้อยละ 8 บัวคว่ำร้อยละ 8 ดอกพิกุลร้อยละ 7 พุ่มข้าวบิณฑ์ร้อยละ 6 กระจังตาอ้อยร้อยละ 6 รักร้อยร้อยละ 4 กนกสามตัวร้อยละ 2 กนกเปลวเครือเถาร้อยละ 1 ไข่ปลา ร้อยละ 1 และบัวหงาย ร้อยละ 1 การวางลาย รูปแบบของลาย การนำลายมาประกอบขนาดและจำนวนลายได้รูปแบบสวยงาม เหมาะกับรูปทรงภาชนะ ลายมีความเกี่ยวข้องกับ ประเภท ของภาชนะมี 5 ลาย (p value< 0.05) โดยพบลายกนกใบเทศลายกระจังตาอ้อย และลายบัวคว่ำ ปรากฏในของใช้ในครัวเรือนมากกว่าภาชนะประเภทอื่น ลายกนกเปลวพบมากในเครื่องประดับ และลายเครือเถาพบมากในของใช้ทั่วไป ควรมีการสำรวจลายบนภาชนะเครื่องถมเป็นระยะ เพื่อจะได้ทราบความเปลี่ยนแปลงของเครื่องถม

Article Details

Section
Research article