การพัฒนาหลักสูตรอิสลามศึกษาฐานสมรรถนะสำหรับโรงเรียนเอกชนสอนศาสนาอิสลามในพื้นที่นวัตกรรมการศึกษาจังหวัดปัตตานี
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) พัฒนากรอบสมรรถนะอิสลามศึกษาสำหรับโรงเรียนเอกชนสอนศาสนาอิสลาม 2) ออกแบบองค์ประกอบและโครงสร้างหลักสูตรอิสลามศึกษาฐานสมรรถนะ และ 3) นำเสนอแนวทางการจัดการเรียนรู้และการประเมินผลฐานสมรรถนะในบริบทพื้นที่นวัตกรรมการศึกษาจังหวัดปัตตานี การวิจัยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ โดยการสนทนากลุ่ม และประชุมเชิงปฏิบัติการ ผู้เข้าร่วมคัดเลือกแบบเจาะจง จำนวน 59 คน ประกอบด้วย กลุ่มผู้พัฒนาหลักสูตร 37 คน กลุ่มผู้ทรงคุณวุฒิวิพากษ์หลักสูตร 12 คน และคณะอนุกรรมการพัฒนาโรงเรียนเอกชนสอนศาสนาพื้นที่นวัตกรรมการศึกษาปัตตานี 10 คน เก็บข้อมูลด้วยแนวคำถามการสนทนากลุ่ม ประชุมเชิงปฏิบัติการ บันทึกการสังเกต และสะท้อนคิด และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า 1) กรอบสมรรถนะผู้เรียนจัดเป็น 3 องค์ประกอบ ได้แก่ (1) สมรรถนะอิสลามพื้นฐาน (2) สมรรถนะฐานอีมาน และ (3) คุณลักษณะที่พึงประสงค์ 2) องค์ประกอบหลักของหลักสูตร ได้แก่ (1) บทนำ (2) โครงสร้างหลักสูตร (3) ผลลัพธ์การเรียนรู้ (4) แนวทางการจัดการเรียนรู้ฐานสมรรถนะและการพัฒนาคุณลักษณะที่พึงประสงค์ (5) แนวทางการวัดและประเมินผล และ (6) การบริหารจัดการหลักสูตร โดยโครงสร้างหลักสูตรออกแบบให้ “ลดการสอน เพิ่มการเรียนรู้” ที่บูรณาการระหว่างสมรรถนะพื้นฐาน หน่วยบูรณาการ โครงงาน และกิจกรรมชุมชน โดยกำหนดเวลาเรียน 320 ชั่วโมง/ปี (ม.1 - ม.3) และ 420 ชั่วโมง/ปี (ม.4 - ม.6) ซึ่งลดสาระจากหลักสูตรอิสลามศึกษา พ.ศ. 2546 มากถึงร้อยละ 25 - 30 และ 3) แนวทางจัดการเรียนรู้เน้นสถานการณ์จริง การเรียนรู้ร่วมมือ และโครงงาน ขณะที่การประเมินเน้นตามสภาพจริงและพัฒนาการรายบุคคล ครอบคลุมความรู้ ทักษะ เจตคติ และคุณลักษณะ ประโยชน์ของงานวิจัยคือ หลักสูตรอิสลามศึกษาฐานสมรรถนะที่สามารถนำไปใช้ในโรงเรียนเอกชนสอนศาสนาอิสลาม และเป็นฐานเชิงนโยบายสำหรับการขยายผลในพื้นที่นวัตกรรมการศึกษาต่อไป
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ที่ได้รับการเผยแพร่ในวารสารมหาวิทยาลัยราชภัฏยะลานี้ ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารมหาวิทยาลัยราชภัฏยะลา หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมดหรือส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่ต่อหรือกระทำการใดๆ จะต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษรจากวารสารมหาวิทยาลัยราชภัฏยะลาก่อนเท่านั้น
เอกสารอ้างอิง
Alam, M. S., Asmawi, A. & Fatema, S. (2025). Focus group discussions (fgds) for qualitative and mixed-method approaches: Principles, applications, and key considerations. Integrated Journal for Research in Arts and Humanities, 5(4), 51-56.
Al-Faruqi, I. R. (1989). Islamization of knowledge: General principles and work plan (2 ed.). International Institute of Islamic Thought (IIIT).
Aree, S. & Rahman, S. M. A. (2016). Integrated Islamic education in Southern Thailand and Northern Malaysia: reforms and challenges. Journal of Human Rights and Peace Studies, 2(2), 75-106.
Assalihee, M. (2025). Islamic education in Thailand: History, institutions, and future pathways. Faculty of Islamic Sciences, Prince of Songkla University.
Curry, L. & Docherty, M. (2017). Implementing competency-based education. Collected Essays on Learning and Teaching, 10, 61-73.
Gervais, J. (2016). The operational definition of competency‐based education. The Journal of Competency‐Based Education, 1(2), 98-106.
Hansen, E. J. (2023). Idea-based learning: A course design process to promote conceptual understanding. Routledge.
Kuakul, Y. & Wae-useng, N. (2017). Problems of academic affairs administration of Islamic private schools in southern border provinces. AL-NUR Journal, 12(23), 123-133. (in Thai)
Ladlia, K., Kepan, S., Tanomlikhitwong, J. & Seubpradit, L. (2022). Strengthening area – based management networks in promoting student literacy in Yala Education Sandbox. Yala Rajabhat University. (in Thai)
Li, Y. & Zhang, S. (2022). Qualitative data analysis. In Applied research methods in urban and regional planning. Springer.
McTighe, J. & Wiggins, G. (2012). Understanding by design framework. Association for Supervision and Curriculum Development.
Nasucha, M. R., Khozin, K. & Thoifah, I. a. (2023). Synergizing Islamic religious education and scientific learning in the 21st century: A systematic review of literature. Jurnal Pendidikan Agama Islam (Journal of Islamic Education Studies), 11(1), 109-130.
Natalie, F. & Mario, P. (2023). 21st century competencies: Challenges in education and assessment. OECD Publishing.
Noaparast, K. B. (2022). Challenges facing the philosophy of education in the twenty-first century. In Educational Theory in the 21st Century: Science, Technology, Society and Education. Palgrave Macmillan.
Nuraeni, H. A., Hirmah, K. & Jannah, F. S. (2023). Islam, education, and secularism: A literature review. BESTARI: Jurnal Studi Pendidikan Islam, 20(2), 81-90.
Office of the Council of State. (2019). Educational Innovation Area Act B.E. 2562 (2019). Royal Gazette, 136(56 Kor), 102–118. (in Thai)
Office of the Secretary of the Education Council. (2021). Guidelines for the development of core competencies of basic education students during the transition to competency-based curriculum. Educational Standards Group, Office of Educational Standards and Learning Development, Office of the Secretary of the National Education Council, Thailand. (in Thai)
Ornstein, A. C. & Hunkins, F. P. (2018). Curriculum: foundations, principles, and issues (7th ed.). Pearson.
Sungtong, E. (2021). Developing collaborative mechanisms for driving education sandbox initiatives to enhance educational quality through administrative and instructional innovations in Pattani province (final research report). Prince of Songkla University. (in Thai)
Uyuni, B. & Adnan, M. (2020). The challenge of Islamic education in 21st century. SALAM: Jurnal Sosial dan Budaya Syar-i, 7(12), 1079-1098.
